Uzun ömürlülük bilimi: Önümüzdeki sağlıklı yılların anahtarı mı yoksa sadece bir pazarlama çılgınlığı mı?

Uzun ömür bilimini duyduğunuzda aklınıza ilk olarak daha uzun yaşamak gelebilir. Ancak fikir bundan daha derin; Amaç sadece yaşam yıllarını arttırmak değil, bu yılları daha sağlıklı ve daha canlı yaşamaktır.

Son yıllarda, hayata sadece yıllar eklemek değil, yıllara hayat katmayı amaçlayan bir alan olarak uzun ömür ve yaşlanmayı önleme bilimi hakkında konuşmalar arttı.

Aile hekimliği ve kronik hastalıklar uzmanı Dr. Bayan Abu Al-Sheikh, sorunun belli bir yaşa ulaşmada değil, hareket etme ve bağımsız olma yeteneğinin kaybedilmesi ve yaşla birlikte kronik hastalıkların ortaya çıkmasında yattığını söylüyor.

Dolayısıyla Abu Al-Sheikh'e göre uzun ömür bilimi, hareket etme, kendine güvenme ve hayattan keyif alma yeteneğini korurken ileri yaşlara ulaşmaya odaklanıyor.

"Rakamlar yalan söylemez"

BBC News Arabic'a konuşan doktor, sağlıklı yaşamı uzatmanın ve yaşlanmayla mücadele etmenin sihirli bir tarifinin olmadığını açıklıyor. Daha ziyade konu, iyi uyku, dengeli beslenme ve fiziksel aktivite gibi sağlıklı bir yaşam tarzının temelleriyle başlar.

İyi uykunun, sağlıklı yaşam süresini uzatmayla ilişkili en önemli faktörlerden biri olduğuna inanıyor ve WHOOP ve Oura gibi cihazların, özellikle derin uyku olmak üzere uykunun kalitesini ve aşamalarını izlemek için kullanılma olasılığına dikkat çekiyor.

Bir kişinin normalden daha hızlı yaşlanıp yaşlanmadığının değerlendirilmesinin hayati göstergelere ve laboratuvar testlerine bağlı olduğunu, DNA analizinin ise biyolojik yaş hakkında fikir verebileceğini ekliyor.

İki kişi aynı yaşta olabilir, ancak birinin sağlık göstergeleri diğerinden daha iyi ve biyolojik yaşı daha gençtir.

Portekizli futbolcu Cristiano Ronaldo, sağlıklı yaşam süresinin uzatılması konusunda kamuoyu önünde konuşan en önemli isimlerden biri. Whoop'un kurucusu ve başkanı Will Ahmed ile yaptığı bir podcast'te sağlık, disiplin ve yaşlandıkça formda kalma konusundaki alışkanlıklarından ve felsefesinden bahsetti.

Röportajda düzenli fiziksel egzersizin yanı sıra düzenli uykunun da önemine dikkat çekerek, sağlığa yapılan yatırımın yaşam kalitesine yansıdığını vurguladı.

Abu Al-Sheikh'e göre kas kütlesi, yağ yüzdesi ve kemik yoğunluğunun ölçülmesinin yanı sıra kalp ve akciğer sağlığı, yanma oranları ve cilt testlerinin yanı sıra "VO2" olarak bilinen oksijen tüketiminin ölçülmesi de önemli testler arasında yer alıyor.

Sonuçlara dayanarak doktor, beslenme, fiziksel aktivite veya uyku yoluyla sağlık göstergelerini iyileştirmek için bir plan geliştirebilir ve gerektiğinde ve tıbbi gözetim altında bazı vitaminleri veya takviyeleri de içerebilir.

Abu Al-Sheikh, plana bağlılığın zamanla muayene sonuçlarına ve sağlık göstergelerine yansıdığını söylüyor ve ekliyor: "Rakamlar yalan söylemez."

Ayrıca bireyin sağlığına ilişkin sorumluluğunun da vurgulandığı, doktorun rolünün sorunları tespit etmek ve uygun bir plan geliştirmekle sınırlı olduğu, uyku, beslenme, fiziksel aktivite ve takibin sorumluluğunun ise kişinin kendi sorumluluğunda kaldığı anlatılıyor.

Tıbbi gözetim altında sağlıklı yaşamı uzatma planını uygulamaya başlayan Ghalia ise bu alana olan ilgisinin yaşlanma korkusundan değil, daha sağlıklı bir şekilde bu hedefe ulaşma arzusundan kaynaklandığını söylüyor.

Görünüşünün yaşından daha genç olmasına önem verdiğini ancak onun için en önemli şeyin sağlıklı, hastalıksız, ağrısız yaşlanması olduğunu ekliyor.

BBC'ye testler yapmaya ve diyet uygulamaya başladığını ancak bunu geçici bir rejim olarak değil, bir yaşam biçimi olarak gördüğünü söyledi.

Ayrıca yediği yemeğin kalitesine daha fazla dikkat etmeye başladı, kulüpte spor yapmaya geri döndü ve doktorun önerdiği vitamin ve besin takviyelerine bağlı kalarak artık daha iyi uyuduğunu söylüyor.

Bilim mi pazarlama mı?

Sağlıklı uzun ömür ve yaşlanmayı önleme biliminde uzmanlaşan Abu Al-Sheikh, bir dizi ülkenin bu alanı düzenlemeye başladığını, bunun da daha net tıbbi çerçeveler içerisinde sağlıklı uzun ömür hizmetleri sağlamaya yönelik artan ilgiyle aynı zamana denk geldiğini belirtiyor.

BAE, uzun ömür ve sağlıklı yaşlanma konusunda uzmanlaşmış akademik programlar ve klinikler başlatarak bu uzmanlığı yasallaştıran bölgedeki ilk ülkelerden biridir.

Bu programlar doktorlarla sınırlı olmayıp aynı zamanda eczacıları, hemşireleri, fizyoterapistleri, beslenme uzmanlarını, fitness profesyonellerini ve diğer yardımcı sağlık uygulayıcılarını da içermektedir.

Abu Al-Sheikh, sosyal medyada uzman olmayanların bu alana yaklaşımını eleştiriyor, çünkü "sağlıklı yaşamı uzatma" protokolleri sıklıkla belirli ürünlerin tanıtımına dönüyor.

Belirli ürünlerin ticarileşmesi başladığında bilim ile "trend" arasındaki çizginin ortaya çıktığını söylüyor.

Abu Al-Sheikh aynı zamanda uzun ömür ve yaşlanmayı önleme kavramlarının yayılmasını sağlık bilincinin artmasına ve sosyal medyada bunlar hakkında artan konuşmalara bağlıyor.

Dünyada lüks kavramının değiştiğini, artık sadece para ve maddiyatla bağlantılı olmadığını, sağlığa yatırım yapmanın artık bir lüks haline geldiğini söylüyor.

Ona göre obezite ve kronik hastalıklardaki artış insanları önleme konusunda daha fazla endişeye sevk etti.

Sağlık bilgilerinin insanlara eskisinden daha hızlı ulaştığını ancak yayılma hızının mutlaka doğruluğu anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Bu sürecin yasallaştırılmasını gerektiren “ve sorun burada ortaya çıkıyor”.

Abu Al-Sheikh, günümüz dünyasında sağlıklı uzun yaşamla ilgili en yaygın terimlerden birinin amino asit zincirleri olan peptidler olduğunu ve bunların rollerinin bileşimlerine göre değiştiğini söylüyor.

Bazı modern ilaçların bu kategoriye ait olduğunu veya diyabet ve kilo kaybı için kullanılan bazı tedaviler de dahil olmak üzere bununla ilgili yollardan çalıştığını açıklıyor.

Genler kader değil mi?

Ancak Ghalia, sağlıklı yaşamı uzatma ve yaşlanmayla mücadeleye olan ilginin, özellikle görünüşleriyle aşırı derecede meşgul olan ve yaşlanma belirtilerine direnmeye çalışan insanlar için bazen psikolojik baskı kaynağına dönüşebileceğine inanıyor.

Sadece sağlıklı bir şekilde yaşlanmak ve yıllarını mümkün olduğunca az hastalık ve acıyla geçirmek isteyenler için durum farklıdır. Ghalia, bu fikrin bir baskı kaynağına değil, sürdürülebilecek sağlıklı bir yaşam tarzını takip etme motivasyonuna dönüşmesi gerektiğini söylüyor.