Dünya genelinde milyarlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya devi Meta, çocukların sağlığına zarar verdiği iddiaları karşısında bu hafta ABD'de hakim karşısına çıkacak.
Uzmanlar, açılan yeni davayı sosyal medya sektörünün "dönüm noktası" olarak nitelendiriyor.
Bir dizi eyaletin 2023 yılında Meta'ya karşı uygulamalarında çocuklar için bağımlılık yapıcı özellikler tasarladığı iddiasıyla açtığı davada temsilci olarak dört eyalet seçildi: Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey.
Bu eyaletlerin üst düzey savcıları, Meta'nın Facebook ve Instagram'ı çocuklar için kasten bağımlılık yapıcı hale getirdiğini federal mahkemede kanıtlamayı amaçlıyor.
Şirket yetkilileri ise suçlamalara karşı çıkıyor. AFP'ye konuşan ve ismi belirtilmeyen Meta sözcüsü, "Bu iddialara şiddetle karşı çıkıyoruz ve kanıtların gençleri destekleme konusundaki uzun süreli kararlılığımızı göstereceğinden eminiz" ifadelerini kullandı.
Sözcü, şirketin "ebeveynleri dinlediğini, uzmanlar ve kolluk kuvvetleriyle birlikte çalıştığını" ekledi.
Ayrıca Meta geçen hafta AFP'ye yaptığı açıklamada, "Gençleri internette koruma konusundaki sicilimize güveniyoruz ve gerçekleri yanlış yansıtan iddialara karşı kendimizi savunmaya devam edeceğiz" değerlendirmesinde bulundu.
Söz konusu süreç, bir sosyal medya şirketini zihinsel sağlık ve güvenlik üzerindeki etkilerinden sorumlu tutmayı amaçlayan ilk dava olmasa da sonuçları bakımından en önemlilerinden biri olmaya aday gösteriliyor.
Berkeley Yaşam Bilimleri Hukuk ve Politika Merkezinden Vincent Joralemon, AFP'ye yaptığı değerlendirmede, "Bu durum gerçekten 1990'lardaki tütün davalarını andırıyor" dedi.
Joralemon, sosyal medyanın zararlarına ilişkin davaların teknoloji ve bağımlılık kesişiminde şekillendiğini, ancak Meta'ya karşı yürütülen bu davadaki hukuki argümanın, yaklaşık 30 yıl önce federal hükümetin tütün şirketlerine açtığı davada olduğu gibi şirketin ticari uygulamalarına odaklandığını belirtti.
1990'ların başına gelindiğinde, onlarca yıllık araştırmalar tütün kullanımının kanser gibi sağlık sorunlarına yol açtığını ortaya koymuş, ardından yürütülen ek incelemeler sektörün ürünlerinin zararlı etkilerini kasten önemsiz gösterdiğini ve hatta gizlediğini gün yüzüne çıkarmıştı.
ABD'deki onlarca eyalet dört büyük tütün şirketine dava açmış ve 1998 yılında mali cezaları ile özellikle çocukları hedef alan çizgi film karakterli pazarlama yöntemlerinde değişiklikleri içeren tarihi bir uzlaşma anlaşması kazanmıştı.
Oakland'da jüri seçimi bugün başlarken açılış konuşmalarının 18 Ağustos'ta yapılması bekleniyor.
Meta, Los Angeles ve New Mexico'da görülen benzer davalarda suçlu bulunmuş ve toplamda 1 milyar dolara yaklaşan tazminat cezalarına çarptırılmıştı.
Oakland'daki davada eyaletler, Meta'nın yaklaşık 1,5 trilyon dolar olan toplam piyasa değerine yakın bir meblağ olan 1,4 trilyon dolara varan mali cezaların yanı sıra şirketin uygulamalarında uzun bir değişiklik listesi talep ediyor.
Joralemon, telaffuz edilen yüksek rakama rağmen davanın kaybedilmesi halinde Meta için en büyük sorunun para olmayacağını vurgulayarak, "Buradaki asıl büyük mesele itibar kaybı ve büyük değişiklikler yapmaya zorlanmaktır" dedi.
Joralemon ayrıca, "Bir CEO'yu tanık sandalyesine oturtmak da epey sarsıcı olabilir" ifadesini kullandı.
Meta'nın kurucusu ve yöneticisi Mark Zuckerberg'in ifade vermesi beklenen kilit tanıklar arasında yer aldığı bildirildi.
Stanford Üniversitesinde hukuk profesörü ve dekan yardımcısı olan Nora Freeman Engstrom, AFP'ye yaptığı açıklamada, bu davanın Meta için "daha geniş bir hesaplaşmanın başlangıcı" olabileceğini belirtti.
Engstrom, Meta'nın özel olarak bildikleri ile kamuoyuna açıkladıkları arasındaki "uçurumu" görmenin önemli olacağını kaydetti.
Davacıların sayısının çokluğu nedeniyle süreç uzun bir döneme yayılabilir.
Joralemon, Meta ve diğer sosyal medya şirketlerine dava açan çok sayıda davacı göz önüne alındığında, bu davaların "onlarca yıl sürebileceğini" ifade etti.
