MEB'den Yeni Soru Modeli: Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Sorular

MİLLİ Eğitim Bakanlığı (MEB), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan “Becerilerin Ölçülmesine İlişkin Araştırma Raporu”nu yayımladı. 233 sayfalık çalışma, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezi sınav ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nın (YKS) son yıllarda öne çıkan uzun metinli ve muhakeme gerektiren soru yapısının dayandığı Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu’nun temelini oluşturuyor.

14 BİN ÖĞRENCİYLE TEST

Raporda yer alan soru modeli için önce 24 Kasım-5 Aralık 2025 tarihleri arasında 12 ilde pilot uygulama gerçekleştirildi. Problem çözme, sorgulama ve alan becerilerini ölçmeye yönelik 13 branşta toplam 37 test uygulandı. Sorular toplam 14 bin 556 öğrenci üzerinde test edildi. Çalışmada temel eğitim düzeyinde 6’ncı sınıf, ortaöğretim düzeyinde ise 10’uncu sınıf öğrencilerinin katılımıyla farklı ders alanlarında uygulamalar yapıldı. Öğrencilerle yapılan bilişsel görüşmelerde doğru cevaplarla birlikte öğrencilerin soruyu nasıl okuduğu, hangi akıl yürütme süreçlerini kullandığı ve soruların hedeflenen becerileri gerçekten ölçüp ölçmediği analiz edildi.

GERÇEK OLAYLAR KULLANILDI

Raporda yer alan örnek sorularda öğrencilerin karşısına gerçek yaşamdan olaylar çıkarılıyor. Coğrafya sorularında küresel iklim değişikliğine ilişkin haritalar, sıcaklık artış senaryoları, Burdur Gölü’ndeki alansal değişim ve Arhavi’de yaşanan sel felaketi gibi gerçek olaylar kullanılıyor. Türkçe, matematik, fen bilimleri ve diğer derslerde ise grafik, tablo, harita ve veri temelli soru kurguları öne çıkıyor. Öğrencilerden bilgiyi ezberlemeleri değil, yorumlamaları, neden-sonuç ilişkisi kurmaları ve çözüm üretmeleri bekleniyor.

KÖTÜ CEVAP YOK KÖTÜ SORU VAR

Raporun hazırlanmasına alan uzmanı olarak katkı veren Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdulkadir Erdoğan, yeni dönemle ilgili şöyle konuştu: “Sınav sisteminde öğrenciden önce soru hazırlayanların yaklaşımı belirleyici oluyor. Öğrenci için kötü cevap yok aslında ama kötü soru vardır. Eğer öğrencinin merakını uyandıran, öğretim programını destekleyen ve düşünmesini sağlayan sorular sormazsanız, beklediğiniz nitelikli cevapları da alamazsınız. Öğrenci analiz ederek, çıkarım yaparak ve kendi çözüm yolunu oluşturarak öğrenmelidir. Sürekli benzer sorular çözdürdüğümüzde aslında yalnızca o soru tipini çözmeyi öğretiyoruz. Asıl hedef problem çözme yetkinliğini geliştirmek olmalı. Son yıllarda uzun metinli ve yoğun görselli sorular “iyi soru” olarak algılanıyor. Bir soruyu üç-dört cümleyle de etkili biçimde kurabilirsiniz. Duru bir Türkçe, açık ve net ifadeler kullanılmalı; öğrenci sayfalarca süren dolambaçlı metinlerin içinde kaybolmamalı. Bu yaklaşımın en önemli ilkelerinden birinin gereksiz bilişsel yükü ortadan kaldırmak. Nitelikli soru yalnızca ölçmek istediği beceriye odaklanır ve öğrencinin düşünmesini gereksiz ayrıntılarla değil, doğru kurgulanmış bir bağlamla destekler. Yeni dönemin ana felsefesi bu olacak.”