Lỏng đa khớp: Khi khớp vượt quá giới hạn bình thường

Lỏng đa khớp là tình trạng các khớp có phạm vi vận động lớn hơn bình thường, có khả năng gập, duỗi, kéo vượt xa biên độ giới hạn, thường ảnh hưởng đến các khớp ngón tay, cổ tay, khuỷu tay, đầu gối và nhiều vị trí khác trên cơ thể.

ThS.BS Vũ Trung Hiếu, khoa Chấn thương chỉnh hình, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết lỏng đa khớp thường bắt nguồn từ bất thường di truyền, liên quan đến các gene sản sinh collagen cấu tạo nên dây chằng, gân, cơ, bao khớp và mô liên kết quanh khớp. Gene lỗi sinh ra collagen lỗi, yếu, giảm sức căng khiến các cấu trúc quanh khớp lỏng lẻo, không giữ chắc khớp. Bệnh thường biểu hiện từ thời niên thiếu với một số dấu hiệu ngón cái gập được ra sau chạm cẳng tay, các ngón tay khác bẻ cong ra sau quá 90 độ, khớp háng xoạc được 180 độ mà không cần luyện tập...

Lỏng đa khớp thường không gây đau, không ảnh hưởng sinh hoạt nên dễ gây chủ quan. Phụ huynh chỉ nghĩ con mình có cơ địa dẻo dai, thậm chí năng khiếu trong một số bộ môn nghệ thuật yêu cầu khớp linh hoạt như nhảy, múa, biểu diễn thể dục, chơi đàn piano...

Tuy nhiên, bác sĩ Hiếu cho biết một số người lỏng đa khớp phát triển dấu hiệu của bệnh lý, cần đi khám, theo dõi hoặc điều trị sớm.

Mệt mỏi vì cơ thể phải huy động nhiều nhóm cơ hơn để giữ ổn định các khớp lỏng lẻo, khiến người bệnh nhanh mệt hơn người bình thường khi vận động hoặc chơi thể thao.

Đau nhức và cứng khớp thường xảy ra ở đầu gối, cổ chân, hông vai hoặc cột sống, sau khi đứng lâu, đi bộ dài, leo cầu thang hoặc lao động nặng. Cơn đau có thể kéo dài nhiều giờ sau hoạt động thể chất, tăng rõ rệt khi vận động mạnh, chơi thể thao kéo dài.

Mất vững, giảm thăng bằng khi khớp quá lỏng lẻo, có tiếng lục khục lớn và cảm giác khớp sắp trật ra ngoài khi thực hiện một số động tác mạnh hoặc sai tư thế.

Trật khớp tái diễn thường xảy ra ở các khớp có biên độ vận động lớn như vai, xương bánh chè, ngón tay, cổ chân. Người bệnh lỏng đa khớp có thể bị trật khớp dù chỉ va chạm hoặc ngã nhẹ. Tái diễn nhiều lần khiến dây chằng ngày càng giãn, khớp mất ổn định hơn theo thời gian, có thể trật ngay cả khi với tay lấy đồ, xoay người đột ngột.

Bàn chân bẹt xảy ra khi các dây chằng và khớp ở bàn chân bị giãn quá mức, mất đi sức căng tự nhiên để nâng đỡ cấu trúc xương vòm. Người có bàn chân bẹt có thể phát triển dáng đi bất thường, gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động thể thao đòi hỏi sức bền và khả năng giữ thăng bằng.

Các vấn đề toàn thân như rối loạn thần kinh tự chủ, chóng mặt, đầy hơi, táo bón, tim đập nhanh, đổ mồ hôi trộm, da mỏng, bàn tay, bàn chân sưng tím cũng có thể xảy ra vì collagen không chỉ cấu tạo nên hệ cơ xương khớp mà còn tham gia vào nhiều chức năng thần kinh, tiêu hóa, hệ mạch máu và tuần hoàn.

Theo bác sĩ Hiếu, điều trị lỏng đa khớp được chỉ định cá thể hóa cho từng người bệnh theo mức độ triệu chứng, tình trạng khớp và nguyên nhân gây bệnh. Mục tiêu nhằm khắc phục tổn thương hiện có, tăng độ vững của khớp và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

Đa số người bệnh có thể tập vật lý trị liệu để tăng cường sức mạnh cơ bắp quanh khớp, cải thiện khả năng thăng bằng và kiểm soát vận động. Khi hệ cơ khỏe hơn, các cơ sẽ hỗ trợ giữ ổn định khớp, giảm áp lực lên dây chằng và bao khớp.

Nếu đau kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, vật lý trị liệu hoặc các biện pháp hỗ trợ khác tùy mức độ bệnh. Trường hợp mất vững khớp nghiêm trọng, trật khớp tái diễn nhiều lần hoặc tổn thương cấu trúc khớp nặng có thể cần can thiệp phẫu thuật để khắc phục tổn thương, gia cố khớp, tránh tái trật.