Nam giới hiện đại đối mặt nguy cơ suy giảm chất lượng tinh trùng

Nam giới thường xuyên căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, suy giảm sinh lực.

Số lượng và nồng độ tinh trùng trung bình của nam giới toàn cầu đã giảm hơn 50% trong 4 thập kỷ qua, với tốc độ suy giảm ngày càng nhanh những năm gần đây, khiến nhiều người trẻ phải can thiệp y tế để sinh con. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Đức Phúc, Khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, vừa đưa ra cảnh báo này, nhấn mạnh áp lực công việc, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, thừa cân và béo phì đang trở thành những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh nam trong xã hội hiện đại.

Theo bác sĩ Phúc, tình trạng suy giảm sinh sản do lối sống hoàn toàn khác biệt so với vô sinh do bệnh lý bẩm sinh. Nam giới suy giảm chất lượng tinh binh do sinh hoạt thường sở hữu cơ quan sinh dục phát triển bình thường về cấu trúc lẫn kích thước, nhưng các tác động tiêu cực từ bên ngoài làm giảm thông số tinh dịch đồ. Ngược lại, vô sinh bệnh lý thường xuất phát từ các bất thường thực thể như không có ống dẫn tinh bẩm sinh, tinh hoàn ẩn, teo tinh hoàn, rối loạn nhiễm sắc thể hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh nặng.

Áp lực cuộc sống hằng ngày chính là tác nhân đầu tiên hủy hoại sức khỏe sinh sản của phái mạnh. Tình trạng căng thẳng mạn tính kích thích cơ thể tăng tiết hormone cortisol, gây ức chế mạnh mẽ quá trình sản xuất testosterone - nội tiết tố quyết định việc sinh tinh. Việc thức khuya, ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày cũng làm sụt giảm nghiêm trọng mật độ, khả năng sống sót và độ di động của tinh trùng.

Bên cạnh áp lực tâm lý, làn sóng béo phì ở người trưởng thành cũng đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì nòi giống. Lớp mỡ tích tụ nhiều tại vùng bụng của nam giới thừa cân sẽ chuyển hóa một phần testosterone thành estrogen. Sự xáo trộn nội tiết này cản trở trực tiếp quá trình sinh tinh ở tinh hoàn. Thêm vào đó, thói quen tiêu thụ thức ăn nhanh, lạm dụng rượu bia và thuốc lá làm gia tăng các gốc tự do, gây tổn thương DNA và dẫn đến dị dạng tinh trùng.

Nhiệt độ môi trường làm việc và thói quen hằng ngày cũng vô tình bức tử "tinh binh". Để sản xuất tinh trùng khỏe mạnh, tinh hoàn cần duy trì mức nhiệt thấp hơn nhiệt độ cơ thể từ 1 đến 2 độ C. Tuy nhiên, việc ngồi liên tục nhiều giờ của dân văn phòng, thói quen đặt laptop lên đùi, mặc quần áo bó sát hoặc thường xuyên xông hơi nước nóng đã làm tăng nhiệt độ vùng bẹn bìu, khiến tinh trùng suy yếu hoặc bị tiêu diệt.

Dù vậy, tin mừng là những người trẻ bị suy giảm tinh trùng đơn thuần do lối sống hoàn toàn có thể phục hồi chất lượng tinh dịch đồ sau vài tháng kiên trì thay đổi thói quen và kiểm soát cân nặng. Vì một chu kỳ sinh tinh thường kéo dài khoảng 70 đến 90 ngày, nam giới cần ưu tiên xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu kẽm, vitamin, tích cực vận động, duy trì thể trạng cân đối và từ bỏ thuốc lá.

Tuy nhiên, bác sĩ Phúc lưu ý không phải trường hợp nào cũng có thể tự hồi phục, đặc biệt là những người đồng thời mắc các bệnh lý như viêm nhiễm đường sinh dục hay tắc nghẽn ống dẫn tinh, vốn cần can thiệp y tế chuyên sâu. Chuyên gia khuyến cáo nam giới tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bổ thận tráng dương trôi nổi trên thị trường khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, tránh nguy cơ rối loạn nội tiết nghiêm trọng, hủy hoại chức năng gan thận hoặc gánh chịu những tác dụng phụ không thể đảo ngược.