Vải không hạt Trung Quốc tràn vào Việt Nam do mất mùa trong nước

Tháng 5-6 là thời điểm vải thiều vào vụ. Tuy nhiên, năm nay nhiều vùng trồng trong nước mất mùa, đặc biệt là vải không hạt với sản lượng giảm 80-90% so với cùng kỳ.

Nguồn cung khan hiếm khiến nhiều tiểu thương chuyển sang nhập hàng từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Chị Hồng Anh, một tiểu thương tại phường Xuân Hòa, cho biết đã nhập hai đợt vải không hạt Trung Quốc theo hình thức xách tay, mỗi đợt khoảng 60 kg và đều bán hết trong vòng một tuần.

Chị cho biết đầu vụ năm nay đã đặt mua vải không hạt trong nước nhưng đến thời điểm thu hoạch gần như không có hàng do mất mùa. Vì vậy, chị chuyển sang nhập hàng Trung Quốc.

"Ban đầu, khách còn e dè nhưng sau khi dùng thử, nhiều người đánh giá chất lượng tương đương hàng Việt nên tiếp tục đặt mua. Giá bán sau khi cộng chi phí vận chuyển vẫn thấp hơn khoảng 35-40% so với vải không hạt trong nước", chị nói.

Ghi nhận của VnExpress tại TP HCM cho thấy vải không hạt Trung Quốc hiện được bán giá dao động 350.000-480.000 đồng một kg, thấp hơn 40-50% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đại diện một cửa hàng trái cây nhập khẩu tại phường Tam Bình (TP HCM), cho biết nguồn cung vải không hạt từ tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) năm nay dồi dào hơn nên giá giảm mạnh. Nếu năm ngoái chỉ một số đầu mối nhập về bán thử nghiệm, năm nay nhiều đơn vị tham gia, giúp nguồn hàng phong phú và giá cạnh tranh.

Theo đơn vị này, giống vải trên vốn được xuất khẩu sang Nhật Bản. Tuy nhiên, nhu cầu từ Việt Nam tăng trong khi khoảng cách địa lý gần hơn giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Từ Hải Nam đến TP HCM chỉ mất vài giờ bằng đường hàng không hoặc vài ngày bằng đường biển, tạo lợi thế về logistics so với nhiều thị trường xuất khẩu xa hơn.

Dù vậy, đây vẫn là mặt hàng thuộc phân khúc cao cấp. Giá bán hiện cao hơn khoảng hai lần vải thiều truyền thống nên khách hàng chủ yếu là người mua biếu tặng hoặc muốn trải nghiệm sản phẩm mới.

Điểm khác biệt của vải không hạt này là vỏ màu hồng đỏ, cùi dày, nhiều nước và phần lớn không có hạt, chỉ khoảng 2% số quả xuất hiện hạt nhỏ bằng hạt đỗ.

Ngoài dòng sản phẩm thông thường, một số cửa hàng còn nhập loại vải không hạt canh tác theo hướng hữu cơ từ Trung Quốc với giá khoảng 1,4 triệu đồng một kg, giảm khoảng 10% so với cùng kỳ 2025.

Ông Hoàng, quản lý một cửa hàng trái cây tại phường Tân Hưng, cho biết loại vải cao cấp này được tuyển chọn kỹ, có phần thịt dày, vị ngọt thanh và kích cỡ đồng đều. Do sản lượng hạn chế và giá cao nên cửa hàng chủ yếu nhận đơn trước rồi mới nhập về.

Ở góc độ người tiêu dùng, chị Loan, ngụ phường Xuân Hòa, cho hay gia đình ưa chuộng vải không hạt vì vị ngọt dịu hơn vải thiều truyền thống và thuận tiện khi ăn. Ngoài ra, hình thức bắt mắt cũng khiến loại quả này thường được lựa chọn làm quà tặng.

Tại Việt Nam, vải không hạt vẫn là mặt hàng khan hiếm. Hiện chỉ có Công ty Hồ Gươm - Sông Âm (Thanh Hóa) thương mại hóa thành công giống này từ năm 2023 với sản lượng hạn chế.

Một số vùng thử nghiệm khác chưa đạt hiệu quả do năng suất thấp.

Ông Bùi Đức Thủy, Phó giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Hồ Gươm - Sông Âm, nói nhiều vùng trồng vải phía bắc như Bắc Ninh, Hưng Yên và Thanh Hóa năm nay chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời tiết cực đoan, có nơi mất mùa tới 90%.

Riêng vùng trồng của doanh nghiệp tại Thanh Hóa, tỷ lệ ra hoa ban đầu chỉ đạt khoảng 27%. Sau đó, nắng nóng kéo dài xen kẽ các đợt mưa giông trong giai đoạn đậu quả khiến quả non rụng hàng loạt. Vì vậy, sản lượng vải không hạt của doanh nghiệp năm nay chỉ đạt khoảng một tấn, giảm mạnh so với mức 7 tấn năm ngoái.

Theo ông Thủy, lượng vải thu hoạch quá ít nên doanh nghiệp không thể đáp ứng hết các đơn đặt hàng từ đầu vụ. Phần lớn sản lượng hiện được ưu tiên cho các đơn vị sử dụng làm quà biếu đối ngoại.

Tại các chợ đầu mối ở TP HCM, thương nhân cho biết vải không hạt Trung Quốc chủ yếu được phân phối qua các cửa hàng trái cây cao cấp thay vì đưa về chợ do giá bán cao hơn vải truyền thống thông thường.

Các chợ hiện chủ yếu kinh doanh vải thiều trong nước với giá 60.000-80.000 đồng một kg.

Năm nay, không chỉ vải không hạt mà nhiều giống vải truyền thống như u trứng, u hồng cũng mất mùa. Sản lượng về TP HCM giảm đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.