Vì sao runner dễ chuột rút khi chạy bộ dưới trời nóng

Thời tiết nắng nóng ngày hè đẩy nhanh tốc độ quá tải hệ thần kinh cơ, đòi hỏi runner khởi động và giãn cơ kỹ hơn nhằm tránh chuột rút.

Định kiến phổ biến trước đây cho rằng hiện tượng chuột rút chỉ xuất phát từ việc thiếu hụt các chất điện giải hoặc mất nước. Tuy nhiên, các nghiên cứu y học thể thao hiện đại cho thấy nguyên nhân còn nằm ở sự mất cân bằng giữa các tín hiệu thần kinh cơ khi vận động ở cường độ cao. Các báo cáo từ Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho biết hiện tượng này là hệ quả của sự mệt mỏi thần kinh cơ cấp tính.

Hệ thống điều khiển sải bước được vận hành bởi hai bộ phận cảm giác có cơ chế đối nghịch nhau nằm trong cơ vân: các cơ quan cảm nhận sự căng cơ (muscle spindles) chạy song song với các sợi cơ chính và cơ quan gân Golgi nằm ở điểm nối giữa cơ và gân.

Cơ quan gân Golgi có nhiệm vụ theo dõi lực kéo căng của cơ để kích hoạt phản xạ ức chế tự phát, báo hiệu cho cơ giãn ra nhằm bảo vệ các cơ khỏi bị quá tải. Trong khi đó, các cơ quan cảm nhận sự căng cơ đóng vai trò kích thích phản xạ co lại khi cơ bị kéo giãn quá mức.

Nghiên cứu trên tạp chí British Journal of Sports Medicine chứng minh khi runner đẩy thể lực đến giới hạn dưới áp lực nhiệt, cơ quan gân Golgi bị ức chế. Điều này khiến các bó cơ giãn ra bất thường. Ngược lại, các cơ quan cảm nhận sự căng cơ cũng bị kích thích quá mức, khiến các bó cơ co lại liên tục. Sự xung đột này khiến các sợi cơ rơi vào trạng thái co thắt liên tục ngoài ý muốn, tạo nên cơn chuột rút cục bộ tại các vùng cơ chịu tải lớn như bắp chân hoặc cơ đùi.

Nhằm giảm thiểu nguy cơ chuột rút, chuyên gia y tế khuyến cáo runner dành 10-15 phút khởi động nhẹ trước mỗi buổi tập. Các bài tập phù hợp là đi bộ bước dài hoặc đá chân. Bước này giúp tăng tuần hoàn máu tại chỗ, tối ưu hóa khả năng dẫn truyền tín hiệu thần kinh và giúp hệ thần kinh thích nghi nhanh hơn với trạng thái co giãn liên tục ở cường độ cao.

Bên cạnh đó, runner cũng cần gia tăng sức bền của các cơ thông qua các bài tập bổ trợ sức mạnh tại phòng gym như squat hay calf raise. Đây là giải pháp hiệu quả nhằm bảo vệ đôi chân cho những bài chạy đường dài. Khi các sợi cơ trở nên khỏe mạnh, săn chắc hơn, áp lực truyền tải lên hệ thần kinh trung ương sẽ giảm xuống, từ đó kéo dài thời gian hoạt động an toàn cho runner.

Sau khi hoàn thành bài chạy, việc thực hiện các bài tập giãn cơ là bước bắt buộc để đưa hệ thần kinh cơ trở về trạng thái cân bằng. Runner cần dành 5-10 phút để thực hiện các động tác kéo giãn sâu và giữ yên 15-30 giây cho các vùng cơ bắp chân, cơ đùi trước và cơ gân kheo. Quá trình giãn cơ này không chỉ ngăn ngừa các cơn chuột rút muộn sau cuộc đua, mà còn thúc đẩy tuần hoàn máu để đẩy nhanh tốc độ phục hồi sợi cơ.

Hầu như mọi runner đều từng nếm cảm giác chuột rút khi cố gắng về đích. Dưới thời tiết nóng mùa hè, nguy cơ bị "chuột cắn" càng gia tăng. Thực tế, cơ thể luôn có khả năng báo hiệu các vấn đề, nhưng nhiệt độ cao bất thường và sự mệt mỏi có thể khiến runner không kịp nhận ra cho tới khi đôi chân tê cứng.