Trump, İran ile Anlaşmaya Yakın Olduğunu Belirtti, Netanyahu Endişeli

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD ile İran arasındaki anlaşma sürecine ilişkin diplomatik durumu değerlendirdi.

Trump, halihazırda İran'la müzakere ettikleri anlaşmanın, Tahran'ın herhangi bir şekilde nükleer silaha sahip olmasını kesin olarak engelleyeceğini vurgulayarak görüşmelerin sürdüğünü aktardı.

ABD Başkanı, "Müzakereler düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerliyor, müzakerelere katılan temsilcilerime, zaman bizim lehimizde olduğu için anlaşma konusunda acele etmemelerini söyledim." ifadesine yer verdi.

İran'la anlaşma sağlanana kadar ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının uygulanmaya devam edeceğinin altını çizen Trump, "Her iki taraf da acele etmemeli ve işi doğru yapmalıdır. Hata yapılmamalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

ABD'nin İran'la ilişkilerinin "çok daha profesyonel" ve "verimli" bir şekilde ilerlediğini belirten Trump, bununla birlikte İran'ın nükleer silah geliştiremeyeceğini anlaması gerektiğini kaydetti.

ABD-İran diplomasisinde Orta Doğu'daki ilgili ülkelere de teşekkür eden Trump, bazı ülkelerin Abraham Anlaşmaları'na katılabileceğini savunarak "Kim bilir, belki İran İslam Cumhuriyeti de bu anlaşmaya katılmak isteyebilir." yorumunu yaptı.

ABD Başkanı Trump, dün konuyla ilgili yaptığı son açıklamada, nihai hale getirilmek üzere İran'la "büyük oranda" bir anlaşma üzerinde görüşmeler yaptıklarını kaydederek, "Anlaşmanın son unsurları ve detayları şu anda tartışılıyor ve kısa süre içinde duyurulacak." ifadesini kullanmıştı.

İran'da Devletin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi ve eski Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhsin Rızai, Hürmüz Boğazı’nı yönetmenin İran’ın yasal hakkı olduğunu savunarak, "Hürmüz Boğazı’nı, güvenlik sorunlarının bir daha yaşanmayacağı şekilde yöneteceğiz. Ülkenin güvenliğinin önümüzdeki 50 yıl boyunca sağlanması için gerekeni yapacağız." ifadesini kullandı.

Olası bir savaş durumuna karşı hazır olduklarını ve elleri tetikte beklediklerini söyleyen Rızai, "Deniz ablukasını kırıyoruz. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ilk kez bir süper güç olan ABD yeniden çökmüştür. ABD asla geri dönemeyecek." şeklinde konuştu.​​​​​​​ Rızai ayrıca ülkesinin, Mart 1970'de yürürlüğe giren Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan (NPT) çekilebileceğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile "acele bir anlaşma yapmayacağını" belirtti. Trump, sosyal medya platformundan paylaştığı mesajda, İran ile müzakerelerin "düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerlediğini" kaydetti.

Trump dün gece Tahran'la "büyük ölçüde bir anlaşmaya varıldığını" öne sürerek, "Temsilcilerime anlaşmaya acele etmemeleri talimatı verdim ve zamanın bizim lehimize olduğunu söyledim" açıklamasını yaptı.

Ateşkes görüşmelerin "hata lüksü olmadığını" vurgulayan Trump, "Abluka, bir anlaşmaya varılana, bu anlaşma onaylanana ve imzalanana kadar tam yetki ve etkiyle yürürlükte kalmaya devam edecek. Her iki taraf da acele etmemeli ve bu konuyu doğru şekilde ele almalı" dedi.

İsrail basınının, İsrailli siyasi kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD'nin İran müzakerelerine ilişkin gelişmeleri İsrail'e bildirdiği öne sürüldü.

Netanyahu'nun dün Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD ile İran anlaşma sağlasa bile İsrail'in Lübnan dahil "tüm alanlardaki tehditlere karşı hareket özgürlüğünü koruyacağı" mesajını verdiği iddia edilen haberde, Trump'ın buna desteğini yinelediği öne sürüldü.

Haberde, ABD Başkanı Trump'ın, İran'ın nükleer programının sona erdirilmesi ve elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması konusunda ısrar edeceğini ve bu şartlar sağlanmadan nihai anlaşmayı imzalamayacağını belirttiği savunuldu.

Haberde, ABD Başkanı Trump'ın, İran'ın nükleer programının sona erdirilmesi ve elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması konusunda ısrar edeceğini ve bu şartlar sağlanmadan nihai anlaşmayı imzalamayacağını belirttiği savunuldu.

İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, bir kısmı ilk kez olmak üzere, Lübnan'ın güney ve doğusundaki birçok beldeye saldırı düzenleyecekleri tehdidinde bulundu. Adraee, İsrail ordusunun Lübnan'ın doğusundaki Bekaa bölgesinde bulunan Mişgara, Kalaya ve Suhmur beldeleri ile güneyindeki Düveyr, Deyr Zehrani, Şarkiyye, Zıbdin, Yukarı Nebatiye, Arabsalim ve Kefr Coz beldelerine kısa süre içerisinde saldırı düzenleyeceğini kaydetti.

Söz konusu bölgelerdeki halkın evlerini tahliye etmesi ve en az bin metre uzaklaşıp açık arazilere çekilmesi gerektiğini belirterek sürgün emri yayınlayan Adraee, Hizbullah'ın ateşkes ihlallerine karşı saldırıların düzenleneceğini savundu. İsrail ordusunun saldırı tehdidi, ABD ile İran arasındaki müzakereler sürerken muhtemel ateşkesin Lübnan'ı kapsayıp kapsamayacağı tartışmaları yaşanırken geldi.

Axios’un anlaşma metnine aşina bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD ile İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve Tahran’a 60 günlük petrol satış izni getirecek bir ateşkes anlaşması imzalamaya çok yakın. Kısa süre içinde açıklanması beklenen taslak anlaşmanın, taraflara kapsamlı bir anlaşma için 60 günlük süre tanıdığı belirtildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI

Taslak mutabakata göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki mayınları temizleyecek ve gemilerin geçişinden ücret alınmayacak. Karşılığında ise ABD, İran limanlarındaki ablukayı kaldıracak ve Tahran yönetiminin 60 gün boyunca petrol satmasına izin verecek sınırlı yaptırım muafiyetleri çıkaracak. Bir ABD’li yetkili, ekonomik yaptırımların kaldırılmasının önceden değil, İran’ın somut adımlarının ardından geleceğini belirterek düzenlemeyi “performans karşılığı rahatlama” olarak tanımladı.

NÜKLEER TAAHHÜT

Taslakta ayrıca İran’ın nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhüdü ile uranyum zenginleştirmeyi durdurma ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu üzerine müzakere taahhüdü yer alıyor. Yaptırımların hafifletmesi ve İran fonlarının serbest bırakılması, ateşkes döneminde görüşülecek ancak yalnızca nihai ve doğrulanmış bir anlaşma sağlanırsa uygulanacak. Bölgedeki ABD kuvvetleri 60 gün boyunca görevlerine devam edecek. ABD ordusu sadece nihai anlaşma sağlanırsa geri çekilecek.

NETANYAHU ENDİŞELİ

Anlaşmanın, İsrail ile Lübnan’daki Hizbullah arasındaki savaşı sona erdirme çabalarıyla da bağlantılı olduğu bildirildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun cumartesi günü Trump ile yaptığı görüşmede bu şarta ilişkin endişelerini dile getirdiği kaydedildi. ABD’li bir yetkili, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya ya da misillemelere kalkışması halinde İsrail’e harekete geçme izni verileceğini söyledi.

ANLAŞMA SAATLER İÇİNDE DUYURULABİLİR

Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de dahil çok sayıda ülke, diplomatik arabuluculuk çabalarına destek verdi. Beyaz Saray, kalan sorunların "saatler içinde" çözülebileceğini umuyor. ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer müzakerelerde ciddi olmadığı kanaatine varılması durumunda ateşkesin erken sonlandırılabileceğini belirtti.

ABD Başkanı Trump, CBS News kanalına yaptığı kısa açıklamada, İran ile müzakerelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, müzakere sürecinin ne aşamada olduğunu ve olası anlaşmanın detaylarını paylaşmayacağını belirterek, "anlaşmaya çok yaklaştıklarını" ve müzakerelerin "her geçen gün daha iyiye gittiğini" kaydetti.

Öte yandan, CBS News'in aynı haberde yer alan ve müzakerelere yakın bazı kaynaklara dayandırdığı iddiasına göre, güncel anlaşma, ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yabancı bankalarda bulunan bazı İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılması ve müzakerelerin devam etmesini içeriyor.