GLP-1'den sonra yeni trend: Beynin uyanıklık kimyasalı oreksin

OZEMPIC gibi GLP-1 temelli ilaçların diyabet tedavisinden çıkarak obezite başta olmak üzere farklı hastalıklarda kullanılmaya başlanması, ilaç sektöründe yeni bir dönemin kapısını açtı. The Economist’e göre şirketler şimdi benzer bir başarıyı oreksin adı verilen ve beynin uyanıklık, dikkat, motivasyon ve ödül sisteminde rol oynayan kimyasallarda arıyor. Oreksinleri taklit eden yeni ilaçların ilk kullanım alanı uyku hastalıkları olurken, araştırmacılar bu yöntemin daha yaygın rahatsızlıklarda da işe yarayabileceğini düşünüyor.

İLK İLAÇ ONAYLANDI

Japon ilaç şirketi Takeda, narkolepsi adı verilen ve kişinin gün içinde kontrolsüz biçimde uykuya dalmasına yol açan hastalığın tedavisi için oreksinleri taklit eden ovoporexton adlı ilacı geliştirdi. ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nde (FDA) 5 Ağustos’ta onaylanan ilaç, beyindeki uyanıklık sinyalini güçlendiriyor. Klinik çalışmalarda ilacı kullanan hastaların uyanık kalma süresi doza bağlı olarak 12.5 ila 25 dakika artarken, ani kas kontrolü kaybına yol açan katapleksi nöbetleri yaklaşık üçte bir oranında azaldı. Bu gelişme ilaç şirketlerinin oreksinlere ilgisini artırdı. ABD merkezli ilaç şirketi Eli Lilly, oreksin temelli ilaçlar geliştiren biyoteknoloji şirketi Centessa’yı haziranda, anlaşmanın sonuçlarına bağlı olarak 7.8 milyar dolara kadar çıkabilecek bedelle satın aldı.

HEDEF SADECE UYKU DEĞİL

Şirketler oreksinlerin beyindeki dikkat ve motivasyon üzerindeki rolünden hareketle bu ilaçları DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu), depresyon, bağımlılık ve uyku apnesi gibi hastalıkların tedavisinde de araştırıyor. Ancak bu alanlardaki çalışmalar henüz erken aşamada ve etkilerinin kanıtlanması için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç var.