SpaceX hé lộ thiết kế vệ tinh AI1, tham vọng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo

Trong video đăng trên tài khoản X của SpaceX ngày 9/6, tỷ phú Elon Musk hé lộ thiết kế chi tiết của AI1 - thế hệ đầu tiên trong loạt vệ tinh mà công ty dự kiến sử dụng làm trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. AI1 cao 20 m và sải cánh 70 m, vượt sải cánh 68,4 m của máy bay Boeing 747-8, có thể trở thành vệ tinh lớn nhất mà SpaceX từng phóng.

Thiết kế của AI1 về cơ bản gồm một module điện toán, hệ thống pin mặt trời lớn và bộ tản nhiệt chất lỏng có thể thu gọn và bung ra. Musk ước tính khả năng tính toán của vệ tinh AI1 tương đương một tủ GB300 của Nvidia. Nó có công suất tính toán trung bình 120 kW, tối đa 150 kW, với hiệu suất được SpaceX công bố là 70 kW/tấn khi hoạt động ở độ cao 600 km. Hệ thống pin mặt trời dùng công nghệ của SpaceX, cung cấp 250 W điện mỗi m2.

AI1 có thể thay đổi linh hoạt phần cứng điện toán, đồng nghĩa SpaceX không ràng buộc vệ tinh với một nhà sản xuất chip duy nhất. Tom's Hardware nhận định, khả năng thay thế linh hoạt này có thể rất quan trọng với Musk, nhất là khi SpaceX hiện chưa thể đảm bảo nguồn cung chip riêng.

AI1 trang bị hệ thống tản nhiệt chất lỏng rộng 110 m2, các vòng bơm dự phòng và lớp chắn vi thiên thạch. Theo công ty nghiên cứu và tư vấn SemiAnalysis, để so sánh, hệ thống kiểm soát nhiệt ETACS của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) thải ra khoảng 70 kW nhiệt - bằng một nửa mức cần thiết để làm mát tủ máy GB300 - trên diện tích tản nhiệt 422 m2 với chi phí lên đến 500 triệu USD.

Musk từng bác bỏ những nghi ngại về khả năng tản nhiệt của trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Trao đổi với SpaceNews hồi tháng 3, ông nói "có thể khẳng định SpaceX biết cách tản nhiệt ngoài không gian", nhắc đến kinh nghiệm vận hành mạng lưới hơn 10.000 vệ tinh Starlink.

Trong bài đăng trên X hôm 9/6, Musk cho biết việc chế tạo vệ tinh làm trung tâm dữ liệu đơn giản hơn Starlink. "Về cơ bản, vệ tinh AI gồm nhiều tấm pin mặt trời và một bộ tản nhiệt. Bạn vẫn cần một số liên kết laser, nhưng không cần ăng-ten siêu phức tạp như Starlink", ông nói, khẳng định vệ tinh mới cần có kích thước lớn hơn vệ tinh Starlink đang hoạt động. Bằng cách tận dụng phần cứng và quy trình sản xuất được phát triển cho Starlink, Musk cho rằng SpaceX có thể nhanh chóng đi từ ý tưởng đến sản xuất thực tế.

Về lý thuyết, vệ tinh AI1 sẽ hợp thành một cụm trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, cuối cùng có thể đạt công suất tính toán cấp terawatt. Musk lưu ý, AI1 hiện là nỗ lực đầu tiên và tốt nhất của SpaceX nhằm giải quyết vấn đề điện toán AI ngoài không gian. Công ty chưa đưa ra cam kết nào về thời gian hay quy mô triển khai.

Nhà máy mới Gigasat

SpaceX cũng công bố dự án xây nhà máy mới Gigasat tại Bastrop, bang Texas, với diện tích có thể lên đến 1.000.000 m2, gấp 10 lần Starfactory, khu phức hợp sản xuất phương tiện vũ trụ lớn nhất hiện nay của SpaceX.

Nhà máy dự kiến sản xuất phôi và tấm wafer năng lượng mặt trời, pin mặt trời, bảng mạch in, linh kiện điện tử silicon, thiết bị đầu cuối người dùng, cổng kết nối và chính các vệ tinh AI.

Musk cho biết cơ sở sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời đang trong quá trình xây dựng, còn cơ sở sản xuất vệ tinh AI sắp khởi công. SpaceX kỳ vọng sản xuất một "lượng đáng kể" loại vệ tinh này cuối năm 2027. Dù mỗi vệ tinh đạt công suất tính toán tối đa 150 kW, công ty đặt mục tiêu đạt 1 GW công suất tính toán AI ngoài không gian mỗi năm, tương ứng với việc phóng hơn 6.000 vệ tinh AI1.

Hồi tháng 1, SpaceX nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), đề xuất phóng một triệu vệ tinh làm trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Công ty đã ký kết một số thỏa thuận điện toán, gồm hợp đồng trị giá 920 triệu USD mỗi tháng với Google.

Dù vậy, tham vọng của Musk vấp phải sự hoài nghi lớn. Hồi tháng 2, CEO OpenAI Sam Altman cho rằng ý định xây trung tâm dữ liệu ngoài không gian là "điều nực cười" ở hiện tại, do công nghệ chưa hoàn thiện.

TS Robert Zubrin, người thiết kế nguyên mẫu siêu tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của NASA, cũng nói với Forbes: "Kế hoạch xây dựng hệ thống vệ tinh trung tâm dữ liệu AI khổng lồ và tốn kém đến mức khó tin có thể khiến SpaceX sụp đổ tài chính".