Nowe projekty badawcze nad dużymi drapieżnikami w Polsce

Na czym mają polegać badania?

Projekt WATAHA Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska – wdrażanie nowych technik badawczych w monitoringu dużych drapieżników w Polsce – zakłada rozstawienie pułapek włosowych do pozyskiwania sierści niedźwiedzi oraz zbiór odchodów wilków na wyznaczonych obszarach. Do badań wykorzystywane będą także próbki moczu, krwi czy materiał pobrany od osobników padłych.

Wartość projektu WATAHA to 4,7 mln euro. Zostanie sfinansowany w 100 proc. ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz budżetu państwa – przekazał Marek Pogorzelski, rzecznik prasowy Ministerstwa Klimatu i Środowiska, w rozmowie z Polską Agencją Prasową.

Obecnie trwają prace przygotowawcze do złożenia wniosku o dofinansowanie, obejmujące konsultacje merytoryczne i ustalanie harmonogramu. Działania w terenie mają potrwać 39 miesięcy. Zbiór sierści niedźwiedzi zaplanowano w miesiącach od kwietnia do października, natomiast monitoring rysi i wilków od listopada do lutego. Wykonawcy odpowiedzialni za analizy genetyczne zostaną wyłonieni w przetargach.

Projekt realizowany będzie w partnerstwie z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska oraz partnerem norweskim – Rovdata, jednostką Norweskiego Instytutu Badań Przyrodniczych realizującą monitoring populacji rysia, rosomaka, niedźwiedzia brunatnego, wilka i orła przedniego w Norwegii – powiedział Marek Pogorzelski.

Ochrona dużych drapieżników

Równolegle Lasy Państwowe realizują projekt „Drapieżne pogranicze – transgraniczna współpraca na rzecz zintegrowanej ochrony dużych drapieżników w Polsce i na Słowacji”. Jego budżet wynosi niemal 1,4 mln euro, z czego ponad 1,11 mln euro pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027.

Prace rozpoczęły się 1 września 2024 r. i zakończą się 31 marca 2027 r. Za analizy laboratoryjne w tym projekcie odpowiada Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży.

Badania obejmują Tatrzański, Babiogórski, Gorczański, Magurski i Pieniński Park Narodowy w Polsce oraz słowackie parki – Tatrzański i Pieniński (TANAP i PIENAP) oraz dziewięć nadleśnictw w południowej Polsce. Projekt nie obejmuje jednak Bieszczadzkiego Parku Narodowego, uznawanego za jedną z najważniejszych ostoi niedźwiedzia brunatnego w Polsce.

Ponadto Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych planuje zlecenie tematu badawczego dotyczącego wybranych parametrów populacji niedźwiedzia brunatnego na obszarze aktualnego występowania tego gatunku. Projekt będzie finansowany z Funduszu Leśnego.

Kto przeprowadzi badania?

Jak wskazał rzecznik resortu klimatu i środowiska, w sierpniu skierowano zapytania ofertowe do czterech jednostek naukowych, które mają przeprowadzić te badania: Katedry Genetyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, Instytutu Badawczego Leśnictwa oraz Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Termin składania ofert mija 25 września 2026 r., a realizację prac zaplanowano do końca III kwartału 2028 r.

Marek Pogorzelski zaznaczył, że uzyskane dane genetyczne nie zmienią samych procedur prawnych dotyczących wydawania zezwoleń na eliminację lub relokację zwierząt, jednak pomogą w podejmowaniu precyzyjnych rozstrzygnięć.