Sygnatariuszami oświadczenia, opublikowanego na stronie internetowej brytyjskiego MSZ, są: Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Irlandia, Islandia, Kanada, Norwegia, Polska, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania.
Państwa te podkreśliły, że sytuacja na Bliskim Wschodzie szybko się pogarsza, szczególnie wskutek przemocy żydowskich osadników, a działania Izraela utrudniają możliwość rozwiązania dwupaństwowego.
W oświadczeniu czytamy, że ekspansja żydowskich osiedli na Zachodnim Brzegu, w tym decyzja izraelskich władz o dalszym rozwoju projektu E1, która jest „nie do zaakceptowania”, prowadzą do dalszej eskalacji napięć. „Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham, prezydent Francji Emmanuel Macron i premier Kanady Mark Carney uzgodnili, że konieczne jest podjęcie kroków, aby zapobiec dalszym zniszczeniom” - głosi dokument.
E1 to planowane osiedle między miastem Ma'ale Adumim a Jerozolimą Wschodnią. Jego budowa grozi odizolowaniem Jerozolimy Wschodniej od Zachodniego Brzegu i rozbiciem tego palestyńskiego terytorium na całkowicie od siebie odseparowane części: południową i północną.
Państwa sygnujące oświadczenie deklarują zamiar wprowadzenia krajowych restrykcji i/lub wspierania unijnych ograniczeń handlu z osiedlami, które są nielegalne w świetle prawa międzynarodowego.
„Wielka Brytania, Francja i Kanada przyjmują z zadowoleniem kroki podjęte już w tej kwestii przez Irlandię, Hiszpanię, Holandię, Norwegię i Belgię i wprowadzą własne przepisy zakazujące handlu dobrami pochodzącymi z osiedli na Zachodnim Brzegu” - czytamy w komunikacie.
Dokument wzywa do obrony szans na wdrożenie dwupaństwowego rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego i podjęcia działań, które doprowadzą do trwałego pokoju. „Kategorycznie przeciwstawiamy się akcjom, które są równoznaczne z aneksją palestyńskiej ziemi i przymusowym przesiedlaniem palestyńskiej ludności” - podkreślają autorzy dokumentu.
Dodają, że w pełni uznają prawo Izraela do zabiegania o swe interesy w sferze bezpieczeństwa, a także „ponownie potępiają atak Hamasu na państwo żydowskie, do którego doszło 7 października”, są jednak „jednoznacznie zobowiązani”, zgodnie z rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, do zabiegania o rozwiązanie dwupaństwowe, które umożliwi istnienie „suwerennego, demokratycznego i realnego państwa palestyńskiego”.
Szef francuskiej dyplomacji Jean-Noel Barrot napisał na platformie X po wydaniu oświadczenia 12 państw, że „Francja położy kres wymianie handlowej z izraelskimi osiedlami w Palestynie”. „Dlaczego to robimy? Ponieważ Zachodni Brzeg bliski jest eksplozji” - dodał.
Władze Autonomii Palestyńskiej przekazały w oświadczeniu, że z satysfakcją przyjęły komunikat wydany przez 12 państw i zapowiedź sankcji na izraelskie osiedla na Zachodnim Brzegu, co jest „ważnym etapem” w staraniach o to, by „rozliczyć rząd Izraela z łamania prawa”. Autonomia Palestyńska zaapelowała też o szybkie wdrożenie zapowiadanych restrykcji.
W reakcji na to oświadczenie minister spraw zagranicznych Izraela Gideon Saar ogłosił zamknięcie brytyjskiego konsulatu w Jerozolimie.
Saar ogłosił również zakaz wjazdu do Izraela dla 12 Brytyjczyków, których określił jako „antysemitów”. Nie podał ich nazwisk.
Szef izraelskiej dyplomacji zapowiedział również, że Wielka Brytania nie będzie już mogła uczestniczyć w kierowanej przez USA misji koordynacyjnej dotyczącej Strefy Gazy.
Szef dyplomacji USA Marco Rubio powiedział we wtorek, że USA „oczywiście” nie zamierzają przyłączać się do brytyjskich sankcji wobec izraelskich osadników na Zachodnim Brzegu Jordanu. Jednocześnie zaznaczył, że podzielają z Londynem cel stabilności i zapobieganiu przemocy w Palestynie.
Oczywiście nie zrobimy tego, co zrobiła Wielka Brytania. Widzieliśmy ich ogłoszenie dzisiaj, ale nie mam na razie żadnego komentarza - powiedział Rubio podczas rozmowy z dziennikarzami przed odlotem do Kolumbii, Ekwadoru i Peru.
Usłyszeliśmy ich argumenty, ale (...) podzielamy cel stabilności. Nie chcemy widzieć wzrostu przemocy, wzrostu konfliktów lub napięć na Zachodnim Brzegu w bardzo niepewnym okresie dla regionu – dodał.
Rubio ocenił, że destabilizacja w Palestynie mogłaby zaszkodzić wysiłkom USA w Strefie Gazy i realizacji planu pokojowego prezydenta Donalda Trumpa.
