İsrail Başbakanı Netanyahu, Trump'ın İran Barış Çabalarını Sabote Edebilir

ABD istihbarat kurumları, Lübnan’daki savaşı sürdürmesi yönünde çok ağır bir iç siyasi baskı altında olan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile kalıcı bir barış anlaşmasına varma çabalarını sabote edebileceği yönünde Beyaz Saray’ı uyardı. Üst düzey ABD’li kaynaklara dayandırılan analiz raporlarına göre İsrail, taraflar arasında çarşamba günü imzalanan mutabakat zaptının temel şartlarından biri olan “Lübnan’daki çatışmaların sonlandırılması” maddesini açıkça göz ardı ederek Hizbullah’a yönelik askeri operasyonlarını ve güney Lübnan’daki işgalini dün de sürdürdü. İki müttefik arasındaki tansiyonu zirveye çıkaran bu kriz nedeniyle, cuma günü İsviçre’de başlaması planlanan ABD-İran teknik müzakerelerinin son diplomatik tıkanıklıklar sebebiyle ertelendiği aktarıldı.

YA TRUMP YA SEÇİM

ABD istihbaratının bu hafta dolaşıma soktuğu gizli raporda, bu sonbaharda genel seçimlere gitmeye hazırlanan Netanyahu’nun siyasi geleceğinin, iç kamuoyuna tavizsiz bir lider profili çizmesine bağlı olduğu vurgulanıyor. İsrail’de yapılan son anketler Yahudi nüfusun yüzde 70’inin Hizbullah’a karşı savaşın şiddetlenmesini desteklediğini ortaya koyarken, kuzey bölgelerinden tahliye edilen on binlerce İsrailli de hükümete askeri geri çekilmenin bir “yenilgi” olacağı yönünde baskı yapıyor. Trump’ın “Hizbullah bağlantılı biri bir binaya girdiğinde orayı yerle bir etmeyi bırakın” uyarısına rağmen kabinesini ve seçmenini karşısına almak istemeyen Netanyahu ise Kudüs’te düzenlediği basın toplantısında, “Lübnan güvenlik tampon bölgesinde ne kadar gerekiyorsa o kadar kalacağız, Trump ile bazı konularda aynı fikirde değiliz” diyerek meydan okudu. Kabinenin aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in “Tüm Lübnan yanmalı” ifadeleri ise Washington ve uluslararası arenada infial yarattı.

ORDUYA ‘ÇEKİLMEYİN’ TALİMATI

İsrail ordusunun güney Lübnan’da yaklaşık 518 km kare alanı işgal etmesi ve1 milyondan fazla Lübnanlıyı göçe zorlaması Washington’ın sabrını taşırdı. Küresel ekonomik krizi önlemek adına Hürmüz Boğazı’nı yeniden ticarete açmayı ve İran’la bir uzlaşı sağlamayı birinci önceliği yapan Trump yönetimi, İsrail’e yönelik tonunu sertleştirirken İsrail basını, Netanyahu’nun orduya dün geç saatlerde “Lübnan’a saldırıları durdurun” talimatı verdiğini ancak “işgal edilen bölgelerden çekilmeyin” emrini verdiğini iddia etti. İsrail’de hükümetten ya da ordudan konuya ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı. Öte yandan İsrail ordusunun ABD-İran mutabakatına rağmen dün düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 32’ye çıktı.

VANCE’TEN TEL AVİV’E İKİNCİ SALVO

İSRAİL’den İran ile yapılan anlaşmadan dolayı ABD’de Trump yönetimine yöneltilen eleştirilere önceki gün sert yanıtlar veren ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Tel Aviv’i hedef almayı sürdürdü. ABD’li yazar ve podcast yayıncısı Allie Beth Stuckey’nin programına katılan Vance, İsrail’in Amerikan siyasetini etkilemeye çalıştığını söyledi. Vance, ABD’nin çıkarlarının “her zaman” İsrail’in çıkarlarıyla aynı doğrultuda olduğu görüşüne katılmadığını vurgulayarak ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la çatışmaların nasıl sonlandırılacağı konusunda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bazı anlaşmazlıkları olduğunu aktardı.

İSVİÇRE’DE KARŞILIKLI KONTROL GÖRÜŞMESİ

ABD ve İran’ın hafta içi uzlaşıya vardığı mutabakat zaptının ardından, iki ülke arasındaki kapsamlı müzakere süreci için de start verildi. Özellikle İran cephesinden gelen sinyaller müzakere sürecinin de aşılması gerektiği pürüzler barındırdığına işaret ediyor. Önceki akşam ise açıklama yapan İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakerelerin başlaması için mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11’inci maddelerinin uygulanması ve uygulamanın devam etmesi gerektiğini vurguladı. Bekayi dün yaptığı açıklamada ise, “geçici anlaşma kapsamındaki taahhütlerin takibini yapmak ve ABD’nin yükümlülüklerini yerine getirmesini talep etmek üzere” bir heyetin İsviçre’ye seyahat edeceğini duyurdu. Bekayi’nin işaret ettiği maddeler Lübnan’daki savaşın durması, Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler, İran’ın petrol ihracatı muafiyeti ve Tahran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını kapsıyor.

VANCE UMUTLU

Öte yandan ateşkesin sekteye uğramaması için diplomatik girişimler devam ediyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir görüşmelere arabuluculuk yapmak için bugün İsviçre’ye geldi.

Beyaz Saray ofisi de Amerikan heyetine liderlik edecek olan Başkan Yardımcısı JD Vance’in bugün İsviçre’de İran ile görüşmelere katılacağını bildirdi. Vance, Washington’da uçağa binmeden önce “nükleer meseleler ve Lübnan ateşkesi” konusunda umutlu olduğunu söyledi. Daha önce yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump’ın Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’in görüşmeler için İsviçre’de olduğunu ve toplantının bugün başlamasının beklendiğini kaydetmişti. Öte yandan görüşmelerde İran heyetini Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil ediyor.

TAHRAN HÜRMÜZ’Ü TEKRAR KAPATTI

Savaşın başından bu yana gündemin tepesinde yer alan ve mutabakatın ardından açılan Hürmüz Boğazı dün yine kapandı. Tahran yönetimi İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarının mutabakatın ihlali olduğunu belirterek, bu nedenle Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine kapattığını açıkladı. Devrim Muhafızları Ordusu Donanması’nın bölgedeki gemilere boğaza yaklaşmamaları yönünde uyarı mesajı gönderdiği bildirildi.