Nghị quyết mới về thu hút vốn FDI: Chuyển từ số lượng sang chất lượng

Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài của Bộ Chính trị được ban hành ngày 8/6. Nội dung Nghị quyết đặt ra định hướng mới cho thu hút, quản lý và sử dụng dòng vốn ngoại (FDI) trong giai đoạn tới.

Điểm đáng chú ý là định hướng chuyển từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia. Theo đó, việc thu hút đầu tư nước ngoài không còn đặt nặng số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà tập trung vào chất lượng dòng vốn, hiệu quả đầu tư, khả năng chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng, phát triển đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng tạo ra trong nước. Các nhà đầu tư nước ngoài được kỳ vọng không chỉ mang đến nguồn lực tài chính, còn góp phần phát triển nhà cung ứng nội địa, nâng cao năng lực quản trị, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tăng tính lan tỏa cho nền kinh tế.

Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có thể vào nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp nhận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam hướng đến thu hút 200-300 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký, tương đương 40-50 tỷ USD mỗi năm; vốn thực hiện đạt 150-200 tỷ USD, tức 30-40 tỷ USD mỗi năm. Khoảng 75% nguồn vốn dự kiến đến từ các nền kinh tế phát triển có thế mạnh về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại.

Bên cạnh đó là mục tiêu thu hút thêm các tập đoàn đa quốc gia đầu tư trung tâm nghiên cứu, thiết kế, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và điều hành khu vực; có ít nhất ba tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam. Đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực được kỳ vọng đạt 45-50%; khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó có từ 500 đến 1.000 nhà cung ứng cấp I.

Tầm nhìn đến năm 2045, FDI sẽ chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp khoảng 30% GDP, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Nghị quyết đề ra 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp lớn. Trọng tâm là đổi mới tư duy về vai trò của kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cấp hạ tầng phục vụ các dự án chiến lược; đổi mới định hướng thu hút đầu tư theo ngành, lĩnh vực và địa bàn.

Cùng với đó, quy định mới yêu cầu đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ lõi và công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng xanh, logistics hiện đại và dịch vụ tài chính. Việc thu hút đầu tư sẽ gắn với yêu cầu chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng trong nước, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng hình thành tại Việt Nam.

Ngoài dòng vốn đầu tư trực tiếp, Nghị quyết cũng đặt trọng tâm phát triển thị trường vốn, đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán, xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, mở rộng nguồn cung hàng hóa cho thị trường và thu hút các dòng vốn đầu tư gián tiếp dài hạn, chất lượng cao.

Trong những năm gần đây dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam duy trì xu hướng tích cực. Theo Cục thống kê, Bộ tài chính, năm 2023, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt gần 36,61 tỷ USD, tăng 32,1% so với năm trước; vốn thực hiện đạt hơn 23,18 tỷ USD, tăng 3,5%. Sang năm 2024, tổng vốn đăng ký tiếp tục tăng lên gần 38,23 tỷ USD, trong khi vốn thực hiện đạt khoảng 25,35 tỷ USD, tăng 9,4% và là mức cao nhất từ trước đến thời điểm đó.

Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt khoảng 38,42 tỷ USD. Đặc biệt, vốn FDI thực hiện ghi nhận mức kỷ lục cao nhất trong 5 năm qua, ước đạt 27,6 tỷ USD, tăng gần 9% so với năm 2024.

Đà tăng tiếp tục được ghi nhận trong năm nay, tính đến hết tháng 5, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt khoảng 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện ước đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% và là mức giải ngân cao nhất của giai đoạn 5 tháng đầu năm trong 5 năm gần đây.

Vốn đăng ký cấp mới có 1.576 dự án được cấp phép với số vốn đăng ký đạt 14,84 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm trước về số dự án và gấp 2,1 lần về số vốn đăng ký. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo được cấp phép mới đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất với số vốn đăng ký đạt 9,64 tỷ USD, chiếm 65,0% tổng vốn đăng ký cấp mới; sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa đạt 2,45 tỷ USD, chiếm 16,5%; các ngành còn lại đạt 2,75 tỷ USD, chiếm 18,5%.