Should Vietnam's school year include a winter break?

Dấu hiệu của một kỳ nghỉ hè là ngoài đường đột nhiên thông thoáng hơn, trên công ty thỉnh thoảng xuất hiện vài đứa trẻ. Đồng nghiệp của tôi có hai con tiểu học chưa thể tự xoay xở ở nhà một mình nên chia hai nửa, một theo cha, một theo mẹ đến công ty. Nhưng phiền quá, cuối cùng vẫn phải gọi bà ngoại ở quê lên giữ trẻ. Đồng nghiệp tôi bảo ước gì kỳ nghỉ hè được cắt ngắn lại.

Trong khi đó, một người bạn khác lại cho các con về quê ở hai tuần, sau đó đăng ký học hè gần như kín lịch. Lý do rất đơn giản: nghỉ ba tháng là quá dài, còn cha mẹ thì vẫn đi làm bình thường.

Nghĩ đến điều đó, tôi thấy có lẽ đã đến lúc chúng ta nên nhìn lại cách phân bổ thời gian nghỉ của học sinh.

Hiện nay, sau kỳ nghỉ hè kéo dài, học sinh học liên tục cho tới Tết Nguyên đán mới có một đợt nghỉ đáng kể tiếp theo. Khoảng thời gian từ đầu năm học đến cuối học kỳ một kéo dài nhiều tháng, gần như không có cơ hội để các em thực sự nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng.

Tôi nghĩ nên rút ngắn kỳ nghỉ hè và bổ sung một kỳ nghỉ đông kéo dài khoảng 10-15 ngày sau khi kết thúc học kỳ I. Không nhất thiết phải gọi chính thức là "nghỉ đông", nhưng về bản chất đó là một khoảng nghỉ giữa năm học.

Nhiều người sẽ phản đối vì cho rằng Việt Nam không có mùa đông như các nước ôn đới và hàn đới. Điều đó đúng, nhưng cũng không hoàn toàn đúng.

Ở miền Bắc, nhiều địa phương mỗi năm vẫn trải qua những đợt rét đậm, rét hại. Trẻ em phải đến trường trong điều kiện thời tiết lạnh giá, đặc biệt ở các tỉnh vùng núi. Quan trọng hơn, ý nghĩa của kỳ nghỉ đông không nằm ở chuyện có tuyết hay không có tuyết, mà nằm ở việc tạo ra một điểm nghỉ hợp lý trong nhịp học tập kéo dài.

Ngay cả người lớn cũng cần nghỉ phép giữa năm để cân bằng cuộc sống. Học sinh cũng vậy. Các em không chỉ học kiến thức mà còn phải tham gia rất nhiều hoạt động ngoại khóa, thi cử, kiểm tra định kỳ. Một khoảng nghỉ ngắn giữa năm có thể giúp giảm căng thẳng và tạo động lực cho giai đoạn học tập tiếp theo.

Thực tế, một số trường tư thục tại Hà Nội đã cho học sinh nghỉ đông trong nhiều năm qua. Điều này cho thấy mô hình đó hoàn toàn khả thi. Phụ huynh có điều kiện thường tận dụng thời gian này để đưa con đi du lịch, về quê thăm ông bà hoặc đơn giản là dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.

Trong khi đó, kỳ nghỉ hè kéo dài gần ba tháng lại đang bộc lộ nhiều bất cập. Đối với không ít gia đình thành thị, nghỉ hè không còn đồng nghĩa với vui chơi tự do như trước. Phần lớn phụ huynh vẫn phải đi làm. Nhiều em được gửi vào các lớp học thêm, lớp kỹ năng hoặc các chương trình bán trú. Nói cách khác, thời gian nghỉ dài nhưng chưa chắc chất lượng nghỉ ngơi tương xứng.

Một kỳ nghỉ hè ngắn hơn, khoảng 6-8 tuần thay vì gần ba tháng, có thể không làm mất đi tuổi thơ của trẻ. Ngược lại, thời gian đó được phân bổ hợp lý hơn trong cả năm học. Học sinh vừa có thời gian nghỉ hè, vừa có thêm một khoảng nghỉ giữa năm để thư giãn và cân bằng.

Tất nhiên, mọi thay đổi liên quan đến lịch học đều cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nó liên quan đến chương trình giáo dục, kế hoạch của phụ huynh, hoạt động của nhà trường và cả điều kiện kinh tế - xã hội ở từng địa phương. Nhưng việc thảo luận về một kỳ nghỉ đông cho học sinh là điều đáng làm.