Doanh nghiệp kiến nghị đơn giản hóa thủ tục phí bảo vệ môi trường

Tại Diễn đàn đối thoại giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với doanh nghiệp sáng 18/6, bà Lê Thị Hồng Nhi, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho biết một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là thủ tục liên quan đến phí bảo vệ môi trường với khí thải.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, mẫu kê khai thủ tục liên quan loại phí này hiện dài và phức tạp, trong khi hướng dẫn của cơ quan quản lý chưa thực sự rõ ràng. Các doanh nghiệp mất nhiều thời gian hoàn thiện hồ sơ, nhưng "vẫn không chắc làm đúng hay chưa".

Ngoài kê khai thủ tục, cách tính phí bảo vệ môi trường cũng được cho là rườm rà. Bà Hồng Nhi cho biết, doanh nghiệp phải xử lý nhiều thông số kỹ thuật và thực hiện các bảng tính phức tạp để xác định số tiền phải nộp. Có trường hợp doanh nghiệp mất tới hai tuần chỉ để hoàn thành việc tính toán.

EuroCham kiến nghị cơ quan quản lý cần đơn giản hóa công thức tính phí, xây dựng công cụ trực tuyến để doanh nghiệp nhập dữ liệu và nhận kết quả tự động. Nhà chức trách cũng cần bổ sung hướng dẫn trực quan trên cổng dịch vụ công để giảm thời gian thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp.

Vướng mắc khác cũng được doanh nghiệp phản ánh là thủ tục cấp giấy phép môi trường và đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Theo đại diện EuroCham, khi triển khai dự án mới, doanh nghiệp vẫn phải xin ý kiến từ các cơ quan khác nhau và điều chỉnh hồ sơ nhiều lần trước khi được cấp phép. Một số quy định cũng chưa làm rõ mối quan hệ giữa quyết định phê duyệt ĐTM với thủ tục đăng ký môi trường, khiến doanh nghiệp lúng túng khi làm các bước tiếp theo của dự án.

Các doanh nghiệp châu Âu cũng cho rằng quy định về điều chỉnh giấy phép môi trường chưa thực sự khuyến khích đổi mới công nghệ. Trong nhiều trường hợp, họ phải làm lại thủ tục hành chính dù việc thay đổi công nghệ giúp giảm tác động, phát thải đến môi trường.

Không riêng doanh nghiệp ngoại, các đơn vị trong nước cũng gặp vướng mắc trong khai hồ sơ, thủ tục. Đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết trong hơn 870 kiến nghị của doanh nghiệp gửi tới các cơ quan quản lý từ đầu năm nay có nhiều nội dung liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

VCCI cho rằng một số quy định chưa rõ ràng, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật, dẫn đến mỗi địa phương hiểu theo cách khác nhau. Không ít doanh nghiệp phản ánh gặp khó trong thế chấp quyền khai thác khoáng sản, xử lý tài sản bảo đảm hoặc thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, kiểm dịch và nhập khẩu nguyên liệu.

Chẳng hạn, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu được yêu cầu có chứng chỉ nghiệp vụ bảo vệ môi trường, trong khi quy định hướng dẫn đào tạo và cấp chứng chỉ đã hết hiệu lực từ nhiều năm trước.

Nhiều đơn vị kiến nghị thay thế quy định ký quỹ bảo vệ môi trường khi nhập khẩu phế liệu bằng bảo lãnh ngân hàng hoặc quản lý theo rủi ro để giảm chi phí vốn.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhìn nhận, cơ quan quản lý cần xem xét lại quy định và cách thức thực hiện khi doanh nghiệp liên tục phản ánh cùng một nhóm vấn đề. "Một thủ tục mà phải ngồi hai tuần chỉ để tính xem phải nộp bao nhiêu tiền thì rõ ràng là có vấn đề", ông Hiệp nói.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu của cơ quan quản lý là phải thiết kế thủ tục theo hướng doanh nghiệp có thể dễ dàng thực hiện, biết rõ nghĩa vụ của mình và hoàn thành trong thời gian ngắn thay vì phải dành quá nhiều nguồn lực cho các công việc mang tính hành chính.

Ông cho biết Bộ sẽ tiếp tục rà soát quy định để đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục và giảm các yêu cầu không cần thiết trong lĩnh vực môi trường.

So với năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cắt giảm gần 9.000 ngày giải quyết thủ tục, tiết kiệm cho doanh nghiệp hơn 5.300 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2025-2026, Bộ đã bãi bỏ 108 thủ tục, đơn giản hóa 88 và phân cấp 58 thủ tục khác, giúp hạ tổng số thủ tục hành chính hiện hành xuống còn 555.