İran'dan BM'ye ABD ile İran Arasındaki Müzakereler Hakkında Açıklama

İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ali Bahrein, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ardından devam eden görüşmelere dair değerlendirmelerde bulunmak üzere BM Cenevre Ofisi'nde Akredite Basın Mensupları Birliği (ACANU) üyesi gazetecilerle bir araya geldi.

Mutabakata ilişkin görüşmelerin 21 Haziran'da Katar ve Pakistan arabuluculuğunda Bürgenstock kasabasında yapıldığını anımsatan Bahreini, bunun öncesinde Umman ve Cenevre'de müzakereler yapıldığını ancak bu görüşmelerin ardından İran'a yönelik ABD ve İsrail saldırılarının başlatıldığını hatırlattı.

Bahreini, İran'ın ABD saldırılarında kullanılan Körfez ülkelerindeki askeri üslere saldırmak durumunda kaldığını ve böylece savaşın kapsamının genişlediğini anlattı.

İmzalanan mutabakat zaptına göre, bir sonraki müzakere turuna başlamadan önce yerine getirilmesi gereken bazı önemli maddeler olduğunu vurgulayan Bahreini, bunlar arasında Lübnan dahil tüm cephelerdeki savaşın sonlandırılması, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılmasıyla ilgili maddeler olduğunu anımsattı.

"Maalesef İsrail, Lübnan'a yönelik saldırılarına devam ederek bu süreci bozmaya çalıştı"

Bahreini, "Bunlar her iki tarafın da uygulamayı kabul ettiği mutabakat zaptının ana unsurlarıydı. Müzakerelerin bir sonraki aşamasına başlamak için bu unsurların yerine getirildiğini görmemiz gerekiyordu. Maalesef İsrail Lübnan'a yönelik saldırılarına devam ederek mutabakat zaptının ilk maddesini tanımayarak ve uygulamayarak bu süreci bozmaya çalıştı. Bu nedenle bazı zorluklar yaşandı. O önemli madde yerine getirilmediği sürece İran müzakerelere başlayamadı ve müzakerelerin başlamasında bazı gecikmeler oldu ancak sonunda Lübnan'da kırılgan bir ateşkes sağlandı ve devam ediyor gibi görünüyor." ifadelerini kullandı.

Bürgenstock'ta müzakerelerin gece yarısına kadar devam ettiğini aktaran Bahreini, iyi bir ilerleme kaydedildiğinin altını çizdi.

Bahreini, "Lübnan'ın mutabakat zaptının tartışılmaz bir parçası olduğunu açıkça belirttik. Lübnan'ın güvenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmeli. Lübnan halkına karşı savaş durdurulmalıdır. İsrail tarafından Lübnan'a karşı herhangi bir saldırı olmamalı ve İsrail güçleri Lübnan topraklarından çekilmeli." dedi.

Hürmüz Boğazı'nın müzakereler boyunca elbette 60 gün açık olacağını vurgulayan Bahreini, gemilerin buradan herhangi bir ücretlendirme olmaksızın geçebileceğini söyledi.

Bahreini, İran petrolü ve petrokimya ürünlerinin satışına ilişkin ABD tarafından muafiyetler verildiğini ve 60 gün uygulamada olan bu muafiyetlerin satış, banka işlemleri ve ulaşım araçlarını kapsadığını anlatarak, "İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılmasıyla ilgili anlaşmanın 11. maddesi uyarınca, dondurma işleminin kaldırılması süreci başladı." diye konuştu.

Mutabakatın uygulanmasına ilişkin en az iki çalışma grubunun kurulması gerektiğini belirten Bahreini, dün Bürgenstock'ta teknik düzeyde gerçekleştirilen görüşmede İran'a karşı yaptırımların kaldırılmasına odaklanıldığına ve yaptırımları ele alacak bir çalışma grubuna ilişkin görüşmeye devam edildiğine işaret etti.

"İran petrolünün ihracatı için yolların açılması, dünyadaki enerji durumunu biraz da olsa iyileştirecektir"

Bahreini, birinci çalışma grubunun tüm yaptırımları, ikinci çalışma grubunun ise İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili konuları görüşmesi gerektiğini ifade ederek, bu çalışma gruplarının çok yakında kurulacağını ve çalışmalarına başlayacağını söyledi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) bu çalışma gruplarının bir parçası olacağına dair bir işaretin olmadığını belirten Bahreini, çalışma gruplarında ABD, İran ve arabulucular Katar ve Pakistan'ın olacağını, farklı aşamalarda UAEA'dan teknik tavsiyeler alınabileceğini dile getirdi.

"İran petrolünün ihracatı için yolların açılması, dünyadaki enerji durumunu biraz da olsa iyileştirecektir." şeklinde konuşan Bahreini, İran'ın anlaşmayla birlikte petrol satabildiğini ve son günlerde büyük miktarda petrol ihraç ettiğini vurguladı.

AA muhabirinin, "Görüşmelerin teknik heyetler düzeyinde devam ettiğini söylediniz. Bürgenstock'ta olduğu gibi üst düzey heyetler bu 60 günlük müzakere sürecinde tekrar bir araya gelecek mi? Ayrıca İran ile Körfez ülkeleri arasındaki ilişkilerin önümüzdeki dönemde ivme kazanacağını düşünüyor musunuz?" sorusunu yanıtlayan Bahreini, şunları kaydetti:

"Elbette gelecekte üst düzey delegasyonlar arasında başka toplantılar da olacak. Aslında bir daha ne zaman buluşacağımıza karar vermedik ama gelecekte ilerlemeyi gözden geçirmek ve sonraki adımlara karar vermek için kesinlikle bir toplantı olacağı kesin."

Bazı komşu ülke topraklarının ABD tarafından İran'a saldırmak için kullanılmasının hoş bir gelişme olmadığının altını çizen Bahreini, bunun talihsiz bir gerçek olduğuna ve İran'ın da o ülkelerdeki üslerden yapılan saldırılara yanıt vermek zorunda kaldığına dikkati çekti.

Bahreini, "Ancak komşu ülkelerimize mesajımız hep şu oldu; biz dostuz, biz komşuyuz, birlikte yaşamalıyız. Bölgemizde bir sorun varsa bunu işbirliğimizle, ortak çalışmamızla çözmek zorundayız. Bölgemizde kendi aramızda tartışılması gereken bazı bölgesel güvenlik düzenlemeleri üzerinde çalışmamız gerektiğine inanıyoruz. Şu anda bölgemizdeki ülkelerin barış için, bölgesel işbirliği, bölgesel ekonomik refah için çalıştığını gözlemliyoruz. Bu yaklaşımın ve vizyonun gelecekte de devam edeceğini düşünüyorum." dedi.

ABD'nin, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını denetleyeceğine ve bu varlıkların ABD tarım ürünlerini almak için kullanılacağına ilişkin açıklamasıyla ilgili soruyu yanıtlayan Bahreini, bu varlıklarla ilgili ne yapılacağına ilişkin karar veren tek ülkenin İran olacağını ve diğer ülkelerin bunun üzerinde söz hakkı olmadığını kaydetti.

Bahreini, İran'ın 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılması ve İran futbol takımının ABD’ye gelişinde yaşanan zorlukları hatırlatarak, "Bu nedenle çok mutsuzuz. Sporu ve futbolu siyasi bir mesele haline getiren ABD'nin yaklaşımına karşı güçlü bir itiraz ve protestomuz var. Takımımıza baskı uygulamak için farklı takımlara sağlamakla yükümlü oldukları tüm imkanları araçsallaştırdılar ancak gördüğünüz gibi takımımız ve oyuncularımız çok iyi oynadı." diye konuştu.