Türkiye'nin Satın Alma Gücü Paritesi: AB Ortalamasının Gerisinde
Hızlı Bakış
TÜİK'in 2025 yılı geçici Satın Alma Gücü Paritesi sonuçlarına göre, Türkiye'nin kişi başına GSYH endeksi AB ortalamasının %33, kişi başına fiili bireysel tüketim düzeyi ise %30 altında kaldı.
Yapay zekâ özeti
Neden Önemli?
Satın Alma Gücü Paritesi (SGP), ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını gidererek uluslararası karşılaştırmalar yapılmasını sağlar. Kişi başına GSYH ve fiili bireysel tüketim düzeyi, ülkelerin gelişmişlik ve refah seviyelerini gösterir.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Satın Alma Gücü Paritesi geçici sonuçlarını açıkladı.
SGP, ayrıntılı olarak tanımlanmış standart bir mal ve hizmet sepetinin farklı ülkelerdeki fiyat oranı olarak tanımlanıyor. Böylece ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıkları giderilerek, uluslararası anlamda gerçek fiyat ve hacim karşılaştırmaları yapılabiliyor.
Avrupa Birliği İstatistik Ofisince (Eurostat) açıklanan SGP kişi başına GSYH endeksi 2025 yılı geçici sonuçlarına göre 27 Avrupa Birliği (AB) ülkesi ortalaması 100 iken bu değer Türkiye için 67 oldu ve AB ortalamasının yüzde 33 altında kaldı.
Karşılaştırmalar, 27 AB üyesi ülkeyi, 3 Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkesini (İsviçre, İzlanda ve Norveç) ve 6 aday ülkeyi (Türkiye, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Arnavutluk ve Bosna-Hersek) kapsadı.
Karşılaştırmalarda yer alan 36 ülke arasında SGP'ye göre kişi başına GSYH endeksi en yüksek ülke 239 ile Lüksemburg, en düşük ülke ise 36 ile Bosna-Hersek oldu. Kişi başına GSYH endeksinde Lüksemburg'un AB ortalamasının yüzde 139 üzerinde, Bosna-Hersek'in ise yüzde 64 altında değere sahip olduğu görüldü.
Türkiye'nin 2025 yılı kişi başına fiili bireysel tüketim düzeyi 70
Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin karşılaştırılmasında kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla temel alınırken tüketicilerin göreli refah düzeylerinin karşılaştırılmasında kişi başına fiili bireysel tüketim endeksleri daha uygun gösterge olarak kabul ediliyor. Fiili bireysel tüketim, tüketicilerin satın aldığı mal ve hizmetlere ek olarak devlet veya kâr amacı olmayan kuruluşlar tarafından sağlanan (eğitim, sağlık gibi) hizmetleri de kapsıyor.
Kişi başına fiili bireysel tüketim düzeyi 27 Avrupa Birliği ülkesi ortalaması 100 iken Türkiye için 70 oldu ve AB ortalamasının yüzde 30 altında kaldı.
Karşılaştırmalarda yer alan 36 ülke arasında kişi başına fiili bireysel tüketim değeri en yüksek ülke 145 ile Lüksemburg, en düşük ülke ise 44 ile Bosna-Hersek olarak belirlendi.
Türkiye'nin fiili bireysel tüketime ilişkin fiyat düzeyi endeksi 52
Fiyat düzeyi endeksi, ülkelerin ulusal para birimlerinin karşılaştırmalı olarak döviz kuruna göre alım gücünün göstergesidir. Bir ülkenin fiyat düzeyi endeksi, 100'den büyük ise bu ülke karşılaştırıldığı ülke grubu ortalamasına göre "pahalı", 100'den küçük ise bu ülke karşılaştırıldığı ülke grubu ortalamasına göre "ucuz" olarak ifade ediliyor.
Türkiye'nin fiili bireysel tüketime ilişkin fiyat düzeyi endeksi, 2025 yılı geçici sonuçlarına göre 52 oldu. Bu değer, AB ülkeleri genelinde avro karşılığı satın alınan aynı mal ve hizmet sepetinin Türkiye'de 52 avro karşılığı Türk lirası ile satın alınabileceğini gösterdi.
Satın alma gücü paritesine göre kişi başına GSYH ve bireysel tüketim endeks değerleri şöyle:
Açık Sorular
- Ekonomik politikaların etkisi ne olacak?
- Gelecek yıllarda SGP verileri nasıl değişecek?
