U tủy thượng thận âm thầm tiến triển

TP HCMChị Ngọc, 35 tuổi, đi khám do táo bón, song bác sĩ phát hiện u tủy tuyến thượng thận và phẫu thuật bằng robot.

Chị Ngọc mệt mỏi, da xanh xao, tim đập nhanh, nghĩ do thiếu máu nên uống thuốc bổ sung sắt gây táo bón. Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận có khối u kích thước 4x5 cm ở tuyến thượng thận trái. TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho biết u lớn làm biến đổi cấu trúc giải phẫu xung quanh.

Theo bác sĩ Liên, khoảng 90% bệnh nhân u tủy tuyến thượng thận bị tăng huyết áp, nhưng chị Ngọc thuộc nhóm u "im lặng" nên huyết áp vẫn bình thường, dễ bỏ sót. Xét nghiệm cho thấy nồng độ metanephrine trong máu tăng cao, chứng tỏ khối u vẫn âm thầm tiết hormone. Nếu không điều trị, lượng hormone dư thừa kéo dài sẽ làm tổn thương cơ tim, suy tim mạn, nguy cơ chèn ép hoặc chảy máu.

Đặc biệt, khi người bệnh căng thẳng, gắng sức, va chạm hay phẫu thuật vùng bụng có thể kích hoạt "cơn bão catecholamine". Đây là tình trạng giải phóng ồ ạt hormone catecholamine khiến huyết áp tăng vọt, dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc phù phổi cấp, đe dọa tính mạng.

Do tuyến thượng thận trái nằm ngay trước tụy, phía dưới tĩnh mạch lách, phía trên thận trái, khối u lớn chèn ép các cơ quan này nên bác sĩ Liên quyết định phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi để giảm nguy cơ tổn thương các cấu trúc quan trọng, tránh biến chứng sau mổ. Đặc biệt, chị Ngọc bị thiếu máu mạn tính, phẫu thuật bằng robot giúp giảm mất máu trong mổ, giảm nguy cơ thiếu máu nặng hơn.

Khi các cánh tay robot tiếp cận bên trong ổ bụng, êkíp phát hiện khối u không chỉ được nuôi bởi ba mạch máu chính như thông thường mà còn xuất hiện thêm một mạch máu tăng sinh bất thường, làm tăng nguy cơ chảy máu trong quá trình bóc tách.

Bác sĩ Liên tận dụng camera hình ảnh 3D phóng đại 10-15 lần của cánh tay robot để nhận diện từng mạch máu nuôi khống chế mạch máu trước khi chạm vào khối u. Bác sĩ điều khiển các cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ lần lượt kẹp và cắt mạch máu, trước khi bóc tách khối u khỏi tụy, tĩnh mạch lách và cực trên thận. Nhờ đó, người bệnh ít mất máu, bảo tồn các cơ quan lân cận.

Song song đó, êkíp gây mê liên tục điều chỉnh huyết động vì chỉ cần chạm vào khối u cũng có thể khiến hormone phóng thích ồ ạt, gây tăng huyết áp đột ngột.

Sau mổ 48 giờ, chị Ngọc có thể đi lại nhẹ nhàng và xuất viện. Bác sĩ hướng dẫn theo dõi huyết áp và xét nghiệm kiểm tra nồng độ metanephrine định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

U tủy tuyến thượng thận phát triển từ các tế bào tủy của cơ quan nằm phía trên hai quả thận. Phần lớn u tuyến thượng thận lành tính, song nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời vẫn có thể gây biến chứng tim mạch nguy hiểm hoặc tiến triển ác tính. Khối u có khả năng tiết ra lượng lớn các loại hormone như catecholamine chứa adrenaline và noradrenaline... làm tăng huyết áp, loạn nhịp tim và ảnh hưởng nhiều cơ quan trong cơ thể. Một số trường hợp không có dấu hiệu rõ ràng, khiến bệnh dễ bị bỏ sót.

Bác sĩ Liên khuyến cáo khi có dấu hiệu tăng huyết áp kéo dài hoặc từng cơn, đau đầu, hồi hộp, tim đập nhanh, vã mồ hôi, run tay, lo âu hay sụt cân, người bệnh cần đi khám để tìm nguyên nhân. Nếu phát hiện sớm khối u "im lặng" và phẫu thuật đúng thời điểm, người bệnh sẽ tránh được các biến chứng nguy hiểm.