Ăn càng nhiều rau xanh có phòng ngừa được bệnh ung thư không?

Nhiều thông tin cho rằng ăn càng nhiều rau xanh càng phòng ngừa được bệnh ung thư, điều này có đúng? (Hòa, 48 tuổi, Hà Nội)

Trả lời:

Có thể xem rau như một mắt xích trong chiến lược giảm nguy cơ ung thư, chứ không phải 'lá chắn' duy nhất. Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy người ăn nhiều rau và trái cây có xu hướng giảm nguy cơ một số loại ung thư, nhưng mức giảm thường không quá lớn sau khi đã điều chỉnh các yếu tố như hút thuốc, rượu bia, cân nặng, vận động...

Rau tác động thông qua nhiều cơ chế, trong đó chất xơ nuôi hệ vi sinh đường ruột, tạo butyrate, giảm viêm, giảm táo bón... từ đó giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Trong rau có nhiều vi chất như vitamine, khoáng chất, các dưỡng chất thực vật phytonutrients (chất chống oxy hóa), từ đó cũng góp phần giảm các gốc tự do - tác nhân có thể gây tổn thương, đột biến tế bào, tăng cường khả năng miễn dịch, các cơ chế sữa chữa DNA. Khi tế bào bị đột biến nhiều, miễn dịch suy giảm, khả năng sửa lỗi kém sẽ khiến cơ thể dễ sinh các tế bào đột biến ác tính. Với nhiều loại ung thư khác (vú, phổi, tuyến tiền liệt...), các bằng chứng không nhất quán hoặc hiệu quả khá nhỏ.

Một cơ chế gián tiếp nữa là nhờ ăn nhiều rau củ sẽ giúp nhanh no hơn, giảm hấp thu béo, đường, từ đó giúp giảm năng lượng nạp vào mỗi bữa, nhờ vậy sẽ hỗ trợ kiểm soát cân nặng, phòng ngừa thừa cân, béo phì - yếu tố nguy cơ của ít nhất 13 loại ung thư.

Nhiều quan niệm còn cho rằng 'ăn nhiều rau thì không bị ung thư' là hoàn toàn sai lầm. Một người hút thuốc, uống nhiều rượu, béo phì, ít vận động, nhiễm HBV, HPV hoặc H. pylori... thì ăn rất nhiều rau cũng không thể bù lại hết các yếu tố nguy cơ đó. Ngược lại, có người ăn rất ít rau vẫn không mắc ung thư vì nguy cơ còn phụ thuộc vào di truyền, tuổi, môi trường, nhiễm trùng, nội tiết tố (hormone) và nhiều yếu tố khác.

Nhìn chung, nếu xếp theo mức độ ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư, nhiều tổ chức chuyên môn đánh giá các yếu tố sau có tác động mạnh hơn việc chỉ tăng lượng rau, bao gồm: Không hút thuốc, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, vận động thường xuyên. Ăn chế độ giàu thực phẩm có nguồn gốc thực vật (bao gồm nhiều rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt), hạn chế thịt chế biến sẵn và thực phẩm siêu chế biến.