İran ve ABD, Nükleer Anlaşma İçin Son Aşamada: Detaylar ve Çelişkili Açıklamalar

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Erakçi, İran devlet televizyonunda gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. Dışişleri Bakanı Erakçi, "Mutabakat zaptının gelecek birkaç gün içinde dijital ortamda imzalanması ihtimali mevcut." ifadelerini kullandı. Mutabakat zaptındaki hususlar hayata geçirilmezse, nihai anlaşma ile ilgili müzakere yapılmayacağını söyleyen Erakçi, şunları kaydetti:

"Eğer yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumun durumu netleştirilecekse, bunun tek yolu bu malzemenin İran'da seyreltilmesidir. Zenginleştirme ve zenginleştirilmiş uranyum stokları konusu ile yaptırımların kaldırılması ve İran’ın yeniden yapılanması için oluşturulacak ilgili fon mekanizması nihai anlaşmada karara bağlanacak."

ABD’nin müzakere talebinde bulunduğunu öne süren Erakçi, "Düşman savaşta hedeflerine ulaşamayacağını anladı ve ümitsizliğe kapıldı. Bununla birlikte müzakere talep etti." diye konuştu. İranlı Bakan, "Müzakerelerin sonucunun İran'ın çıkarları için iyi olacağını ve savaş meydanındaki kazanımları pekiştireceğini düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Erakçi, olası mutabakat zaptının teknik detayına ilişkin ise "Mutabakat zaptı iki sayfadan az ve her kelimesi titizlikle gözden geçirildi. Bakanlığımız talep edilen tüm hususları uyguladı." dedi. Hürmüz Boğazı ile ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması hususunun olası mutabakat zaptında yer aldığını belirten Erakçi, şunları söyledi:

"Hürmüz Boğazı idaresi önceki gibi olmayacak. Boğaz, Umman ve İran’ın egemenliği altındadır. İki ülke bundan önce boğazdaki hizmetleri ücretsiz sağlıyordu. Umman ile Hürmüz Boğazı’nın idaresine ilişkin olumlu görüşmeler yaptık. Kılıcımız, Hürmüz Boğazı’nın üzerinde olacaktır."

İran'ın dondurulmuş varlıkları için bir mekanizma öngörüldüğünü de söyleyen Erakçi, "Bu anlaşmanın düşmanları var ve bunların başında İsrail rejimi geliyor." diye konuştu. Erakçi, medyada yer alan metinleri onaylamadığını vurgulayarak, "Eğer altyapımıza yönelik tehditler nedeniyle geri adım atacak olsaydık, bunu daha önce yapmış olurduk. Mutabakat zaptındaki hususlar hayata geçirilmezse, nihai anlaşmaya yönelik müzakereler yapılmayacak." şeklinde konuştu.

İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi’nin müzakere sürecini takip ettiğini ve müzakere ile ilgili raporların da konseye sunulduğunu belirten Erakçi, sözlerini "Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi’nde ilgili metine taraftar olan muhalif olanda mevcut. Ancak sonunda karar birlikte alınacaktır. Karar alındıktan sonra da açıklanacaktır." diyerek tamamladı.

ABD'li üst düzey bir yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İran'la anlaşmada artık son aşamaya gelindiğini vurgulayan yetkili, şunları kaydetti: "Bu anlaşmayı önümüzdeki birkaç gün içinde imzalamayı bekliyoruz. Size kesin bir tarih veremem ancak bir tahminde bulunmam gerekirse bu sabah yüzde 75 derdim. Şu anda bu oran muhtemelen yüzde 80 ya da yüzde 85 civarında, ancak yüzde 100 değil çünkü sistemleri oldukça karmaşık."

ANLAŞMAYLA SAĞLANACAK 4 TEMEL HEDEF

Söz konusu anlaşmayla ABD'nin temel önceliklerinin büyük oranda yerine getirildiğini vurgulayan yetkili, anlaşmayla öne çıkan dört başlığı şu şekilde özetledi:

"Bu anlaşmanın sağladığı sonuçlar şunlar: Birincisi, Hürmüz Boğazı yeniden açılıyor ve (ABD'nin İran'a yönelik) ablukayı kaldırıyor. İkincisi, İran'ın nükleer programının tasfiyesini sağlıyor. Üçüncüsü, ABD'nin (İran'daki) zenginleştirilmiş materyali (uranyum) almasına yol açıyor. Dördüncüsü, anlaşma bölgede uzun vadeli bir barışı garanti ediyor."

Yetkili, anlaşma çerçevesinde İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun yerinde imha edilip daha sonra ülke dışına çıkarılmasının öngörüldüğünü belirtti.

İRAN ÜZERİNDEKİ YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Üst düzey yetkili, İran'ın anlaşmaya uyması halinde bu ülkeye yönelik ekonomik kısıtlamalardan büyük ölçüde kurtulacağını ifade ederek İran'ın bu yolla "dünya ekonomisine yeniden entegre olabileceğini" belirtti. "Terörizmin en büyük destekçisi olmak yerine normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında bu şekilde ödüllendirilecekler." diyen yetkili, anlaşmanın İran halkına fayda sağlayacağına inandıklarını söyledi.

İSRAİL DE ANLAŞMA SÜRECİNİN PARÇASI

Başta İsrail olmak üzere bölgedeki ilgili ülkelerin bu sürece katıldığını ve anlaşmaya uygun hareket etmelerini beklediklerini söyleyen yetkili, "Tüm müttefiklerimizin, İsraillilerin ve Körfez ülkelerinin bu girişime katılacağından oldukça eminiz." değerlendirmesini yaptı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, ABD-İran anlaşma sürecine ilişkin Amerikan kamuoyundan yükselen bazı eleştirilere yanıt verdi. JD Vance, henüz nihai anlaşmanın imzalanmadığını ve medyaya "sızdırılan" anlaşma maddelerinin tam olarak gerçeği yansıtmadığını kaydederek, anlaşma imzalandığında bunun hem ülkesinin çıkarlarına uygun hem de İran'ın lehine bir anlaşma olacağını ileri sürdü.

ABD Başkan Yardımcısı Vance, isim vermeden Amerikan kamuoyunda olası anlaşmayı eleştirenlere yönelik ise "Bir ay önce (haklı olarak) Donald Trump'ın tarihi bir başkan olduğunu söyleyenler, şimdi doğrulanmamış medya haberlerine dayanarak anlaşmayı eleştiriyor. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun söylediği tek kelimeye bile güvenilmeyeceğini söyleyenler, görünüşe göre isimsiz kaynaklardan gelen sosyal medya paylaşımlarına inanıyor." ifadesini kullandı.

Söz konusu anlaşma sürecinde İran'a hiçbir şekilde nakit ödeme yapılmayacağını veya fonlarının serbest bırakılmayacağını belirten Vance, İran'ın "ancak anlaşma şartlarına uyduğunu göstermesinin ardından" ekonomik olarak süreçten faydalanacağını vurguladı. Vance, "Bu anlaşma, bölgeyi yeniden şekillendirme ve kalıcı barışa yol açma potansiyeline sahiptir. Başkan, öyle ya da böyle, bize iyi bir sonuç sağlayacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelere ilişkin peş peşe dikkat çeken açıklamalarda bulundu. İran'ın kamuoyuna yansıttığı şartların "gerçekle hiçbir ilgisi olmadığını" savunan Trump, Tahran'a yönelik planlanan saldırı ve bombardımanları iptal ettiğini duyurarak, anlaşmanın birçok bölgesel aktör tarafından onaylandığını öne sürdü.

TRUMP: İRAN'IN SIZDIRDIĞI ŞARTLARIN GERÇEKLE İLGİSİ YOK

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen temaslara ilişkin yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin medyaya yansıttığı anlaşma şartlarını sert sözlerle hedef aldı.

Trump, İran'ın kamuoyuna servis ettiği bilgilerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"İran'ın sahte haberlere sızdırdığı şartların, yazılı olarak kararlaştırılan şartlarla hiçbir ilgisi yok. Anlaşmaya vardıklarına dair zayıf ve acınası açıklamaları da dahil olmak üzere söyledikleri, gerçekle hiçbir ilgisi yok."

Tahran yönetimine yönelik eleştirilerini sürdüren Trump, İran'la müzakere yürütmenin zorluklarına dikkat çekerek,

"Onlarla iş yapmak çok onursuzca. Onlarla iyi niyetle iş yapmak diye bir şey söz konusu değil. Bu inanılmaz!" ifadelerini kullandı.

HİNT GEMİLERİNE YÖNELİK SALDIRI İDDİASI

Trump, Hürmüz Boğazı'ndan ayrılan Hint gemilerine yönelik insansız hava aracı saldırısı girişimlerinin de kabul edilemez olduğunu savundu.

ABD Başkanı, söz konusu girişimlere ilişkin şunları söyledi:

"Dün gece Hürmüz Boğazı'ndan ayrılan Hint gemilerine karşı tamamen geri püskürtülen insansız hava aracı saldırıları kesinlikle kabul edilemez. Hemen kendilerini toparlamaları gerekiyor."

"İRAN'A YÖNELİK SALDIRILARI İPTAL ETTİM"

Trump'ın en dikkat çekici açıklaması ise İran'a yönelik planlanan askeri operasyonlarla ilgili oldu.

İran yönetiminin müzakere sürecini en üst düzeyde onayladığını öne süren Trump, bu nedenle askeri harekât kararını geri çektiğini açıkladı.

Trump, şu ifadeleri kullandı:

"İran ile yapılan görüşmelerin Tahran yönetiminin en üst düzeyine ulaştırıldığı ve onaylandığı gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran'a karşı planlanan saldırı ve bombalamaları iptal ettim."

TÜRKİYE DETAYI DİKKAT ÇEKTİ

Trump, müzakerelerde gelinen son noktanın bölgedeki birçok ülke tarafından onaylandığını da öne sürdü.

ABD Başkanı, anlaşmanın çerçevesinin, "Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca onaylandığını" iddia etti.

Trump ayrıca, anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalışmaların sürdüğünü belirterek, imza törenine ilişkin duyurunun kısa süre içinde yapılacağını söyledi.

DENİZ ABLUKASI SÜRECEK

Öte yandan Trump, diplomatik sürecin devam etmesine rağmen mevcut deniz ablukasının kaldırılmayacağını ifade etti.

ABD Başkanı, "Deniz ablukası, bu işlem tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde duyurulacaktır." sözleriyle sürecin henüz tamamlanmadığını vurguladı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın iddiasının aksine henüz anlaşma konusunda nihai sonuca ulaşmadıklarını ve ortaya atılan hususların spekülasyondan ibaret olduğunu söyledi.

İran devlet televizyonuna göre, Bekayi, Katar ve Pakistan'ın ABD ile diplomatik süreçte aktif rol oynadığını belirtti.

Müzakerelerde ortaya çıkan anlaşma metninin çoğunun tamamlandığını ancak ABD'nin sürekli tutumunu değiştirmesi nedeniyle sonuçlanmadığını ifade eden Bekayi, Trump'ın iddiasının aksine, "Şu ana kadar İran, anlaşma konusunda nihai bir sonuca ulaşmadı." dedi.

Bekayi, "Anlaşma hakkında (ABD Başkanı Trump tarafından) ortaya atılan hususlar spekülasyondan ibarettir ve henüz kesinleşmemiş bir konudur." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Trump, anlaşmanın İran tarafından "onaylanma" aşamasına geldiğini iddia ederek, bugün yapılması planlanan saldırıları iptal ettiğini söylemişti.