Teknoloji Devleri Kullanıcı Verilerinden Trilyonlar Kazanıyor

Her yıl gelirlerini katlayarak artıran teknoloji devlerinin kullanıcılardan habersiz verilerinden trilyonlarca dolar kazandığını gösteren bir araştırma çıktı. Web3 Foundation tarafından yapılan “The Hidden Price of Free: What Your Data Is Really Worth” (Bedavanın Gizli Bedeli: Veriniz Gerçekte Ne Kadar Ediyor?) isimli araştırmada 150 lider teknoloji şirketinin kullanıcı verilerini nasıl gelire dönüştürdüğü masaya yatırıldı.

Araştırma, bir insanın en aktif internet kullandığı dönem olan 13 ila 73 yaş arasındaki (60 yıllık) süreci baz alıyor. En yüksek senaryoya göre teknoloji şirketleri, ABD’de yaşayan tek bir kişiden ömrü boyunca 1.08 milyon dolar gelir sağlayabiliyor. En kötü senaryoda bile kazancı 610.029 dolar. Bu veri, şirketlerin sadece sizin dijital ayak izleriniz sayesinde yılda kişi başı yaklaşık 18.000 dolar kazandığı anlamına geliyor.

Yapay zekâ şirketleri söz konusu olduğunda, kişisel verilerin yıllık değeri kişi başı 136.000 doların üzerine çıkıyor. Sadece Amazon’un, tek bir kullanıcının verisinden yılda 1.227 dolar kazandığı belirtiliyor.

Avrupa’da 484.7 milyon internet kullanıcısının toplam dijital ömür boyu veri değeri 109 trilyon euro olarak hesaplandı. Rapor, tek Avrupa vatandaşının dijital ömrü boyunca Amazon, Meta ve Anthropic gibi şirketlere ortalama 224 bin euro kazandırdığını ortaya koyuyor. ABD’nin 315 milyon kullanıcısı da eklendiğinde toplam veri değeri 458 trilyon dolara (21 katrilyon TL) çıkıyor.

Web3 Foundation Kurucusu Gavin Wood, “Modern dijital ekonomi tamamen insan verisinden güç alıyor; ancak bu değeri bizzat üreten insanların, yaratılan bu devasa finansal hareketten ne haberi var ne de bunun üzerinde bir kontrolü veya katılımı mevcut” dedi.

Raporun en dikkat çekici bulgularından biri de yasal koruma yöntemlerinin işlevsizliği. Web sitelerine girerken karşımıza çıkan çerez (cookie) izinleri kullanıcıları korumaktan ziyade şirketlerin yasal sorumluluktan kaçmasını sağlıyor. Her 10 kullanıcıdan 9’u bu karmaşık metinleri okumadan “Kabul Et” butonuna basıyor.

Araştırmanın sonuçları, bölgelerin ekonomik büyüklüklerine ve dijital reklam pazarlarına göre çarpıcı farklılıklar gösteriyor. Tüketimin en yüksek olduğu ABD veri avcıları için ilk kategoride, İnglitere ve Avrupa ise ikinci kategoride yer alıyor. Raporda Türkiye, “Dünyanın Geri Kalanı” kategorisinde konumlanıyor. Bu kategorideki kullanıcıların verileri, yerel reklam pazarlarının hacmi ve satın alma gücü oranında daha düşük fiyatlansa da küresel ölçekte devasa bir yekün oluşturuyor.

Rapordaki verilere göre, Türkiye’deki bir internet kullanıcısının dijital ömrü boyunca ürettiği verinin enflasyon endeksli piyasa değeri ortalama 47 bin 404 dolar (yaklaşık 2.1 milyon TL) olarak hesaplanıyor. Şirketler, Türkiye’deki her bir vatandaştan yıllık ortalama 265 dolar civarında saf ticari değer elde ediyor.