Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi đề xuất bỏ cơ quan điều tra của VKSND Tối cao

Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi đề xuất không còn mô hình cơ quan điều tra của VKSND Tối cao hiện hành.

Thông tin được nêu trong dự thảo dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an đang chủ trì xây dựng.

Dự thảo đề xuất giữ nguyên cơ quan an ninh điều tra, cảnh sát điều tra Bộ Công an và công an tỉnh, thành phố. Căn cứ vào cơ cấu tổ chức, Bộ trưởng Công an quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của công an nhân dân.

Trong quân đội nhân dân, dự kiến giữ nguyên cơ quan an ninh điều tra, điều tra hình sự Bộ Quốc phòng và quân khu, tương đương; cơ quan điều tra hình sự khu vực.

Còn về cơ quan điều tra của VKSND tối cao, dự thảo đề xuất bỏ quy định này. So với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, dự thảo giảm 20 điều xuống còn 53 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung một số điều.

Về những đề xuất thay đổi, trong báo cáo tổng kết, Bộ Công an lý giải hiện nay hệ thống cơ quan điều tra cồng kềnh, chồng chéo. Việc tổ chức cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống nên chưa phù hợp với quan điểm chỉ đạo "một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện".

Bên cạnh đó, điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp".

Theo quy định hiện nay, một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra VKSND Tối cao và VKS Quân sự trung ương là điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp. Người phạm tội ở đây là cán bộ, công chức thuộc cơ quan điều tra, tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án, người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.

Về tổ chức, cơ quan điều tra VKSND Tối cao có một thủ trưởng và 3 phó thủ trưởng, 8 trưởng phòng và 16 phó phòng. Từ 1/1/2018 đến 31/3/2026, cơ quan điều tra VKSND Tối cao đã điều tra, xử lý 390 vụ án với 700 bị can (chiếm 0,04% tổng số hoạt động điều tra).

Trong đó có 187 vụ với 327 bị can xảy ra trong ngành công an, 44 vụ/53 bị can ngành tòa án, 24 vụ/46 bị can ngành kiểm sát, 81 vụ/97 bị can ngành thi hành án dân sự, còn lại là các vụ và bị can trong lĩnh vực khác.

Trước đó, năm 2025, trong dự thảo luật, Bộ Công an cũng đã đề xuất không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao. VKSND Tối cao sau đó có công văn đề nghị giữ nguyên như hiện hành. Chốt lại tại Nghị quyết phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật, Chính phủ đồng ý với dự thảo, cho rằng "việc không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao không trái với các nghị quyết của Bộ Chính trị và Trung ương. Chính phủ thống nhất với việc không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao theo đúng quy định của Hiến pháp".

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khoá XVI vào tháng 10.