Hürmüz Boğazı'nda Gizli Trafik

Haberin Devamı Dünya enerji ticaretinin kalbi olarak görülen Hürmüz Boğazı’nda haftalardır gözlerden uzak bir trafik yaşanıyor. ABD ile İran arasındaki gerilim sürerken, bölgeden geçen bazı ticari gemilerin normal şartlarda mümkün görünmeyen bir şekilde yolculuklarını tamamladığı ortaya çıktı. Uluslararası denizcilik çevrelerinde dikkat çeken bu hareketlilik, dünyanın en kritik enerji koridorlarından birinde perde arkasında yürütülen sıra dışı bir mekanizmayı gündeme taşıdı. Boğazdaki fiili abluka ve güvenlik risklerine rağmen bazı gemilerin geçişini nasıl sürdürdüğü sorusu ise bölgedeki gizli faaliyetlere ilişkin yeni iddiaları beraberinde getirdi. ABLUKA SÜRERKEN İLGİ ÇEKİCİ YÖNTEM Diplomatik kaynaklar ve güvenlik uzmanlarına göre boğazın yönetimi, taraflar arasındaki müzakerelerde en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Ancak resmî görüşmelerde çözülemeyen çıkmazın, sahada yürütülen gizli askerî koordinasyonlar ve örtülü operasyonlarla aşılmaya çalışıldığı belirtiliyor. Bu çerçevede, ABD’nin doğrudan eskort sağlamadan ticari gemilerin geçiş güvenliğini artırdığı, İran’ın ise belirli koşullar altında geçişlere tamamen engel olmadığı ifade ediliyor. Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan ticari gemiler normal şartlarda kullandıkları birçok navigasyon sistemini kapatmak zorunda kaldıkları için oldukça yavaş ilerliyor. Elektronik sinyal yaymaktan kaçınan gemiler, yüksek hızlarda güvenli seyir yapmalarını sağlayan standart navigasyon yardımcılarından büyük ölçüde mahrum kalıyor. Bu nedenle kaptanlar ve mürettebat, İran kıyılarını izleyen ABD askerî unsurlarının sağladığı yönlendirme ve istihbarata güvenmek zorunda kalıyor. Fotoğraflar: AP, Alamy ABD’NİN HAVADAN KORUMA SAĞLADIĞI BİR GÜNEY HAT İŞLİYOR “Buradaki tablo, bir mutabakattan çok, iki tarafın maliyet hesabının kesiştiği fiili bir dengeye işaret ediyor” diyen İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacılarından Oral Toğa, “Savaşın başından bu yana trafik hiçbir zaman tümüyle durmuş değil. Sahada fiilen iki ayrı geçiş rejimi oluştu. İran tarafından tespit edilmemek için ABD kanalını kullanan gemilerin çoğu, otomatik tanımlama sistemlerini kapatıyor; böylece Umman tarafında, ABD’nin havadan koruma sağladığı bir güney hattı işliyor” dedi. Uzman isim, şöyle devam etti: -- Buna karşılık İran, Hürmüz’deki geçişin NEDSA’nın (Devrim Muhafızları ve onun deniz gücü) izni ve koordinasyonuyla yürütüldüğünü açıklıyor ve kıyısı boyunca uzanan bir kuzey koridorunu denetliyor. ABD ablukasına rağmen, son günlerde Hürmüz'den geçen gemilerin yaklaşık yarısı İran limanlarından yükleniyor. Bu durum, örtülü bir anlaşmadan ziyade, çıkarların örtüşmesinden doğan karşılıklı bir itidal olarak okunabilir. -- Tahran, tam kapanıştan kaçınarak hem geçiş geliri elde ediyor hem de boğaz üzerindeki egemenlik iddiasını görünür kılıyor; Washington ise petrol fiyatında sıçramayı ve küresel durgunluğu engellemek istiyor. Dolayısıyla denge gerçek ama kırılgan. İran’ın haziran başında aracılar üzerinden mesaj alışverişini durdurması ve boğazı tamamen kapatma yönünde tehdit etmesi, bunun istikrarlı bir mutabakat değil, her an bozulabilir bir fiili düzen olduğunu gösteriyor.