Ai sẽ là người đứng ra gánh vác những trách nhiệm mà hôn nhân thường mặc nhiên đảm nhận?

Cuối tuần trước, tôi có cuộc hẹn ăn trưa rồi cà phê với nhóm bạn thân. Chúng tôi đều đã bước qua ngưỡng tuổi tứ tuần - cái tuổi mà mỗi cuộc gặp gỡ không còn đơn thuần là hỏi thăm công việc hay kể vài câu chuyện vui trong tuần. Sau những biến cố, những thành công và cả những điều dang dở, người ta thường có xu hướng chia sẻ với nhau nhiều hơn về cuộc sống, gia đình và những lựa chọn riêng của mình.

Trong buổi gặp hôm ấy, câu chuyện khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất lại đến từ một người bạn nữ. Bạn năm nay 45 tuổi, đã ly hôn nhiều năm và có hai người con. Trong quãng thời gian độc thân, bạn cũng trải qua một vài mối quan hệ tình cảm nhưng không đi đến hôn nhân. Hiện tại, bạn đang yêu một người đàn ông quốc tịch Anh, trẻ hơn bảy tuổi. Tháng 10, tới đây sẽ tròn một năm họ ở bên nhau.

Điều khiến tôi quan tâm là cả hai đều xác định ngay từ đầu rằng họ chỉ yêu nhau chứ không có ý định kết hôn. Người đàn ông ấy chưa từng lập gia đình, sống và làm việc tại Việt Nam đã được hơn 10 năm, kinh doanh dịch vụ cho thuê xe máy ở Hà Nội và TP HCM. Anh không muốn bước vào hôn nhân vì sợ trách nhiệm của đời sống gia đình và việc nuôi dạy con cái. Còn bạn tôi, sau cuộc hôn nhân đổ vỡ và nhiều năm độc thân, cũng không còn cảm thấy việc tái hôn là mục tiêu bắt buộc của cuộc đời.

Trong suy nghĩ của không ít người Việt, tình yêu là con đường dẫn tới đích đến cuối cùng là hôn nhân. Hôn nhân lại là nền tảng của gia đình. Gia đình được xem là đơn vị cơ bản của xã hội. Vì thế, khi một cặp đôi công khai yêu nhau nhưng không có kế hoạch kết hôn, câu hỏi thường xuất hiện đầu tiên là: "Vậy yêu để làm gì?".

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, có một xu hướng ngày càng lan rộng, đó là "Living Apart Together" (LAT), tạm hiểu là những cặp đôi gắn bó về tình cảm nhưng không nhất thiết kết hôn hoặc chung sống dưới một mái nhà. Điểm chung của họ là không xem tình yêu như một sự ràng buộc bắt buộc phải sở hữu, mà như một sự lựa chọn tự nguyện được làm mới mỗi ngày. Họ ở bên nhau không phải vì trách nhiệm pháp lý hay áp lực xã hội, mà vì thực sự muốn ở bên nhau

Tuy vậy, cũng như mọi lựa chọn trong cuộc sống, tình yêu không gắn với hôn nhân không chỉ có những khoảng trời rộng mở mà còn đi kèm những giới hạn rất thực tế. Sự tự do nào cũng có cái giá của nó.

Với những cặp đôi lựa chọn yêu nhưng không kết hôn, câu hỏi đặt ra là: Nếu một ngày một trong hai thay đổi suy nghĩ thì sao? Nếu một người lâm bệnh hoặc mất khả năng tự chăm sóc bản thân thì sao? Khi tuổi già đến, ai sẽ là người đứng ra gánh vác những trách nhiệm mà hôn nhân thường mặc nhiên đảm nhận? Và nếu phát sinh những vấn đề liên quan đến tài sản hay quyền lợi pháp lý, họ sẽ giải quyết bằng cách nào?

Tôi không cổ vũ việc từ bỏ hôn nhân. Càng không cho rằng tình yêu không hôn thú là lựa chọn phù hợp với tất cả. Hôn nhân vẫn là một giá trị đẹp, một thiết chế quan trọng của gia đình và xã hội. Với rất nhiều người, đó là nơi bắt đầu của những yêu thương, những trách nhiệm và những gắn kết bền chặt nhất trong cuộc đời. Nhưng tôi cũng tự hỏi: có phải hạnh phúc chỉ có một khuôn mẫu duy nhất?

Vũ Thị Minh Huyền