Kilimanjaro Diyeti: Doğu Afrika'nın Sağlıklı Beslenme Modeli

Sağlıklı beslenme tartışmalarının son konusu, Tanzanya’daki Kilimanjaro Dağı çevresinde yaşayan toplulukların yemek alışkanlıkları oldu. “Kilimanjaro diyeti” olarak adlandırılan bu beslenme biçimi; tahıllar, baklagiller, muz, sebzeler ve fermente ürünler bakımından zengin olmasıyla dikkat çekiyor.

Uluslararası araştırmacılar, geleneksel Doğu Afrika beslenme düzeninin kalp hastalığı ve tip 2 diyabet gibi obeziteyle ilişkili rahatsızlıklara karşı koruma sağlayabileceğini belirtiyor.

Bu topluluklarda kronik hastalık oranlarının birçok Batı ülkesine kıyasla daha düşük olduğu ifade ediliyor. Ancak fiziksel aktivite, genetik yapı ve yaşam koşullarının da sonuçlarda etkili olabileceği hatırlatılıyor.

Katılımcılardan 23’ü iki hafta boyunca işlenmiş sosis, beyaz ekmek ve patates kızartması gibi Batı tipi yiyeceklerle beslendi. Yapılan testlerde vücuttaki iltihabın arttığı ve bağışıklık sisteminin hastalıklara verdiği tepkinin olumsuz yönde değiştiği görüldü.

Araştırmacılar, bu sonuçların işlenmiş gıdaların yoğun olduğu bir beslenme düzeninin vücudu kısa sürede etkileyebileceğine işaret ettiğini belirtti.

Kilimanjaro diyetinin öne çıkan besinleri arasında darı ve muz bulunuyor. Darı, kan şekerinin daha yavaş yükselmesine yardımcı olabilen düşük glisemik indeksli tahıllardan biri olarak gösteriliyor.

Kan şekerindeki ani yükselişlerin sınırlandırılması; diyabet, obezite ve kalp-damar hastalıkları riskinin kontrol edilmesine katkıda bulunabiliyor.

Beslenme biçiminin dikkat çeken parçalarından biri de muz ve darıdan yapılan “mbege”. Kilimanjaro çevresindeki Chagga topluluklarıyla özdeşleşen bu geleneksel içecek, fermantasyon sonucunda düşük miktarda alkol içeriyor.

Mbege araştırmada geleneksel beslenmenin bir parçası olarak incelendi. Ancak bu durum, alkollü içeceklerin sağlık amacıyla tüketilmesi gerektiği anlamına gelmiyor.

Geleneksel menüde bamya ve pişirilerek tüketilen plantain türü muzlar da bulunuyor. Bamya antioksidan bileşenleriyle, plantain ise bağırsak sağlığını destekleyen lif içeriğiyle öne çıkıyor.

Fermente gıdaların da bağırsaklarda yaşayan yararlı mikroorganizmaların çeşitliliğini destekleyebileceği düşünülüyor. Bağırsak mikrobiyomu, bağışıklık sisteminden metabolizmaya kadar birçok süreçle ilişkilendiriliyor.

Kilimanjaro diyeti, “Dünya Diyet Girişimi” kapsamında incelenecek geleneksel beslenme biçimlerinden yalnızca biri. Araştırmacılar; Etiyopya’nın büyük ölçüde bitki temelli yemeklerini ve balık, taro ile Hindistan cevizinin öne çıktığı farklı yerel mutfakları da değerlendirecek.

Doğu Afrika’daki Maasai topluluklarının geleneksel olarak süt, et ve hayvansal kana dayanan beslenme düzeni de araştırma kapsamına alınacak.