Luật Công nghệ cao sửa đổi: Ưu đãi cao nhất cho nghiên cứu, phát triển và sản xuất

Luật Công nghệ cao sửa đổi tập trung thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, thông qua ưu đãi cho doanh nghiệp, phát triển hệ sinh thái, sản phẩm.

Luật được Quốc hội thông qua tháng 12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7. Với 6 chương, 27 điều, luật thiết kế lại theo hướng bao quát toàn bộ chuỗi phát triển công nghệ, từ xác lập chính sách và tiêu chí đối với công nghệ cao, công nghệ chiến lược; nghiên cứu, phát triển công nghệ; phát triển sản phẩm; và xây dựng hệ sinh thái công nghệ cao.

Tiêu chí xác định công nghệ cao được ưu tiên, công nghệ chiến lược

Khái niệm "công nghệ chiến lược" lần đầu được đưa vào luật cùng công nghệ cao. Hai loại công nghệ này đều cần đáp ứng các điều kiện gồm: giữ vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu phát triển quốc gia, nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp, chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm quốc phòng, an ninh; phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Riêng công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển cần đạt thêm tiêu chí về khả năng nghiên cứu, làm chủ, cải tiến hoặc nội địa hóa; hoặc giữ vai trò nền tảng hình thành ngành sản xuất mới, chuỗi giá trị mới, dịch vụ mới có tiềm năng cạnh tranh quốc tế; hoặc có khả năng thu hút đầu tư kèm chuyển giao công nghệ hoặc góp phần phát triển kinh tế - xã hội các vùng đặc biệt khó khăn.

Trong khi đó, công nghệ chiến lược cần đạt một trong các tiêu chí như có tác động đột phá đến phát triển kinh tế - xã hội; tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia lâu dài; có khả năng hình thành phương thức sản xuất mới, ngành công nghiệp mới, chuỗi giá trị mới; có khả năng hình thành từ công nghệ lõi do tổ chức, cá nhân trong nước nghiên cứu, làm chủ nhằm tạo ra sản phẩm công nghệ chiến lược.

Bộ Khoa học và Công nghệ là đơn vị chủ trì trong việc rà soát, đánh giá định kỳ, trình Thủ tướng ban hành, cập nhật danh mục công nghệ này phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội từng giai đoạn.

Ưu đãi cao nhất cho công nghệ cao và công nghệ chiến lược

Luật xác định phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược là "đột phá chiến lược" của quốc gia, để phát triển nhanh, bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

"Áp dụng các mức ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai và các chính sách có liên quan đối với hoạt động công nghệ cao, công nghệ chiến lược", điều 4 của Luật Công nghệ cao sửa đổi nêu.

Một số ưu đãi được nhắc đến như các trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ cao nhất theo quy định của pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai.

Các tổ chức, cá nhân có thể được ưu tiên xem xét tài trợ, hỗ trợ kinh phí từ chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về công nghệ cao và từ các quỹ theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; được hưởng ưu đãi cao nhất về thuế theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; được hỗ trợ đào tạo nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ cao. Họ cũng có thể được hỗ trợ kinh phí đầu tư, vận hành, thuê sử dụng phòng thí nghiệm dùng chung, cơ sở nghiên cứu công nghệ cao theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ưu đãi cho cả doanh nghiệp sản xuất

Một trong những điểm mới trong luật là đưa ra chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao nhằm thúc đẩy việc đưa vào thực tế. Đây là một phần trong nội dung về viêc phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Theo đó, dự án đầu tư sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược sẽ được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo quy định của pháp luật về đầu tư. Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ngoài ra, Luật cũng chia các doanh nghiệp công nghệ cao thành hai nhóm dựa trên mức độ nội địa hóa của sản phẩm được sản xuất, mức chi cho nghiên cứu và phát triển để đưa ra các ưu đãi riêng.

Phát triển hệ sinh thái công nghệ cao

Luật lần đầu đưa ra quy định về hệ sinh thái công nghệ cao. Đây là nơi tập hợp các chủ thể có tương tác lẫn nhau phục vụ phát triển công nghệ cao, trong đó doanh nghiệp công nghệ cao giữ vai trò trung tâm. Các thành phần chính là cơ quan quản lý, tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, tổ chức hỗ trợ, người sử dụng và một số thành phần thiết yếu liên quan.

Theo đó, Nhà nước thúc đẩy hình thành và phát triển bền vững hệ sinh thái công nghệ cao, bảo đảm liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái; đồng thời khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và công nghệ chiến lược.

Một trong những khái niệm cũng lần đầu được đưa vào luật là "đô thị công nghệ cao". Đô thị sẽ phải có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và cơ chế thuận lợi cho phát triển, thử nghiệm, ứng dụng công nghệ cao và công nghệ chiến lược mới.

Bổ sung cơ chế thúc đẩy thương mại hóa công nghệ

Luật dành riêng các điều khoản về chuyển giao và thương mại hóa công nghệ. Nhà nước khuyến khích phát triển trung tâm xúc tiến, tư vấn, môi giới công nghệ; sàn giao dịch công nghệ, nền tảng số kết nối cung - cầu, cơ sở ươm tạo và trung tâm đổi mới sáng tạo.

Các tổ chức, cá nhân tham gia thương mại hóa được hỗ trợ thử nghiệm, chứng nhận, giám định công nghệ, đồng thời hỗ trợ kết nối thị trường và xúc tiến thương mại trong nước, quốc tế. Đối với công nghệ chiến lược còn có thêm cơ chế hỗ trợ chi phí thử nghiệm, kết nối cung - cầu công nghệ và ưu tiên bố trí trong các chương trình đầu tư công.