Tuổi 48 đi phỏng vấn: Câu hỏi đầu tiên thay đổi suy nghĩ về tuổi tác

Bước vào phòng phỏng vấn xin việc ở tuổi 48, tôi lo sẽ bị chê già, nhưng câu hỏi đầu tiên nhận được đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ.

"Tại sao anh lại nghỉ việc sau 10 năm?". Đó là câu hỏi đầu tiên tôi nhận được trong buổi phỏng vấn với một công ty nước ngoài. Người đối diện không hỏi tôi bao nhiêu tuổi, cũng không tỏ vẻ ngạc nhiên khi nhìn thấy quãng thời gian gắn bó khá dài với một tập đoàn lớn. Họ chỉ muốn biết điều gì khiến một người đã có công việc ổn định quyết định bắt đầu lại? Câu hỏi ấy khiến tôi nhận ra điều làm nhiều người chần chừ trước những bước ngoặt của sự nghiệp không phải vì nhà tuyển dụng đánh giá mình quá lớn tuổi, mà vì chính mình đã mặc định như vậy.

Năm nay tôi 48 tuổi, vừa được một công ty nước ngoài tuyển dụng với mức lương khá ổn. Điều khiến tôi vui là cảm giác mình vẫn có thể bắt đầu một công việc mới ở độ tuổi nhiều người nghĩ chỉ nên tìm sự ổn định. Trước đó, tôi đã có 10 năm làm việc tại một tập đoàn lớn. Đó là quãng thời gian giúp tôi trưởng thành trong nghề, được tham gia nhiều dự án và làm việc với những đồng nghiệp giỏi. Tôi biết ơn môi trường ấy vì đã cho tôi cơ hội tích lũy kinh nghiệm.

Nhưng theo thời gian, mọi thứ đều thay đổi. Văn hóa làm việc thay đổi, định hướng phát triển thay đổi và chính tôi cũng thay đổi. Có những ngày tôi vẫn hoàn thành công việc đúng tiến độ, nhưng cảm giác hào hứng với những dự án mới không còn như trước. Tôi nhận ra mình đang làm việc nhiều bằng thói quen hơn là bằng sự hứng thú.

Nghỉ việc sau 10 năm là quyết định mà tôi đã cân nhắc rất lâu. Dĩ nhiên tôi cũng lo lắng, bởi rời khỏi một công việc ổn định luôn là điều không dễ. Nhưng điều tôi sợ hơn là ở lại chỉ vì nghĩ mình đã quá lớn tuổi để tìm một cơ hội khác. Tôi luôn tin nếu một người vẫn tạo ra giá trị thì thị trường lao động vẫn sẽ có chỗ cho họ. Vấn đề là mình có sẵn sàng bước ra để chứng minh điều đó hay không?

Tôi làm trong lĩnh vực "nghệ thuật thứ 7". Đây là ngành thay đổi rất nhanh. Chỉ vài năm không cập nhật công nghệ là có thể tụt lại phía sau. Tôi đã chứng kiến sự chuyển dịch từ Full HD lên 4K, 6K rồi 8K; từ DSLR sang mirrorless; sự phát triển của flycam và gần đây là AI đang làm thay đổi quy trình sản xuất hình ảnh.

Nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ và ngừng học hỏi, có lẽ tôi đã bị bỏ lại từ lâu. Nhiều người hỏi tôi có sợ AI thay thế công việc không? Tôi không nghĩ vậy. Theo tôi, AI là một công cụ rất mạnh. Nó giúp tạo phụ đề nhanh hơn, xử lý âm thanh hiệu quả hơn, dựng bản nháp trong thời gian ngắn hơn. Nhưng AI không biết khán giả sẽ xúc động ở đâu, không cảm nhận được khi nào nên giữ lại vài giây im lặng để tạo cảm xúc cho một thước phim. Công nghệ có thể hỗ trợ rất nhiều, nhưng việc kể một câu chuyện vẫn là công việc của con người.

Làm nghề nhiều năm, tôi càng tin rằng thiết bị chỉ là một phần. Điều tạo nên sự khác biệt là kinh nghiệm. Ai cũng có thể mua cùng một chiếc máy quay, nhưng không phải ai cũng tạo ra cùng một bộ phim. Tôi từng gặp nhiều bạn trẻ rất giỏi công nghệ, hiểu rõ từng thông số kỹ thuật, sử dụng thành thạo các phần mềm mới. Đó là lợi thế rất lớn. Nhưng khi khách hàng thay đổi yêu cầu ngay trước giờ quay, khi thời tiết bất ngờ xấu đi hoặc thiết bị gặp sự cố, điều giúp dự án tiếp tục không còn là kiến thức về máy móc, mà là khả năng xử lý tình huống.

Có lần, cả ê-kíp chuẩn bị ghi hình ngoài trời thì mây đen kéo đến. Nếu giữ nguyên kế hoạch, cả ngày quay có thể phải hủy. Chúng tôi quyết định thay đổi thứ tự cảnh quay, cắt bỏ những góc máy ít quan trọng và ưu tiên ghi hình các phân đoạn bắt buộc trước. Cuối cùng, khi cơn mưa đổ xuống, những cảnh quan trọng nhất đã hoàn thành. Những tình huống như vậy không có trong giáo trình, cũng không thể học chỉ bằng cách xem video hướng dẫn trên mạng. Đó là kinh nghiệm được tích lũy sau hàng trăm dự án, hàng nghìn giờ làm việc và không ít lần mắc sai lầm.

Buổi phỏng vấn ở công ty mới càng khiến tôi nhận ra một điều thú vị. Nhà tuyển dụng không hỏi tôi có biết sử dụng dòng máy quay mới nhất hay không? Họ hỏi tôi sẽ làm gì nếu chiếc máy bất ngờ ngừng hoạt động giữa buổi ghi hình? Họ cũng không hỏi tôi dựng phim nhanh đến mức nào, mà hỏi tôi sẽ xử lý ra sao nếu khách hàng thay đổi toàn bộ ý tưởng chỉ vài giờ trước khi bàn giao? Họ không tuyển một người chỉ biết vận hành thiết bị mà cần một người biết giải quyết vấn đề.

Gần đây, tôi đọc nhiều ý kiến cho rằng lao động lớn tuổi sẽ có lợi thế hơn trong thời đại AI nhờ kinh nghiệm, khả năng giao tiếp, tư duy phản biện và sự điềm tĩnh. Tôi đồng ý, nhưng cũng cho rằng kinh nghiệm chỉ thực sự có giá trị khi người sở hữu nó vẫn không ngừng học hỏi. Tôi từng gặp những người ngoài 50 tuổi vẫn hứng thú tìm hiểu AI, cập nhật phần mềm mới và sẵn sàng thay đổi cách làm việc. Ngược lại, tôi cũng gặp những người trẻ hơn nhưng đã hài lòng với những gì mình biết.

Suy cho cùng, điều quyết định giá trị của một người chưa bao giờ chỉ là tuổi tác, mà là thái độ trước sự thay đổi. Ngày nhận được email báo trúng tuyển, tôi thấy mình đã vượt qua được nỗi sợ của chính bản thân: nỗi sợ tuổi tác sẽ trở thành rào cản. Sau buổi phỏng vấn ấy, tôi càng tin rằng điều giúp mình được lựa chọn không phải vì tôi trẻ hơn ai, mà vì tôi vẫn giữ được tinh thần học hỏi và vẫn có thể tạo ra giá trị.

Ở tuổi 48, tôi hiểu mình không còn chạy nhanh như những người mới vào nghề. Nhưng kinh nghiệm giúp tôi biết nên chạy theo hướng nào? Và tôi tin, chừng nào còn giữ được tinh thần ấy, đây không phải là điểm kết của sự nghiệp, mà hoàn toàn có thể là khởi đầu cho một hành trình mới.

Dung NT