Bolivya'da Olağanüstü Hal İlan Edildi: Protestolar ve Sonuçları

Hükümetin yaptığı açıklamaya göre, kararname 90 gün boyunca yürürlükte kalacak ancak halka yönelik şiddet ve tehditlerin sona ermesi durumunda daha erken de kaldırılabilecek.

Kararname, özellikle ulaşım ve tedariki olumsuz etkileyecek şekilde sokakların, caddelerin, yolların ve otoyolların kapatılmasını yasaklıyor.

Belgede ayrıca, silahlı kuvvetlerin düzeni sağlamak, yolları yeniden trafiğe açmak ve halkı korumak amacıyla geçici olarak polise destek vermesi talimatı yer alıyor.

Son beş haftadır Paz'ın yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması dahil kemer sıkma tedbirlerine karşı bir protesto dalgası yaşanıyor.

Yetkililerin açıklamalarına göre, göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında yaşanan çatışmalarda 365 kişi gözaltına alındı, 37 kişi yaralandı.

Bolivya Kamu Denetçiliği Kurumu ve insan hakları örgütleri, ulaşım aksaklıkları nedeniyle tıbbi bakıma erişilememesiyle bağlantılı olarak en az 17 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Protestolar sürecinde iş yerleri kapandı, süpermarket rafları boşaldı ve hastanelerde oksijen tükenme noktasına geldi. Toplumun bazı kesimleri Paz'a ülkede düzeni güç kullanarak sağlama çağrısında bulundu.

Cuma gecesi Paz, liderleri barikatların kaldırılması çağrısında bulunan bir işçi sendikası ile anlaşma imzaladı. Ancak bazı protestocular Paz'ın istifasını talep etmeye devam ederek müzakereyi reddetti.

Kasım ayında göreve geldiğinde başkan, kronik yakıt kıtlığını çözme, merkez bankası rezervlerini yeniden doldurma ve sosyal refahı koruma sözü vermişti.

Ancak kemer sıkma tedbirleri, özellikle de uzun süredir uygulanan yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması enflasyonu tırmandırdı.

Yabancı yatırımları teşvik etmeye ve ekonomik büyümeyi canlandırmaya yönelik reformlar ise Kongre'de tıkandı.

Ülkenin yüksek kesimlerinde yaşayan yerli gruplar ve kırsal kesim işçileri, göreve geldiğinden beri hükümeti kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmekle suçlayarak protestolara öncülük ediyor.

Paz'ın olağanüstü hal ilan etmesinin ardından Bolivya makamları cumartesi günü yol barikatlarını temizlemeye başladı.

Bugün yaptığı konuşmada Paz, "Eylemsizliğin tedbir olmaktan çıkıp sorumsuzluğa dönüştüğü bir an gelir. İşte o an gelmiştir" diyerek, bu tedbirin vatandaşları koruyacağını ve temel malların akışını sağlayacağını belirtirken, aksamalara devam edenlerin yasal sonuçlarla karşılaşacağı uyarısında bulundu.

Çoğu solcu eski Devlet Başkanı Evo Morales ile ittifak halinde olan protestocu gruplar, ana yolları keserek kamyonları mahsur bıraktı; başta idari başkent La Paz ve sınır kenti El Alto olmak üzere birçok bölgeye gıda, yakıt ve ilaç tedarikini engelledi.

Sabahın erken saatlerinde El Alto'daki bir polis merkezinin yakınında, üzerinde taktik teçhizat bulunan ve göz yaşartıcı gaz tüpleri taşıyan en az 200 polis memurunun toplandığı görüldü.

Yerel saatle 09.00'dan kısa bir süre sonra, en az iki düzine araç ve kamyon, çok sayıda motosiklet ve birkaç traktörden oluşan bir konvoy, eylemciler tarafından kapatılan ana otoyola doğru hareket etti.

Mahallesinin önündeki otoyolu kapatan molozları temizleyen büyük bir traktörü izleyen 65 yaşındaki Elvira de Mamani, Reuters ajansına yaptığı açıklamada, "Çok acı çektik ve tüm bunların temizlenmesini istiyoruz. Bu çok iyi, tüm komşular olarak hemfikiriz" dedi.

Yolun ilerisindeki başka bir barikatta ise cuma gününden beri sırada uyuyan bir grup kamyon şoförü, barikat temizlenirken "Benzin istiyoruz!" sloganları attı.

El Alto'nun yüksek kesimlerdeki göçmen toplulukların yaşadığı bir bölgesinde otoyol boyunca dizilen onlarca kişi ise eylemcilere destek verdi.

Fortunata Perez ise, "Geçimimiz için, yiyeceğimiz için mücadele etmeye hakkımız var. Her şeyin özelleştirilmemesi için çocuklarımız adına savaşacağız" diye konuştu.

Paz'ın olağanüstü hal kararına hem hükümet müttefikleri hem de muhalefet siyasetçileri destek verdi. Kongre, yürütmenin olağanüstü hal kararlarını kullanmasına sınırlar getiren ve sendikalar ile sosyal örgütlerin lehine görülen bir yasayı mayıs ayında yürürlükten kaldırarak bu ilanın önünü açmıştı.

Sağcı muhalefetteki Alianza Libre partisinden milletvekili Lissa Claros, "50 günlük ablukanın ardından bunun gerekli olduğunu gördük. Maalesef can kayıpları yaşandığı için bunu biraz geç kalmış bir adım olarak değerlendiriyoruz. Bununla ülke genelinde asayiş ve barışın yeniden tesis edilebilmesini umuyoruz" açıklamasını yaptı.

Diğer muhalefet milletvekilleri ise olağanüstü halin gerilimi daha da tırmandırabileceği uyarısında bulundu.

Analistler ve hukuk uzmanları, olağanüstü hal yetkilerinin halk desteğinden yoksun olması ve protestoların temel nedenlerini çözememesi durumunda huzursuzluğu derinleştirebileceğini kaydetti.

Hükümet ise bu tedbirin krizi sona erdirmek için gerekli olduğunu savunuyor.

Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada ülkede sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı ve hükümetin hassas bölgeler için geçici hareket kısıtlamaları ile toplantı sınırlandırmalarını içeren olağanüstü önlemleri değerlendirdiği aktarıldı.

Paz, bu duyuruyu Bolivya İşçi Konfederasyonu (COB) ile cuma günü gerilimi azaltmayı amaçlayan bir anlaşma imzaladıktan birkaç saat sonra yaptı.

Ancak ülkenin ana üretim merkezini bağlayan birçok yol, müzakerelere katılmayan ve çoğunlukla Cochabamba bölgesinde protestoları sürdüren Morales yanlısı kırsal birliklerin kontrolü altında tutuluyor.

Kararname derhal yürürlüğe girerken, devlet başkanının olağanüstü hali ilan ettikten sonra 24 saat içinde Kongre'ye bildirmesi gerekiyor.

Kongre'nin ise önlemi onaylamak veya reddetmek için en fazla 72 saati var.