Bảo tàng chống Mỹ tại đại sứ quán cũ của Iran ở Tehran

Lối vào đại sứ quán Mỹ cũ tại thủ đô Tehran, nay là bảo tàng chống Mỹ của Iran.

Ngày 4/11/1979, sinh viên Iran tràn vào khu sứ quán để phản đối việc Mỹ tiếp nhận quốc vương Mohammed Reza Pahlavi bị phế truất sang chữa bệnh.

Cuộc chiếm giữ ban đầu được dự tính chỉ kéo dài vài ngày, nhưng 52 người Mỹ cuối cùng bị giữ làm con tin trong 444 ngày, đẩy quan hệ hai nước đến chỗ đổ vỡ.

Văn phòng đại sứ được bảo tồn phần lớn, với chân dung tổng thống Mỹ khi đó là Jimmy Carter.

Khu phức hợp đại sứ quán Mỹ tại Tehran được kiến trúc sư Ides van der Gracht thiết kế vào năm 1948 với kiến trúc gạch hai tầng và khánh thành năm 1951.

Tòa nhà từng được các nhân viên ngoại giao gọi vui là "Trường trung học Henderson" vì vẻ ngoài giống các trường học ở Mỹ thời đó, kết hợp với tên đại sứ Mỹ lúc bấy giờ là Loy W. Henderson.

Các máy hủy tài liệu từng được nhân viên đại sứ quán Mỹ sử dụng được trưng bày trong bảo tàng.

Năm 1953, Mỹ và Anh hậu thuẫn cuộc đảo chính lật đổ thủ tướng Mohammed Mossadegh, khôi phục ngai vàng cho quốc vương Mohammed Reza Pahlavi.

Dưới thời Vua Pahlavi, quan hệ giữa Iran và Mỹ được cải thiện đáng kể, hai bên trở thành đồng minh cả về kinh tế lẫn quân sự. Sự hỗ trợ của Mỹ giúp kinh tế Iran tăng trưởng ấn tượng trong thập niên 1960 và 1970.

Phòng liên lạc và mã hóa bên trong bảo tàng, nơi từng truyền đi những thông tin mật từ đại sứ quán về Washington.

Đầu năm 1979, Cách mạng Hồi giáo Iran nổ ra, lật đổ chế độ của Pahlavi, khiến ông này phải rời Iran sống lưu vong. Cộng hòa Hồi giáo Iran dưới sự lãnh đạo của ông Ruhollah Khomeini được thành lập ngày 1/4/1979.

Tháng 10/1979, Mỹ cho phép ông Pahlavi nhập cảnh để điều trị ung thư, khiến căng thẳng với chính quyền mới ở Tehran leo thang và dẫn đến vụ sinh viên Iran chiếm sứ quán Mỹ, bắt giữ 52 người Mỹ làm con tin trong 444 ngày.

Tượng Nữ thần Tự do mang tính châm biếm trong khuôn viên bảo tàng.

Ngày 28/2, Mỹ và Israel tiếp tục mở chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Iran, kéo theo các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào Israel và căn cứ Mỹ trong khu vực, đẩy hai bên vào cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng.

Ngày 15/6, Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc chiến, mở lại eo biển Hormuz và duy trì lệnh ngừng bắn. Hai bên dự kiến ký thỏa thuận chính thức tại Thụy Sĩ, trong khi vấn đề hạt nhân và nới lỏng lệnh trừng phạt sẽ tiếp tục được đàm phán trong 60 ngày tới.

Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 15/6 cho hay ngay cả sau khi hai bên đã đạt được thỏa thuận mới nhằm chấm dứt chiến sự, Iran vẫn "vô cùng ngờ vực" Mỹ, bắt nguồn từ "lịch sử lâu dài về những hành vi sai trái của Washington".