İran'dan Nihai Anlaşma Şartı: Savaşın Sona Ermesi

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, X hesabından yaptığı açıklamada, mutabakat zaptına ilişkin İsviçre’de yürütülen görüşmeler hakkında, “Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi hükmü uygulanmadığı sürece nihai anlaşma için müzakerelerin başlaması mümkün değil.” dedi.

Nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının mutabakat zaptının beş maddesinin yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirten Bekayi, “Mutabakat zaptının 13. maddesine göre, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının, ABD’nin 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelere dayalı yükümlülüklerinin yerine getirilmesine bağlıdır. Özellikle 1. maddede belirtilen, Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi hükmü uygulanmadığı sürece müzakerelerin başlaması mümkün değil.” ifadelerini kullandı.

İSVİÇRE'DE ELE ALINACAK BAŞLIKLAR

Bekayi, ülkesinin, mutabakat zaptındaki taahhütlerinin hayata geçirilmesi hususunu ciddiyetle takip ettiğini hatırlatarak, İsviçre’deki görüşmelerin odak noktasının, savaşın Lübnan dahil tüm cephelerde sonlandırılması, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve İran’ın petrol ihracatı yapabilmesine ilişkin gerekli düzenlemeler olduğunu söyledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'yle varılan mutabakat metnindeki maddelerin ülkesinin lehine olduğunu belirterek, Katar'da bloke edilen 6 milyar doların İran'a döneceğini söyledi. ABD'yle varılan mutabakat metnindeki maddelerin ülkesinin lehine olduğunu ifade eden İran Cumhurbaşkanı, ABD'nin tek talebinin "İran'ın nükleer bomba sahibi olmaması" olduğunu vurguladı. Pezeşkiyan, bu konunun eski ülke lideri Ali Hamaney tarafından defalarca dile getirildiğini ve bunun zaten İran'ın istemediği bir husus olduğunu yineledi.

Tahran'daki başka bir programda konuşan Pezeşkiyan, ABD ve İsrail'in İran'daki toplumsal birlik ve beraberliği hedef aldığını vurgulayarak, söz konusu toplumsal birliğin ABD'yi müzakereye mecbur bıraktığını savundu.

'EN BÜYÜK GÜCÜMÜZ BİRLİĞİMİZ'

Pezeşkiyan, "Düşman, halk arasında birlik ve beraberliğin oluşacağına inanmıyordu. Toplumsal birliğimiz ABD'yi müzakereye mecbur etti. En büyük gücümüz halkımızın birliğidir." dedi.

İran'da halkın ekonomik sorunlar nedeniyle sıkıntı içerisinde olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı, "Halkı memnun edememekten ve insanların protesto için sokaklara çıkmasından endişe ediyorum." ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, İsviçre’nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin ilk teknik görüşmeler hakkında açıklamalarda bulundu. Bekayi, ilk olarak Pakistan ve Katarlı arabulucular ile görüşeceklerini, öğleden sonra ise ABD-Pakistan-Katar'ın katılımıyla dörtlü toplantının gerçekleştirileceğini açıkladı.

Görüşmelerin odak noktasının savaşın sonlandırılması ve mutabakat zaptının uygulanması olacağını kaydeden Bekayi, İsrail’in Lübnan’da ateşkesi ihlal ettiğini ve bu konunun görüşmelerde ele alınacak en önemli mesele olduğunu vurguladı. Bekayi ayrıca, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusu ve İran'a petrol satışı için gerekli iznin verilmesi meselesinin de görüşmelerde gündeme geleceğini dile getirdi.

İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı ve yardımcısı Muhammed Mokhbar, Washington'un taahhütlerini tam olarak yerine getirmemesi halinde Tahran yönetiminin kâğıt üzerindeki bir anlaşmayı kabul etmeyeceğini belirtti. Mokhbar, X platformundaki paylaşımında, ateşkesin tüm cephelerde uygulanması gerektiğini belirterek, "ABD'liler ekonomi ve maliyet-fayda dilini daha iyi anlıyor. Anlaşma sadece kâğıt üzerinde kaldığı sürece Orta Doğu'dan enerji akışı da duracaktır." değerlendirmesini yaptı.

Mokhbar, İran'ın müzakere ekibinin verilen taahhütlerin eksiksiz şekilde yerine getirilmesi ve ulusun haklarının karşılanması dışında hiçbir sonuçtan tatmin olmayacağını vurguladı.

ABD yönetiminin, İsrail'de yaklaşan seçimler öncesi Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı hükümetin alternatifi olarak görülen muhalefet liderleriyle gayriresmi kanallar üzerinden temas kurmaya başladığı belirtildi.

İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberinde, aralarında Netanyahu'ya yakınlığıyla bilinen isimlerin de yer aldığı Trump yönetiminden bazı yetkililerin, İsrail'de adı başbakanlık koltuğu için zikredilen bazı muhalif isimlerle ilişkileri geliştirmek amacıyla nabız yoklamaya başladığı aktarıldı.

Haberde, Trump yönetiminin gayriresmi kanallardan temasa geçtiği muhalif isimler arasında Netanyahu’nun en güçlü rakipleri arasında gösterilen eski Başbakan Naftali Bennett ile eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot olduğu belirtildi.

Trump yönetiminin muhalefetle temasa geçme arzusunun ardında üç temel motivasyonun olduğunu belirten haberde, aşırı sağcı bakanların Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetindeki varlığının ABD'de endişeye yol açtığının altı çizildi.

Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılar nedeniyle uluslararası alanda "imajı zedelenen" mevcut İsrail hükümetiyle çeşitli diplomatik süreçlerin ve ajandaların ilerletilememesinin Washington'da rahatsızlık yarattığı da belirtildi.

Son olarak ABD'li yetkililerin İsrail'de en geç 27 Ekim'de yapılması planlanan seçimlerde Netanyahu'nun hezimet yaşayacağını değerlendirdiği aktarıldı.

ABD-İran mutabakatının ardından İsrail hükümeti ile Trump yönetimi arasındaki anlaşmazlık tarafların kamuoyu önünde yaptığı açıklamalara kadar yansıdı.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, mutabakatın yürürlüğe girmesinden sonra Washington yönetimine yönelik "Bize kimse ne yapacağımızı söyleyemez." ifadelerini kullanmıştı.

Trump, Netanyahu hükümetini Lübnan'a yönelik saldırılar nedeniyle eleştirerek, bu konudaki tutumunu doğru bulmadığını söylemişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, mutabakata tepki gösteren İsrailli aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'i sert bir şekilde eleştirerek "İsrail'i koruyan silahların üçte ikisinin ABD'de ve Amerikalı vergi mükelleflerinin paralarıyla üretildiğini" ifade etmişti.

ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ardından kalıcı bir barış anlaşmasına yönelik başlıkların ele alınacağı görüşme için geri sayım sürerken, İran heyeti müzakerelerin yapılacağı İsviçre’ye vardı. İsviçre Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, "İran heyetinin İsviçre’ye varışını memnuniyetle karşılıyoruz" ifadelerine yer verildi. İran heyetinin görüşmelerin yapılacağı Bürgenstock kasabasına gittiği aktarıldı. İran'ın resmi haber ajansı IRNA da gelişmeyi doğrulayarak ABD ile yürütülecek müzakerelerde Tahran’ı temsil edecek heyetin İsviçre'ye geldiğini bildirdi.

İran heyetine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın liderlik edeceği öngörülüyor. Heyette ayrıca İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin yanı sıra İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri ve İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti gibi üst düzey isimlerin de yer alması bekleniyor.

İsrail basınına göre, ABD, İsviçre'de İran ile yapılması planlanan görüşmeleri baltalamaması adına Lübnan'da herhangi bir askeri tırmanmadan kaçınması için İsrail'e baskı yapıyor.

İsrail'de yayın yapan Kanal 13'ün ismi açıklanmayan İsrailli bir diplomata dayandırdığı haberinde, Washington yönetiminin İsrail'e, İran ile planlanan görüşmeleri baltalayabilecek bir tırmanmadan kaçınılması gerektiğini belirten bir mesaj gönderdiği aktarıldı.

Mesajda, ABD ile ön koordinasyon sağlanmadan İran ile müzakerelerin çökmesine neden olabilecek saldırıların gerçekleştirilmemesi gerektiği kaydedildi.

İsrail ordusunun birliklerini Lübnan'da işgal ettiği noktalarda tutma ve saldırıları "ani tehdit" durumlarıyla sınırlaması için saldırılarını önemli ölçüde azaltma talimatı aldığı hatırlatıldı.

Haberde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İsrail ordusunun Lübnan'da işgal ettiği bölgelerde uygun görüldüğü müddetçe kalma ve herhangi bir saldırıya güçlü bir şekilde karşılık verme talimatı verdiği ifade edildi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'de başlaması planlanan İran müzakerelerine katılmak üzere Washington'dan ayrılmıştı.

Vance, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Umuyorum ki nükleer meselede ve Lübnan'daki ateşkes konusunda ilerleme kaydedebiliriz." demişti.