Trầm cảm vì "chữa lành": Thực trạng đáng báo động ở giới trẻ Việt Nam

Thay vì giải tỏa được căng thẳng, Minh Hằng, 28 tuổi, Hà Nội lại rơi vào trầm cảm sau những chuyến du lịch "chữa lành".

Hằng làm nhân viên truyền thông cho một công ty giáo dục. Giữa năm 2025, làn sóng cắt giảm nhân sự khiến cô bị giảm lương, tăng KPI, cắt thưởng. Áp lực của những lần chạy deadline liên tiếp và nguy cơ mất việc khiến cô luôn lo âu.

"Nghe mọi người nói căng thẳng thì cần đi chữa lành nên tôi làm theo. Lương tháng 12 triệu đồng nhưng tháng nào cũng leo núi, du lịch, xem concert", Hằng nói.

Nhưng cô nhận ra những lần "chữa lành" đó không giúp giải tỏa áp lực. Sau mỗi chuyến đi, cô mất cả tuần để phục hồi thể lực. Để tìm giải pháp, cô tiếp tục chi tiền triệu cho các buổi xem tarot mong tìm câu trả lời cho việc "nên đi hay ở lại công ty". "Sau tất cả, tôi chỉ thấy các khoản nợ và kiệt quệ tinh thần thêm", cô nói.

Đến đầu năm nay, Hằng mất ngủ kéo dài. Những nỗi sợ, lo âu xuất hiện với tần suất cao. Cô khóc không kiểm soát mỗi khi bị cấp trên khiển trách. Đến bệnh viện khám, cô được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm, mã bệnh F32 - rối loạn trầm cảm đơn cực, người bệnh trải qua cảm xúc buồn bã kéo dài, mất hứng thú trong cuộc sống kèm theo hàng loạt biểu hiện thất thường về tâm lý và thể chất.

Thời gian đầu, cô giấu người thân, không dùng thuốc mà tự tìm chuyên gia trị liệu. Bệnh chuyển biến nặng, cô buộc phải uống thuốc. Tác dụng phụ của thuốc an thần gây buồn ngủ khiến cô không thể làm việc. Hằng quyết định nghỉ việc, chuyển về quê Nghệ An sinh sống.

Tương tự, Hạnh Nguyên, 25 tuổi, nhân viên kinh doanh của một công ty tại TP HCM, cho biết đã chi hàng chục triệu đồng tham gia các khóa thiền định, gõ chuông xoay, trò chuyện với người lạ hay sống không Internet trên núi. "Sau mỗi khóa học, tôi lại rơi vào cảm giác cô đơn, muốn trốn tránh thực tại và có xu hướng tiêu xài nhiều hơn", Nguyên nói.

Mỗi khi gặp áp lực, cô thường ngủ li bì, tự cào cấu bản thân khi không đạt chỉ tiêu doanh số. Đầu tháng 5, khi các biểu hiện xuất hiện dày đặc, Nguyên đi khám và nhận kết quả chẩn đoán mắc giai đoạn trầm cảm (mã bệnh F32).

Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy bệnh nhân trầm cảm ở Việt Nam đang trẻ hóa, tập trung ở nhóm 15-27 tuổi. Báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam ghi nhận 20% thanh thiếu niên đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Nguồn gốc của tình trạng này được cho là xuất phát từ áp lực xã hội và môi trường sống. Khảo sát về phong cách sống của Gen Z do NielsenIQ thực hiện chỉ ra, 65% người trẻ áp lực vì mục tiêu phải vượt trội hơn người đồng trang lứa. Sự kỳ vọng từ gia đình, môi trường công sở và các tiêu chuẩn thành công trên mạng xã hội tạo áp lực lên tâm lý giới trẻ.

Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E (Hà Nội) cho biết, từ đầu năm đến nay, lượng bệnh nhân 18-25 tuổi đến khám vì rối loạn tâm thần tăng hơn 50% so với cùng kỳ 2025.

Các bệnh lý thường gặp ở người trẻ hiện nay bao gồm rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn thích ứng liên quan đến các biến cố cuộc sống, mất ngủ kéo dài và rối loạn hoảng sợ. Trong đó, lo âu và trầm cảm là phổ biến nhất.

Đối mặt với áp lực, trào lưu tự "chữa lành" xuất hiện và trở nên phổ biến trong giới trẻ. Nhiều người chọn cách đi du lịch, nghỉ ngơi hoặc tìm kiếm các nội dung truyền cảm hứng trên mạng xã hội để tự xoa dịu. Tuy nhiên, chuyên gia y tế nhận định đây không phải là phương thuốc cho các bệnh lý thực thể. "Những hoạt động này có thể hữu ích trong việc giảm căng thẳng ở người khỏe mạnh, nhưng không thể thay thế việc điều trị khi đã xuất hiện một rối loạn tâm thần thực sự", bác sĩ Nguyễn Viết Chung nói.

Chuyên gia khuyến cáo, nếu các triệu chứng buồn chán, mất hứng thú, lo âu quá mức, mất ngủ kéo dài nhiều tuần và suy giảm chức năng làm việc, người bệnh cần tìm đến chuyên gia tâm thần hoặc tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.

Theo ông Chung, đa số người bệnh đến khám ở giai đoạn muộn. "Họ lầm tưởng bản thân chỉ đang stress tạm thời. Việc này làm mất đi giai đoạn vàng để hồi phục", bác sĩ cho biết. Chuyên gia khuyến cáo người trẻ cần tìm đến bác sĩ khi các triệu chứng buồn chán, mất ngủ, suy giảm chức năng làm việc kéo dài nhiều tuần.

Dù vậy, chuyên gia này lưu ý, không phải ai gặp căng thẳng, áp lực cũng mắc bệnh tâm thần. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn cần được nhìn nhận là một hành động chăm sóc sức khỏe chủ động, không phải dấu hiệu của sự yếu đuối. Bên cạnh đó, người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh thông qua việc đảm bảo giấc ngủ, hoạt động thể chất, duy trì các tương tác xã hội thực tế và hạn chế lệ thuộc vào mạng xã hội.

Hiện tại, Hạnh Nguyên đã phải tăng liều thuốc theo chỉ định để điều trị. Thay vì nằm ngủ như trước, cô tăng cường tập thể dục và giao tiếp xã hội. Trong khi đó, việc về quê giúp Minh Hằng ổn định lại nhịp sinh học dù thu nhập giảm một nửa. Cô cho biết việc chia sẻ bệnh tình với gia đình giúp bản thân giải tỏa áp lực.

"Chữa lành không xấu nhưng cần đúng cách và có cơ sở khoa học", Hằng nói.