Kripto Sektöründe Konsolidasyon Hızı Kesmiyor: Yılın İlk Yarısında 75 Proje Kapandı

Kripto sektöründeki konsolidasyon dalgası yılın ikinci yarısına girilirken hız kesmeden sürüyor. Web3 veri platformu RootData’nın verilerine göre, yılın ilk yarısında kalıcı olarak kapanan, tasfiye sürecine giren veya faaliyetlerini durduran 75 kripto projesi oldu. Haziran sonunda 60’ın üzerinde seyreden sayı, temmuz başı itibarıyla 75’e ulaşmış durumda. Listedeki projelerden fonlama bilgisi bilinen 30’unun geçmişte aldığı yatırımların toplamı 327 milyon doları aşıyor. Kalan projelerin aldığı yatırım tutarları, kamuya açık olmadığından gerçek toplamın bu rakamın üzerinde olduğu değerlendiriliyor.

Fonlama şampiyonları da listeden kaçamadı

Listede en dikkat çekici isim, 45 milyon dolar yatırım alan Loopring. 2017’de kurulan ve Ethereum üzerinde zkRollup tabanlı ölçekleme çözümlerinin öncülerinden kabul edilen projenin listeye girmesi, kapanış dalgasının yalnızca genç girişimlerle sınırlı kalmadığını gösteriyor.

İkinci sırada, üç turda toplam 37.7 milyon dolar toplayan teminatsız kredi protokolü Goldfinch bulunuyor. a16z’nin iki kez liderlik ettiği turlarla desteklenen ve gelişmekte olan piyasalara stabil coin kredisi modeliyle bir dönem DeFi’ın en iddialı deneylerinden biri sayılan projeyi, 33 milyon dolarla yapay zeka altyapı girişimi Yupp izliyor. 1.3 milyon kullanıcıya ulaşmasına rağmen ürün-pazar uyumunu yakalayamayan Yupp, nisan başında faaliyetlerini sonlandırmıştı.

Listenin üst sıralarında 27.8 milyon dolar toplayan appchain altyapı girişimi Syndicate ile yaklaşık 27 milyon dolar toplayan merkeziyetsiz saklama girişimi Entropy dikkat çekiyor. Nisan ayındaki hack olayının ardından mayısta kapanan Syndicate’in aksine Entropy, ocak ayında kalan sermayesini yatırımcılarına iade ederek sektörde ender görülen bir kapanış örneği sergiledi. Bu üçlünün (Yupp, Syndicate ve Entropy) ortak özelliği, a16z liderliğindeki turlarla desteklenmiş olmaları. Üç projenin topladığı yatırım toplamda yaklaşık 87 milyon doları buluyor.

Sıralamanın devamında Avalanche Foundation destekli Colony (19.5 milyon dolar), DAO yönetişim platformu Tally (15.5 milyon dolar), Coinbase Ventures destekli mobil DeFi protokolü Legend (15 milyon dolar) ve NFT kredi protokolü NFTfi (15 milyon dolar) yer alıyor. Kümülatif 737 milyon dolarlık kredi hacmine ulaşan NFTfi’ın kapanışı, bir saldırı veya teknik arızadan değil, NFT piyasasındaki küçülmenin işletme maliyetlerini karşılanamaz hale getirmesinden kaynaklandı.

İşlem platformları ve kredi protokolleri başı çekiyor

Liste sektör bazında incelendiğinde iki küme öne çıkıyor. İşlem platformları, 15 projeyle en kalabalık grubu oluşturuyor. Bunların dokuzu türev ve perpetual odaklı: Vela Exchange, Rage Trade, Satori Finance, Voodoo, Valhalla, Ranger, Ventuals, Fusion Trade ve BasePerp. Spot tarafında ise Oxium, Pingu Exchange, Enclave Markets, Coinflare, Lemon Terminal ve Composite Labs faaliyetlerini durdurdu.

Kredi, getiri ve stabil coin dikeyindeki DeFi protokolleri de 15 kapanışla aynı büyüklükte bir küme oluşturuyor: Goldfinch ve NFTfi’ın yanı sıra Ionic, ZeroLend, Stream Finance, UX Chain, Altura, Strobe Finance, Hyperliquid üzerindeki sentetik dolar protokolü Felix, Quiet Finance, EURA ve USDA stabil coin’lerinin arkasındaki Angle Protocol, Buck, Legend, Celestia likit staking çözümü MilkyWay ve Solana tabanlı neobank Pyra bu grupta yer alıyor.

Ağ ve altyapı katmanı dokuz kapanışla üçüncü sırada: Layer1 girişimi Over Protocol, Layer2 tarafında Loopring, Zero Network ve Mint, Bitcoin üzerinde EVM uyumlu Layer2 geliştiren Botanix, appchain altyapısı Syndicate, köprü takas katmanı Everclear, hesap soyutlama girişimi OneBalance ve yapay zeka odaklı depolama ağı DataHaven. Sosyal ve iletişim kategorisinde yedi proje (0xPPL, Cura, Rodeo, Farcaster istemcisi Kiosk, Dmail, OpenRank ve Micro3), oyun ve metaverse tarafında altı proje (HYTOPIA, The Forgotten Runiverse, fantasy.top, GOAT Gaming, Bloktopia ve otonom dünyalar motoru MUD/Lattice), NFT pazaryerleri cephesinde ise beş proje (Foundation, Gemini’nin şubatta kapattığı Nifty Gateway, Exchange Art, müzik odaklı Catalog ve Intergaze) listeye girdi.

Kapanan diğer projeler; cüzdan ve saklama (Leap, Family, Entropy), DAO araçları (Tally, CharmVerse, StableLab), launchpad (fey, Rova), inkübatör (Colony, WebN Group), veri ve analitik (Parsec, Step Finance) ile yapay zeka (Yupp, CIFDAQ) dikeylerine dağılıyor. Kripto medya kuruluşu DL News, Web3 güvenlik şirketi Creed, Solana üzerinde tokenize menkul kıymet platformu Remora Markets ve Avalanche tabanlı meme coin FOMO’nun da listede yer alması, dalganın sektörün hemen her köşesine yayıldığını gösteriyor.

Listedeki bir ayrıntı ise kapanışların zincirleme niteliğini ortaya koyuyor. Ocak ayında 40 milyon dolarlık saldırının ardından toparlanamayarak kapanan Step Finance, listede yer alan bir diğer proje olan Remora Markets’in yatırımcıları arasında bulunuyor.

Dev fonların portföylerinde art arda kayıplar

Yatırımcı cephesinden bakıldığında tablo, ayı piyasasının risk sermayesi portföylerine maliyetini gözler önüne seriyor. a16z’nin liderlik ettiği veya ana yatırımcı olduğu en az beş proje (Yupp, Syndicate, Entropy, Goldfinch ve Angle Protocol) listede yer alıyor. Polychain Capital, Stream Finance, UX Chain ve Satori Finance ile üç kapanışa ortak. Pantera Capital, Coinbase Ventures, Dragonfly, OKX Ventures, HashKey Capital, Animoca Brands ve Galaxy gibi sektörün önde gelen fonları da listedeki en az birer projenin destekçileri arasında.

Kapanış dalgasının arkasında birden fazla dinamik bulunuyor. Bitcoin’in yılın ilk çeyreğinde yaklaşık yüzde 23 değer kaybetmesi riskli girişimlere yönelik iştahı azaltırken, sermaye akışının Bitcoin ETF’lerine ve büyük ölçekli kripto varlıklara yoğunlaşması küçük ve orta ölçekli projelerin likidite bulmasını zorlaştırdı. Risk sermayesi tarafında ise fonlama kriterleri belirgin biçimde sıkılaştı. Yatırımcılar hype ve hızlı kullanıcı büyümesi yerine gerçek gelir üreten, sürdürülebilir iş modellerine sahip projelere yöneliyor.

Sektör analistleri, yaşananları kriptonun en büyük temizlik operasyonlarından biri olarak nitelendirirken bu sürecin uzun vadede gerçek kullanım alanına ve sağlıklı iş modellerine sahip projelerin öne çıkmasını sağlayarak sektörü güçlendirebileceği görüşünde birleşiyor.