ABD, Hürmüz Boğazı'ndaki İran mayın tehdidine karşı hava saldırıları planlıyor

ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki mayın tehdidini ortadan kaldırmak için hava saldırıları planlıyor. İran, boğaza mayın döşeyerek gemi trafiğini felç etmeye çalışırken, ABD ise seyrüsefer güvenliğini sağlamak için yoğun çalışmalar yürütüyor.

ABD Başkanı Trump, pazartesi günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın misillemelerine "sert" bir yanıt verileceğini açıklamıştı. ABD'nin, İran'a karşı yeni bir saldırı planı geliştirdiği bildirildi.

ABD'li yetkililere göre, Başkan Trump ve üst düzey yardımcıları İran'ın radar ve füze yeteneklerini yeniden kurmasını engellemek amacıyla Hürmüz Boğazı'nda sınırlı hava saldırıları düzenlemeyi değerlendiriyor. CENTCOM tarafından geliştirilen ve Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından desteklenen plan, henüz Trump tarafından onaylanmadı.

İran, hava saldırılarına yanıt olarak pazartesi günü ABD'nin Ürdün'de kullandığı askeri üsleri hedef aldı.

ŞİDDETLİ ÇATIŞMA OLASILIĞI

İran'ın Ürdün'deki ABD üslerine düzenlediği balistik füze saldırılarına yanıt vermek isteyen Trump'ın planı onaylaması halinde, iki ülke yeni bir savaş turuna başlayabilir.

ABD ordusu, son iki ayda boğazın büyük bir bölümünün kontrolünü kademeli olarak ele geçirdi. Mayın temizleme operasyonları ve gemilerin geçişine rehberlik eden ABD kuvvetleri, İran'ın petrol tankerlerine saldırma kabiliyetini sınırlarken boğazdan daha fazla trafik akışına olanak sağladı. Ancak İran'ın boğazdaki radar, hava savunma ve gemisavar füze yeteneklerini yeniden inşa etme çabaları, ABD'li yetkilileri endişelendirdi.

İRAN'IN MAYIN TAKTİĞİ

Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, mücadelenin özünde temel bir dengesizlik yatıyor. İran'ın gemi batırmasına gerek yok; sadece gemi sahiplerini, kaptanları ve sigortacıları boğazdan geçerken mayına rastlama riskinin yolculuğu yapmaya değmeyecek kadar yüksek olduğuna ikna etmesi yeterli. Boğazın coğrafi yapısı, silahın etkisini artırıyor. Ticari gemiler dar şeritlerde yoğunlaşmış durumda, bu durum mayınlardan kaçınma yeteneklerini kısıtlıyor.

İran, düzenli donanması büyük ölçüde yok edilmiş olsa da, Devrim Muhafızları'nın kıyı boyunca gizlenmiş çok sayıda küçük ve hızlı botu bulunuyor. İran ayrıca kıyıdan denize mayın atma yöntemi geliştirdi. Devrim Muhafızları, 2025'teki bir deniz tatbikatı sırasında Fajr-5 roketi kullanarak uzaktan mayın yerleştirme sistemini gösterdi. Yöntem, İran'ın mayın döşeme gemisini ABD güçlerine maruz bırakmadan sulara hızla mayın yerleştirmesine olanak sağladı.

CENTCOM HÜRMÜZ'DE HAREKETE GEÇTİ

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) geçen hafta, Deniz Kuvvetleri dalgıçları, Deniz Komandoları ve hava gücünü kullanarak uluslararası kabul görmüş denizcilik yollarından İran mayınlarını temizlediğini açıkladı. Özel donanımlı deniz araçları, mayınları deniz tabanına sabitleyen kabloları kesmek için suyun içinden teller geçiriyor veya özel donanımlı gemiler, geçen bir geminin oluşturduğu manyetik alanları, basıncı veya gürültüyü taklit ederek mayınları patlatıyor.

Ancak hiçbir mayın temizleme operasyonu her mayının ortadan kaldırıldığını garanti edemiyor. Rand şirketinde kıdemli mühendis Scott Savitz, "En önemli nokta, mayın savaşının bilinmezliklerle dolu bir oyun olmasıdır. Tüm mayınların tamamen ortadan kaldırıldığını kesin olarak söylemek asla mümkün değildir, sadece riskin kabul edilebilir seviyelere indirildiğini söyleyebiliriz" dedi.

TRUMP HAVA SALDIRILARINI DEĞERLENDİRİYOR

Fox News'e demeç veren Trump, ABD'nin İran saldırılarına karşılık vereceğini ve "onlara sert bir şekilde vuracağını" söyledi. ABD'li yetkililere göre, yeniden şiddetli bir savaşın ortasında kalmak istemeyen Trump, İran'ın pazar günü Ürdün'deki ABD üslerine düzenlediği balistik füze saldırıları nedeniyle fikrini değiştirebilir. Misillemeler, ABD'nin boğaza mayınlı roketler fırlatmaya hazırlanan İran birliklerine yönelik saldırısının ardından gelmişti.

Axios'a konuşan King's College London'da savaş ve strateji uzmanı Prof. Dr. Alessio Patalano, "İranlılar büyük miktarda mayına sahip olduğu sürece, gemi sahipleri burayı çok riskli bulacaktır" dedi.

Bir geçiş yolu açıldıktan sonra bile, ABD ve müttefik kuvvetlerinin İran güçlerinin aradan sızıp yeni mayınlar döşemesini engellemesi gerektiğine dikkat çeken Patalano, "Her yerin mayınlardan temizlendiğini söylediğinizde, bu ancak birilerinin aldığınız önlemleri aşmayı başararak tekrar mayın döşediği ana kadar geçerlidir" ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasındaki mutabakat zaptının çökmesiyle Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği durma noktasına geldi.

STRATEJİK DENGESİZLİK

İran, mayın döşemek ve gemi trafiğini tehdit altında tutmak için coğrafi konumunu kullanırken, ABD tehditleri bastırmak için hava ve deniz devriyeleri ile ateş gücü kullanıyor. ABD'nin bir ay sonra ilk kez İran'a saldırma kararı, Washington'un çatışmayı yeniden tırmandırma riskine rağmen boğaz üzerindeki kontrol için verdiği mücadeleyi kazanma kararlılığını gösteriyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Eliot Cohen, İran'ın boğazı yeniden mayınlama girişiminin, ABD ablukasının boğazdaki dengeyi bozmasından duyduğu hayal kırıklığını gösterdiğini iddia etti.

İran'ın roketlerle boğazı mayınlama girişimi, ABD'nin hayati önem taşıyan su yolunu patlayıcılardan temizleme ve nakliye yollarını açık tutma çabalarının karmaşıklığını ortaya koyuyor. Trump, temmuz ortasında İran petrolünün ve diğer malların limanlarına giriş ve çıkışını engelleyen bir deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymuştu.

ABD Donanması, tankerleri boğazdan geçirmeye devam ederek İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü giderek azaltmaya çalışıyor. Öte yandan, İran'ın kıyı boyunca konuşlandırdığı küçük tekneler ve mayınlar, tehdidin tamamen ortadan kaldırılmasını engelliyor. Mayın savaşının doğası gereği, boğazda güvenli geçişin sağlanması sürekli bir çaba gerektiriyor.