Suriye'de Geçici Parlamento Süreci Yeni Bir Aşama Kaydetti

Suriye 'de geçici parlamentonun kurulması için sekiz ay önce başlatılan süreçte yeni bir aşamaya geçildi.

Devlet Başkanı Ahmed el Şara'nın atadığı 70 milletvekilinin isimlerinin açıklanmasıyla birlikte, yeni meclisin önümüzdeki hafta toparlanmasının önü açıldı.

Yüksek Yargı Seçim Komisyonu Başkanı Muhammed Taha el Ahmed düzenlediği basın toplantısında, 210 üyeli Halk Meclisi'nin ilk oturumunu pazartesi günü gerçekleştireceğini duyurdu.

Üyelerinin üçte ikisi geçen yıl bölgesel seçim kurulları tarafından belirlenen meclisin yetkileri, Beşar Esad'ın 2024 yılında devrilmesinden sonra Şara liderliğinde kurulan başkanlık sisteminde sınırlı bir çerçevede yer alıyor.

Yeni parlamentonun yapısı, Şara'nın Esad sonrası Suriye'de siyasi kapsayıcılık yönünde verdiği taahhütler açısından bir sınav niteliği taşıyor.

Şara'nın doğrudan belirlediği 70 vekil arasında 15 kadın yer alıyor.

Geçen yılki seçim sürecinde sadece altı kadının meclise girebilmesiyle oluşan tablo, bu atamalarla birlikte kadın milletvekili sayısının 21'e yükselmesini sağladı.

Şara, daha önce yaptığı açıklamalarda, kadın temsili başta olmak üzere geçen yılki seçimlerde ortaya çıkan adaletsizlikleri atama yetkisiyle gidereceğini belirtmişti.

Yetkililer, yeni atanan vekiller arasında dini ve etnik azınlıkların temsil oranına dair detaylı bilgi paylaşmadı.

Geçen yıl seçilen üyelerden 10'unu Kürtler, Hristiyanlar ve Esad'ın da mensubu olduğu Aleviler dahil olmak üzere dini ve etnik azınlıkların temsilcileri oluşturuyordu.

Eski bir El Kaide komutanı olan Şara, Suriye'nin Sünni çoğunluğuna mensup.

Komisyon Başkanı Ahmed, Dürzilerin yoğunlukta yaşadığı Süveyda vilayetine ait milletvekilliği seçimlerinin ise "koşullar uygun hale gelene kadar" ertelendiğini açıkladı.

Süveyda, geçen yılın temmuz ayında hükümet güçleri ve müttefik milisler ile yerel Dürzi gruplar arasında çıkan çatışmalardan bu yana Şam yönetiminin kontrolü dışında yer alıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre bu çatışmalarda yaklaşık 1700 kişi hayatını kaybetmişti.

Esad yönetiminin devrilmesi, Suriye'de parlamentonun sembolik bir kurum olarak görüldüğü, yarım asrı aşan Esad ailesi iktidarını sona erdirmişti.

BM Suriye Başkan Yardımcısı ve Özel Temsilci Vekili Claudio Cordone, geçen hafta Güvenlik Konseyi'ne yaptığı bilgilendirmede, parlamentonun kurulmasındaki gecikmenin toplumda endişe yarattığını ifade etmişti.

Geçen yıl belirlenen vekillerin üçte ikisi, Şara tarafından atanan bir komitenin gözetiminde kurulan seçim kurulları vasıtasıyla seçilmişti.

Suriyeli yetkililer, yıllar süren savaşın milyonlarca insanı yerinden etmesi nedeniyle ülke genelinde sağlıklı nüfus ve seçmen kayıtlarına dayanarak bir seçim yapmanın imkansız olduğunu, bu sebeple böyle bir yöntemin zorunlu olduğunu savunuyor.

Süreci eleştiren Suriyeli bazı siyasi figürler ve sivil toplum kuruluşları ise mevcut seçim çerçevesinin yasama organı üzerindeki nüfuzu doğrudan başkanlık makamında topladığını belirtiyor.

Suriyeli insan hakları örgütlerinden oluşan bir koalisyon, yayımladıkları ortak bildiride bu yöntemin parlamenter bağımsızlığı ve siyasi çoğulculuğu zedeleme riski taşıdığını kaydetti.

Hak örgütleri, daha geniş tabanlı bir siyasi katılım, yargı bağımsızlığı ile seçim denetimi için güçlü güvenceler ve kadınlar ile Suriye'nin farklı toplulukları için daha geniş bir temsil alanı talep ediyor.

Mart 2025'te yürürlüğe giren geçici anayasa, meclise kısıtlı yetkiler tanıyor.

Yeni sistemde hükümetin parlamentodan güvenoyu alma zorunluluğu bulunmuyor.

Yasa tasarıları önerme ve onaylama yetkisine sahip olan Halk Meclisi'nin görev süresi, uzatılabilir olmak kaydıyla 30 ay olarak belirlendi.