Hang Công Binh: Nơi cất giấu vũ khí và tưởng niệm liệt sĩ
Những bậc thang xi măng dẫn lên cửa hang được bộ đội xây dựng để phục vụ tổ chức đại hội. Trên nền bêtông đến nay vẫn còn dấu tích ghi ngày hoàn thành 3/3/1966. Sau nhiều năm ít người qua lại, lối lên hang nay bị cây cối phủ kín.
Ông Lê Viết Huê, 73 tuổi, ở thôn 1, xã Phong Nha cho biết sau đại hội, hang Công Binh được đơn vị C21, Tiểu đoàn 52 thuộc Đoàn vận tải Trường Sơn tiếp quản, làm nơi cất giấu vũ khí, đạn dược chi viện chiến trường miền Nam.
“Để đưa vũ khí lên cửa hang, bộ đội làm hệ thống ròng rọc bằng cáp. Đạn dược được kéo từ chân núi lên rồi đưa vào hang cất giữ”, ông Huê kể.
Ông Nguyễn Văn Tý, 79 tuổi, ở thôn 1, xã Phong Nha cho biết năm 1964, khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, Quảng Bình trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt. Để chuẩn bị tổ chức Đại hội Công - Nông - Binh của tỉnh, lực lượng quân đội đã khảo sát và chọn hang động này làm nơi trú ẩn an toàn.
“Theo tính toán của bộ đội, phần núi nhô ra phía trước có thể che chắn cửa hang. Nếu máy bay ném bom từ trên cao, bom khó rơi trúng bên trong nên đây được xem là nơi an toàn nhất thời điểm đó”, ông Tý kể.
Chỉ lên vách đá trước cửa hang, ông cho biết nơi đến nay vẫn còn những vệt cháy đen do máy bay AD6 bắn rocket gần 60 năm trước.
Trước cửa hang có bàn thờ bằng bêtông với hình đôi chim bồ câu và dòng chữ "Xuân Kỷ Dậu 1969".
Theo ông Tý, sau khi địa điểm bị lộ, máy bay Mỹ nhiều lần ném bom và bắn rốc-két vào khu vực hang động nhưng không thể đánh sập. Trong một trận tập kích bất ngờ bằng máy bay AD6, ông Nguyễn Văn Cự, một chính trị viên quê Quảng Trị cũ, đã hy sinh trước cửa hang. Bàn thờ được đồng đội dựng lên để tưởng nhớ liệt sĩ.
Thung lũng dưới chân núi vẫn còn nhiều hố bom từ thời chiến tranh. Hiện khu vực này đã được người dân cải tạo để trồng cao su.
Ông Trần Hương Lâm, Phó chủ tịch xã Phong Nha, cho biết hang Công Binh là địa điểm có giá trị lịch sử gắn với tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn và nằm gần khu di tích sân bay Khe Gát. Xã đã khảo sát và xây dựng lộ trình từng bước phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của hang động gắn với hệ thống di tích sân bay Khe Gát. Mục tiêu là giới thiệu cho người dân, du khách hiểu hơn về những dấu tích của thời chiến tranh, đồng thời tạo thêm sản phẩm du lịch cho địa phương.
