Gıda alerjisiyle yaşamak, can sıkıcı döküntülerden tutun da her yere yanınızda otomatik enjektör taşımaya kadar birçok şeyi içerebilir.
Bir reaksiyonun alerji mi yoksa hassasiyet (intolerans) mi olduğunu anlamak önemli çünkü bazı gıda alerjileri zamanla geçebilir.
GIDA ALERJİSİ İLE GIDA HASSASİYETİ ARASINDAKİ FARK NE?
Besin hassasiyeti, vücudunuzun belirli yiyeceklere kötü tepki vermesi durumu, ancak alerjiden farklı olarak bağışıklık sisteminiz devreye girmez.
Laktoz hassasiyeti ve gluten hassasiyeti (çölyak hastalığı ile karıştırılmamalı) bunun klasik örnekleri.
Hassasiyet şunlara neden olabilir:
şişkinlik
mide rahatsızlığı
döküntü
kaşıntı
Manchester Üniversitesi'nden moleküler alerji profesörü Clare Mills, "Genellikle hayati tehlike oluşturmazlar ama zorluklara yol açabilirler" diyor.
En yaygın gıda alerjisi türü, bağışıklık sisteminizin güvenli bulmadığı gıdalardaki proteinlere tepki verdiği IgE aracılı alerji.
Bu, bağışıklık sisteminin alerjen bir maddeyle karşılaştığında İmmünoglobulin E (IgE) adı verilen antikorları üretmesiyle oluşan, dakikalar içinde hızla gelişen bir Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonudur.
Mills'e göre, IgE antikorları normalde parazitler gibi şeylerle savaşır ancak bazılarımızda polen veya yiyeceklere tepki olarak gelişirler.
Alerjik reaksiyon birçok kişi için nispeten hafif seyrederken, bazıları için hızla hayati tehlike oluşturabilir.
Dahası, bazı kişilerde reaksiyonu tetiklemek için çok küçük bir miktar bile yeterlidir. Bu nedenle gıda alerjileri çok tehlikeli olabilir ve ambalajlarda 'eser miktarda fıstık içerebilir' gibi uyarılara rastlamanız bu yüzdendir.
GIDA ALERJİSİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Gıda alerjisinin belirtileri hemen veya günler sonra ortaya çıkabilir. Bu belirtiler şunlar:
hırıltılı solunum, öksürük veya nefes darlığı
şişlik (özellikle yüzde veya ağız ve boğazda)
yutma güçlüğü
ağızda karıncalanma
Döküntü ve kaşıntılı cilt, ishal ve kusma gibi diğer belirtiler de hassasiyetle örtüşebilir, bu nedenle profesyonel bir teşhis almak önemli.
King's College London'dan çocuk alerjisi profesörü Alexandra Santos, insanların gıda alerjilerini bildirmelerinin, doğru bir değerlendirme sonrasında alerjilerinin teyit edilmesinden daha yaygın olduğunu söylüyor.
Yine de nefes darlığı, boğaz şişmesi veya anafilaksi belirtilerinden herhangi birini yaşayan herkes acil tıbbi yardım almalı.
Anafilaksi, bir alerjene maruz kaldıktan sonra dakikalar içinde gelişen, tüm vücudu etkileyen ve ölümcül olabilen en şiddetli alerjik reaksiyon türüdür.
ÇOCUKLUK ÇAĞINDA EN SIK GÖRÜLEN GIDA ALERJİLERİ NELER?
Santos'a göre, çocuklarda şu gıdalara karşı alerji yaygın:
inek sütü
yumurta
yer fıstığı, ağaçta yetişen fındık- fıstıklar ve susam
HANGİ ÇOCUKLAR GIDA ALERJİSİ RİSKİ AÇISINDAN EN FAZLA RİSK ALTINDA?
Şiddetli egzaması olan küçük çocuklarda risk daha yüksek olabilir.
Birleşik Krallık Alerji Vakfı'nın klinik hizmetler başkanı Amena Warner'a göre, cilt bariyeri bozulduğunda, alerjenler içeri sızarak tolerans gelişmeden önce ciltte "hassasiyet" oluşturabilir.
"Eğer doktorunuz egzamanın kontrol altına alınması için steroid gerekebileceğini düşünüyorsa şaşırmayın veya korkmayın, egzamayı ne kadar uzun süre ihmal ederseniz, gıda alerjisi geliştirme olasılığı o kadar artar."
Egzaması olan çocukların ve yumurta alerjisi olanların fıstık alerjisi geliştirme riskinin de daha yüksek olabileceğini ekliyor.
Ailede alerji varsa risk faktörü de daha fazla olabilir.
GIDA ALERJİLERİNİ ÖNLEMEK MÜMKÜN MÜ?
Yeni araştırmalar, fıstık ve yumurta gibi yaygın alerjenlerin yaklaşık altı aylıktan itibaren bebeklerin beslenme düzenine dahil edilmesinin alerji geliştirme riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Dolayısıyla, ailede gıda alerjisi öyküsü yoksa (bu durumda tıbbi yardım almalısınız), ek gıdalara geçiş sırasında yaygın gıda alerjenlerinden kaçınmanıza gerek yok.
İngiliz Ulusal Sağlık Hizmeti NHS'e göre, alerjik değilseniz hamilelik döneminde yaygın alerjenlerden kaçınmanıza gerek yok.
"Vücudun bu bağışıklık sistemi tarafından tanınmaya ihtiyacı var" diye açıklıyor Warner.
ÇOCUKLARDA HANGİ GIDA ALERJİLERİ ZAMANLA GEÇER, HANGİLERİ ÖMÜR BOYU SÜRER?
Mills'e göre iyi haber şu ki, bebekler genellikle bazı alerjilerden kurtulabiliyor. Bunlar arasında şu gıdalar yer alıyor:
inek sütü
yumurta
buğday
soya
Mills'e göre, yetişkinlerde inek sütü alerjisi olması mümkün olsa da bu çok nadir görülen bir durum.
"Avrupa genelinde binlerce çocuğun katılımıyla bir doğum çalışması yürüttük. Okul çağı takibini yaptığımızda, tek bir inek sütü alerjisi olan çocuk kalmamıştı. Ancak bebeklik dönemlerinde bu oran yaklaşık %1,5 civarındaydı."
Santos'a göre, diğer gıda alerjileri kalıcı veya ömür boyu sürme eğiliminde:
yer fıstığı
ağaçta yetişen fındık- fıstıklar
susam
balık ve kabuklu deniz ürünleri
DOKTORLAR ALERJİNİN GEÇİP GEÇMEDİĞİNİ NASIL TEST EDİYOR?
Uzmanlar, alerjinizin geçtiğini düşünseniz bile, alerji testlerinin asla evde yapılmaması gerektiğini vurguluyor.
Mills'in bu konudaki görüşü çok net. "Bunların hiçbirini evde denememelisiniz. Kesinlikle güvenli değil."
Santos'a göre en güvenli yöntem, hastaların sıkı tıbbi gözetim altında yiyeceğin çok küçük ve artan miktarlarını denediği oral besin testi yöntemi.
DAHA İYİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ YOLDA MI?
Bilim insanları kesinlikle heyecan verici ilerlemeler kaydediyorlar.
Mills'e göre, fıstık alerjisi tedavisinde kullanılan Palforzia onaylandı ve kesin bir tedavi olmasa da hassasiyeti azaltabiliyor.
Ayrıca süt, yumurta ve ağaç yemişleri için de tedavi yöntemleri geliştirildiğini ekliyor.
Gıda alerjileri zamanla, özellikle çocukluk döneminde değişebilir, ancak uzmanlar şüphelenilen her alerjinin doktorlar tarafından doğru şekilde değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Bazı çocuklar zamanla, küçükken alerjik reaksiyonlara neden olan yiyecekleri yiyebilir hale gelebilirler ancak bir alerjinin gerçekten geçip geçmediğini yalnızca profesyonel gözetim altında yapılan tıbbi testler belirleyebilir.
