HÜRMÜZ Boğazı’nda İran ile ABD arasındaki güç mücadelesi denizcilik şirketlerinin attığı adımlara da yansıyor. ABD Başkanı Donald Trump, HÜRMÜZ Boğazı’nda deniz trafiğinin kontrolünün kendilerinde olduğunu savunsa da İran kendi onayı olmadan boğazdan geçişe hâlâ izin vermiyor. Deniz trafiğine ilişkin veriler ise tarafların birbirinden farklı “geçiş güzergâhları” dayattığı stratejik su yolunda gemilerin önemli bölümünün İran güzergâhını kullanmayı tercih ettiklerini ortaya koydu.
boğazda İKİ ROTA VAR
Savaş öncesinde boğaz, İran ve Umman güzergâhları şeklinde iki ayrı hatta bölünmemişti. Gemiler, güvenlik koşulları ve ticari anlaşmalar doğrultusunda boğazın orta kesimindeki belirlenmiş trafik ayrım şemalarını kullanıyordu. Ancak İran ile ABD arasındaki gerilimin tırmanmasıyla birlikte boğaz fiilen iki ana güzergâha ayrıldı. İran, Larak ve Keşm adaları açıklarından geçen ve İran kıyılarına yakın olan “kuzey güzergâhını” dayatırken ABD ise “Umman güzergâhını” savunuyor. Boğazın Umman tarafına daha yakın olan bu rota, İran kıyılarından daha uzakta bulunuyor ve ABD donanmasının koruması altındaki ticari gemiler tarafından kullanılıyor.
İRAN GÜZARGÂHI POPÜLER
Denizcilik takip şirketi Kpler’in verilerine göre, 1-19 Ağustos tarihleri arasında boğazdan Körfez’e giren veya çıkan 236 geminin 83’ü açıkça İran güzergâhını kullandı. Buna karşılık yalnızca üçü Umman güzergâhını açık şekilde tercih etti, iki gemi ise eski merkezi rotadan ilerledi. Geriye kalan 148 geminin güzergâhı ise karanlık veya sınıflandırılamamış olarak kayıtlara geçti. Başka bir ifadeyle, boğazdan geçen her 10 gemiden en az 6’sı rotasını gizledi. Açıkça İran güzergâhını kullanan gemilerin oranı ise yaklaşık yüzde 35 oldu.
GİZLİ GEÇİŞLER ÇOĞUNLUKTA
İran ve ABD’nin boğazdaki geçiş kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle gemilere yönelik saldırılar düzenlemesi, şirketleri gemilerin konumlarını gizlemeye yöneltiyor. Gemilerin kullandığı “AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi)” vericilerini kapatması, askeri güçlerin gemileri anlık olarak takip etmesini zorlaştırıyor. Ancak bu yöntem yalnızca askeri tehditlerden kaçınmak için kullanılmıyor. Uzmanlara göre bazı ülkeler, petrol ve diğer enerji ürünlerini taşırken gemiden gemiye transfer yöntemine de başvuruyor.
TARTIŞMALARIN MERKEZİNDEKİ GEMİ ORTADOĞU’DAN AYRILDI
ABD’nin İran savaşında sıklıkla gündeme gelen USS Abraham Lincoln uçak gemisi sonunda “eve dönüyor”. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), dokuz ayı aşkın süredir görevde olan gemiyi, bölgeye intikal eden USS George Washington uçak gemisi ile rotasyona sokarak geri çekti. USS Abraham Lincoln gemisinin tuvaletleri taşmış, savaş nedeniyle gemiye yapılacak ikmaldeki aksaklıklar sonucu askerlerin yetersiz beslendiği ortaya çıkmıştı. Geçen hafta da Amerikan basınında gemide uzun süredir görevli askerin psikolojik durumlarının iyi olmadığı, intihar teşebbüsleri yaşandığı iddia edilmişti.
