Giữa đường hầm thủy điện bị bùn lũ vùi lấp suốt 9 ngày, tiếng đáp thều thào vọng lại từ bóng tối đã mở ra kỳ tích cứu sống hai công nhân mắc kẹt tại Nepal.
Khi Arnold Dix, nhà địa chất học kiêm kỹ sư đến từ Australia, được chính quyền Nepal nhờ hỗ trợ tìm kiếm những người có thể đang mắc kẹt trong các đường hầm thủy điện sau trận lũ quét tuần trước, ông hiểu ngay ra rằng mình sắp phải đối mặt vô vàn thử thách khắc nghiệt phía trước.
Thách thức đầu tiên là xác định vị trí nhà máy và các lối vào đường hầm, bởi dòng lũ bùn đã san phẳng tất cả. "Chúng tôi mất gần hai ngày trời chỉ để tìm vị trí cũ của nhà máy điện, rồi mới tính tiếp phương án giải cứu nếu còn người sống sót", Dix nói.
Hàng trăm công nhân đã mất tích trong các đường hầm thủy điện từ hôm 26/8, khi vụ sạt lở băng tạo ra sóng lũ dữ dội tràn qua hai thung lũng sông, cướp đi sinh mạng của hơn 1.300 người và khiến hơn 4.000 người mất tích tại Nepal cùng khu vực giáp ranh thuộc Trung Quốc.
Nepal đã phát triển mạnh ngành thủy điện nhờ tận dụng sức nước từ những dòng sông chảy xiết trên dãy Himalaya. Các công trình này đòi hỏi cả sức người lẫn kỹ thuật phức tạp để đào những hệ thống hầm sâu vào lòng đất. Nhiều nhà máy thủy điện nằm dọc theo sông Bhotekoshi và sông Trishuli, những nơi hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Truy tìm 'vùng an toàn' dưới lòng đất
Dix và các cộng sự đã tập trung toàn bộ nỗ lực vào công trình thủy điện Trishuli 3A. Đội của ông phải dựa vào bản vẽ kỹ thuật các công trình ngầm, ảnh vệ tinh và những sơ đồ cũ để cố gắng tìm ra những "vùng an toàn" tiềm năng, thuật ngữ ông dùng để chỉ những khoảng không nhỏ dưới lòng đất mà con người có thể bám trụ để sống sót.
Dựa vào những dữ liệu đó, đội cứu hộ mới biết chính xác cần bắt đầu từ đâu. Dix cho hay phần lớn lực lượng được dồn vào đường hầm cáp, tuyến hầm nối liền nhà máy ngầm dưới lòng đất với mạng lưới điện quốc gia.
Dix đã từ Australia đến Nepal để trực tiếp chỉ đạo cứu hộ tại hiện trường. Ông từng cố vấn cho nhiều chiến dịch cứu nạn dưới lòng đất trên thế giới, trong đó có vụ sập hầm ở Himalaya 3 năm trước, giúp giải cứu thành công 41 công nhân bị kẹt suốt 17 ngày.
"Chiến dịch cứu hộ lần này diễn ra rất chậm và gian nan", ông nói. "Lực lượng cứu nạn phải đào bới qua lớp bùn đất dày đặc và dùng thuốc nổ phá những tảng đá to bằng cả chiếc xe hơi. Khi vào được bên trong, họ lại tiếp tục bị cản trở bởi nước ngập cần phải hút sạch".
"Chúng tôi phải đào một mương lớn dẫn nước ngược ra con sông mới hình thành sau khi dòng chảy bị biến dạng bởi trận lũ quét. Chúng tôi sợ nước ngập trong hầm sẽ cuốn trôi cả đội cứu hộ lẫn những người có thể còn sống sót", Dix giải thích.
Tiếng đáp thều thào sau 9 ngày bóng tối
Sau đó, lực lượng cứu hộ đã mở được một khe hở nhỏ dọc theo vòm của đường hầm dẫn cáp để bò vào, cất tiếng gọi tìm những người còn sống sót. Nỗ lực của họ cuối cùng được đền đáp vào ngày 4/9.
Dix cho hay đội cứu hộ đã nghe thấy "tiếng đáp lại thều thào" sau những lời gọi của họ và ít nhất hai công nhân được tìm thấy còn sống. Họ lập tức đưa hai người sống sót, trong đó có một người đang nguy kịch, trở về Kathmandu để cấp cứu.
Hai người được giải cứu là Sanjay Sah, quản đốc cơ khí, và Kabir Maharjan, giám sát cơ khí. Họ đều là nhân viên Tập đoàn Điện lực Nepal.
Theo hai nguồn tin am hiểu về chiến dịch cứu hộ, hơn 40 người được cho là vẫn mắc kẹt bên trong đường hầm. Nguồn tin đồng thời cho hay đội tìm kiếm đã nghe thấy những tiếng nói khác vọng ra, nhen nhóm hy vọng có thể cứu thêm nhiều nạn nhân. Hiện chưa rõ chính xác có bao nhiêu người còn sống sót.
"Tôi đã bật khóc", Dix nói về khoảnh khắc nhận được tin vui.
Dù vậy, ông cho biết thử thách vẫn còn phía trước với hai người vừa được cứu. "Họ chưa hề biết chuyện đã xảy ra. Họ hoàn toàn bị cô lập với thế giới bên ngoài và phải sống trong bóng tối suốt hơn một tuần qua", Dix nói. "Rồi họ sẽ phải đối mặt với tin đau thương rằng hàng nghìn người đã thiệt mạng, kể cả bạn bè và đồng nghiệp của họ".
Không có thời gian nghỉ ngơi, chuyên gia người Australia lập tức bắt tay vào việc chuẩn hóa kinh nghiệm từ Trishuli 3A để triển khai phương án tiếp cận các cụm thủy điện ngầm khác dọc tuyến biên giới.
"Nỗ lực của đội cứu hộ là vô cùng phi thường. Họ đang tạo nên kỳ tích thực sự giữa đống đổ nát", ông nhấn mạnh.
