Quảng Ngãi to excavate suspected mass grave of 70-90 soldiers

Ngày 3/6, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi cho biết việc thăm dò, khai quật thực hiện tại khu vực phường Đăk Cấm và Kon Tum từ ngày 5/6.

Trước khi đào bới, toàn bộ khu vực nghi vấn được khảo sát bằng radar xuyên đất nhằm phát hiện dị vật, dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.

Khi xác định được vị trí nghi vấn, máy xúc sẽ bóc tách từng lớp đất bề mặt. Nếu phát hiện dấu hiệu sinh học hoặc di vật liên quan đến liệt sĩ, lực lượng công binh và Đội K53 sẽ chuyển sang đào thủ công để tránh bỏ sót.

Giai đoạn đầu, việc tìm kiếm tập trung tại khu đất trống rộng khoảng 900 m2 ở góc đông bắc Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến 282. Đây là khu vực ít công trình ngầm, thuận lợi cho việc đưa máy móc vào thi công.

Ở bước tiếp theo, lực lượng chức năng mở rộng tìm kiếm tại các rãnh mộ nghi vấn dọc hai bên đường Trường Chinh. Trong đó, phía bắc kéo dài hơn 300 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Đinh Công Tráng; phía nam dài khoảng 125 m từ giao lộ Trương Đăng Quế đến Lê Hồng Phong. Khu vực này nằm trong đô thị, có nhiều hạ tầng kỹ thuật ngầm như điện, viễn thông, cấp thoát nước và cây xanh.

PGS.TS Trần Tân Văn, nguyên viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, cho biết radar xuyên đất được sử dụng phổ biến trong các lĩnh vực thủy lợi, địa chất và khảo cổ.

Thiết bị này tạo mặt cắt dưới lòng đất, giúp phát hiện các dị vật như di vật liệt sĩ, vũ khí, đường ống, kim loại hoặc những biến đổi trong cấu trúc đất.

"Phương pháp này phù hợp và khả thi trong việc phát hiện mộ liệt sĩ cùng các di vật liên quan", ông Văn nói.

Manh mối dẫn đến cuộc tìm kiếm bắt đầu từ năm 2021, khi ông Bob Connor, cựu trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, nhận thông tin từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2/1968.

Theo lời kể, sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước nằm giữa Biệt khu 24 và trại MACV Kon Tum, nay thuộc khu vực đường Trường Chinh.

Nhân chứng đồng thời cung cấp hai bức ảnh: một ảnh ghi lại cảnh chôn cất các chiến sĩ bên rãnh thoát nước ven đường, ảnh còn lại chụp toàn cảnh Biệt khu 24 với vị trí hố chôn được đánh dấu bằng nét bút màu xanh.

Từ các tư liệu này, ông Bob Connor phối hợp với kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (TP HCM) thu thập thêm hồ sơ, ảnh vệ tinh và lời kể nhân chứng để khoanh vùng khu vực nghi có mộ tập thể.

Cuối tháng 5, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp Ban Chỉ đạo Quân khu 5 tổ chức hội thảo xác minh thông tin. Các đơn vị chuyên môn kết luận dấu hiệu về khu mộ tập thể là có cơ sở và thống nhất triển khai tìm kiếm, quy tập.

Theo hồ sơ ban đầu, các liệt sĩ được cho là thuộc Trung đoàn 24A Mặt trận B3, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304, hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.