ABD ile İran Hattında Gerilim: Yeni Hedef Kazma Dağı

ABD ile İran hattında gerilimin dozu her geçen gün artarken, gözler bu kez; derinliklerinde Tahran’ın en gizemli nükleer tesislerinden biri olduğu öne sürülen Kazma Dağı’na çevrildi. ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün Oval Ofis’te yaptığı açıklamada Kazma Dağı’nın çok yakında, çok güçlü biçimde vurulacağını belirterek, “İran’la işimiz henüz bitmedi” dedi. Trump’ın tehdidinin ardından Tahran da “göze göz, dişe diş” mesajı vererek olası bir saldırının karşılıksız kalmayacağı uyarısında bulundu. İşte dört soruda ABD’nin yeni hedefi Kazma Dağı…

KAZMA DAĞI NEREDE

İran’ın orta kesimindeki Zagros Dağları’nda bulunan ve adını Farsçada “kazma” anlamına gelen “Kolang” kelimesinden alan Kazma Dağı (Kuh-e Kolang), ülkenin en önemli uranyum zenginleştirme merkezlerinden biri olan Natanz Nükleer Tesisi’nin yaklaşık 1,5 kilometre güneyinde yer alıyor. 2020 yılında Natanz’da meydana gelen bir patlamanın, İran’ın nükleer programında önemli hasara yol açmasının ardından bu dağın altında, bir yer altı tesisi inşasına başlandığı tahmin ediliyor. Uzmanlar, sert granit kaya yapısına sahip dağın en az 80 ila 100 metre altına uzanan tesisin geniş bir tünel ağına sahip olduğunu ve Natanz ile “tünellerle birbirine bağlı olduğunu” belirtiyor. Yaklaşık 2,7 kilometrekarelik alana yayılan tesisin, uçaksavar bataryaları, güvenlik çitleri ve Devrim Muhafızları tarafından korunduğu, inşaat çalışmalarının ise hâlâ sürdüğü ifade ediliyor.

DAĞIN ALTINDA NE SAKLANIYOR

Kazma Dağı’nı önemli kılan en büyük neden, dağın altında tam olarak ne bulunduğunun bilinmemesi. ABD merkezli Al-Monitor’a göre, Tahran’ın burada gizli bir uranyum zenginleştirme tesisi kurmayı amaçladığı öne sürülüyor. ABD merkezli Wall Street Journal’a göre ise İsrail istihbaratı, geçen sonbaharda binlerce gelişmiş uranyum zenginleştirme santrifüjünün Kazma Dağı’na taşındığını savunuyor. İran ise tesisin “yalnızca gelişmiş santrifüjlerin montajı ve üretimi amacı taşıdığını” belirtiyor. Öte yandan uzmanlar, tesisin santrifüj montajı için planlanan bir tesisten daha büyük olduğuna dikkati çekiyor. Bu nedenle tesisin ilerleyen dönemde uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin de yürütülebileceği yeni bir nükleer merkeze dönüşebileceği değerlendiriliyor.

HEDEF ALINABİLİR Mİ

Kazma Dağı’nın derinliği ve sert granit yapısı, tesisi ABD açısından son derece zor bir hedef haline getiriyor. Uzmanlar, ABD’nin en güçlü sığınak delici mühimmatı olan yaklaşık 13,6 tonluk GBU-57’nin bile dağın altındaki ana bölümlere ulaşıp ulaşamayacağının belirsiz olduğunu belirtiyor. ABD merkezli CNN’e göre, “en gerçekçi” seçeneğin, doğrudan tesisi yok etmek yerine tünel girişlerini, havalandırma sistemlerini, elektrik hatlarını, soğutma altyapısını ve ulaşım yollarını vurmak olduğu düşünülüyor. Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü de tesisin mevcut yapısıyla hava saldırısından çok kara birlikleriyle düzenlenecek bir baskına uygun olduğunu belirtiyor.

İRAN NASIL KARŞILIK VERİR

Tahran cephesinde Kazma Dağı’nın hedef alınması ihtimali “savaşın kapsamını genişletecek yeni bir eşik” olarak değerlendiriliyor. Hatemu’l Enbiya Merkez Karargâhı, dün yaptığı açıklamada olası bir saldırıda ABD ve müttefiklerinin çıkarlarının hedef alınacağı uyarısında bulundu. İran basını ise daha sert mesajlar verdi. Kayhan gazetesi, “göze göz” ilkesi doğrultusunda ABD’nin nükleer tesislerine saldırı düzenlenmesini savunurken, Raja News ise başta Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere bölgedeki kritik altyapının hedef listesinin hazırlanması çağrısında bulundu. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Washington’ın tesise yönelik ilgisini “uydurulmuş bir saldırı bahanesi” olarak nitelendirdi.

HEGSETH AÇIKLADI: SAVAŞIN FATURASI 37,5 MİLYAR DOLAR

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının maliyetinin bugüne kadar 37,5 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Hegseth, önceki gün Senato Tahsisat Komitesi’nde milletvekillerine yaptığı sunumda, sözkonusu tutarın 30 Eylül’e kadar öngörülen harcamaları da kapsadığını belirtti. ABD Başkanı Donald Trump’ın 67 milyar dolarlık ek savunma bütçesi talebinin de ele alındığı oturumda, Hegseth “Bu fonlar olmadan personellerimize ödeme yapma, teçhizat ile mühimmatı hızla yenileme ve hayati operasyonları aksamadan sürdürme kabiliyetimizi tehdit eden kritik eksikliklerle karşı karşıya kalırız” ifadelerini kullandı.

ABD-İRAN HATTINDA TANSİYON DÜŞMÜYOR

İRAN ile ABD arasındaki karşılıklı saldırılar sürüyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), önceki gece İran’ın “askeri operasyon merkezlerini, deniz kuvvetlerini, uçak hangarlarını, İHA depolama tesislerini ve askeri lojistik altyapısını” hedef aldığını açıkladı. Hürmüz Boğazı’nın çıkış noktasındaki Lark Adası’na da saldırı düzenlendi. Tahran cephesi ise Körfez’e ağır misillemeler gerçekleştirerek karşılık verdi.

TRUMP’TAN TEHDİT

ABD Başkanı Donald Trump da Tahran’a yönelik tehditlerine devam etti. Trump, “Bundan böyle, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda bir gemiye füze, roket, insansız hava aracı veya başka herhangi bir araç ya da silahla ateş açtığı her durumda, ABD de başkent Tahran’ın içinde veya yakınında bulunanlar da dahil olmak üzere BİR KÖPRÜYÜ VEYA ELEKTRİK SANTRALİNİ bombalayarak imha edecektir” ifadelerini kullandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da yaklaşık 1,5 yıldır İran’la anlaşmak için çaba gösterdiklerini söyleyerek, “İran işbirliği yapmamakta ısrar etmeye devam ederse, Başkan’ın elinde pek çok seçenek var” diye konuştu.

İran ile imzalanan mutabakat metninin Tahran’a Hürmüz Boğazı üzerinde hakimiyet tanıyıp tanımadığı sorusunu ise Rubio, “Mutabakatta boğazdaki hiçbir geminin vurulmayacağı yazıyordu, bu maddeyi ihlal ettiler” şeklinde yanıtladı.