Chiều 18/8, cựu thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh Xã hội Nguyễn Bá Hoan bắt đầu trả lời xét hỏi tại TAND Hà Nội. Ông cùng 8 thuộc cấp tại Cục Quản lý lao động ngoài nước đang bị xét xử về tội Nhận hối lộ, tổng hơn 30 tỷ đồng, sau khi gây khó khăn, "vẽ" quy trình, giấy phép con để buộc doanh nghiệp chi tiền.
Phân trần chiều nay, ông Hoan cho hay phụ trách Cục này từ tháng 4/2021, "có nghe" về tình trạng cán bộ nhũng nhiễu doanh nghiệp, nhưng không thấy đơn thư, tố cáo gì gửi đến ông suốt quá trình công tác.
Trong khi đó, VKS đang cáo buộc ông Hoan biết rõ kịch bản nhũng nhiễu của cấp dưới nhưng làm ngơ để nhận tiền ăn chia khoảng 100 triệu đồng cho mỗi hồ sơ, tương đương 25-40%.
"Nhận tiền nhưng làm đúng"
Trong quá trình thực hiện thủ tục cho lao động sang Hàn Quốc làm ngành đóng tàu (visa E7) ông Hoan thừa nhận có hai doanh nghiệp nhờ ông tác động Cục đẩy nhanh tiến độ, thông qua thủ tục.
Ông có nhận quà cảm ơn của hai giám đốc này, nhưng "thực tế sau đó các hồ sơ đều được làm đúng quy định".
Ngay cả các loại hồ sơ khác, khi Cục trưởng Tống Hải Nam xin tạo điều kiện "làm nhanh", ông đều chỉ đạo phải làm đúng, "không nhanh được". Sau đó, khi được Nam chia tiền, ông vẫn nhận.
"Người ta không đưa tiền, bị cáo thấy đúng vẫn phải giải quyết mà, sao vẫn nhận tiền? Có làm gì đâu mà nhận tiền", thẩm phán chủ tọa Lưu Ngọc Cảnh hỏi đến 3 lần, ông Hoan đều đáp "vâng".
Ông Hoan thừa nhận việc 3 lần cầm tổng 5,7 tỷ đồng từ ông Nam và doanh nghiệp là sai, đó là tiền hối lộ. Nhưng riêng các dịp lễ tết, tổng cộng 10 tỷ đồng, ông cho rằng chỉ là quà. "Các lãnh đạo khác đều nhận quà doanh nghiệp thân thiết, đó là truyền thống văn hóa", ông nói.
VKS cáo buộc 10 tỷ đồng này là "của hối lộ", do ông là người chỉ đạo, điều hành Cục Quản lý lao động ngoài nước. Song ông Hoan không đồng ý điều này, cho rằng quy kết đó là "nặng".
Ông khai chỉ "phụ trách" chứ không "điều hành" đơn vị này. Cục trưởng Nam mới là người điều hành. Cựu thứ trưởng do đó xin tòa "xem xét lại" khoản tiền nhận hối lộ đang bị quy kết.
Dù vậy, ông cho hay sau khi bị bắt hai ngày, gia đình đã vay mượn khắp nơi để nộp lại 15,8 tỷ đồng. Cộng với 999 triệu đồng và vài chục nghìn USD bị thu giữ tại phòng làm việc, ông cho rằng đã khắc phục đã thừa, xin nhận lại tiền dư để trả nợ.
Hai lần "nghe qua" việc nhũng nhiễu nhưng không can thiệp
Trước cáo buộc gây khó dễ để vòi tiền, hay nhận tiền để bỏ qua sai phạm, ưu tiên hồ sơ, ông Hoan khẳng định đã "làm đúng quy trình, trách nhiệm".
Cụ thể, khi doanh nghiệp gửi hồ sơ, Cục Quản lý lao động ngoài nước trực tiếp thẩm tra và chỉ lập danh sách gửi về Bộ khi đã đủ điều kiện. Nhận được danh sách này, ông Hoan cho hay đã kiểm tra rà soát rất kỹ, sau đó mới chuyển lại văn phòng để trình Bộ trưởng.
Ông nói bộ trưởng, theo luật, sẽ là người có thẩm quyền chấp thuận và ký giấy phép cho các doanh nghiệp đủ điều kiện. Ông với danh nghĩa thứ trưởng chỉ ký thay khi được bộ trưởng ủy quyền, đồng ý.
Riêng việc "vẽ" giấy phép con cho visa E7, ông Hoan cho rằng trách nhiệm thuộc về cấp dưới, tức cục trưởng Nam, khi chủ động xin ý kiến làm theo quy trình nội bộ "tự sáng tác ra".
"Nhưng Nam chỉ xin ý kiến bằng miệng, sau đấy không báo cáo chi tiết gì về nội dung quy trình nên bị cáo không nắm được", ông Hoan khai và kể khi đó là năm 2024 đang rất bận làm nhiệm vụ xây dựng Luật Bảo hiểm Xã hội mới nên "không sâu sát quyết liệt", không biết về "quy trình trái luật này".
Thừa nhận loại thủ tục này gây thêm khó cho các công ty đưa người đi xuất khẩu lao động, song ông Hoan cho rằng điều này xuất phát từ việc Hàn Quốc là thị trường "nóng". Trước đó đã xảy ra tình trạng 6 công ty đưa 794 người đi chui, không đăng ký, bị nước bạn trả về. Cục vì thế phải phối hợp giải quyết, yêu cầu trả lại tiền cho người lao động.
"Việc Cục đưa ra loại giấy phép con, cũng nhằm nắm chắc, kiểm soát số lượng lao động đưa sang, phù hợp quota Hàn Quốc cấp", ông nói.
Ngày mai, phiên tòa tiếp tục làm việc.
