Gana, ABD ile 109 Milyon Dolarlık Sağlık Yardım Anlaşmasını Egemenlik Endişeleri Nedeniyle Reddetti

Yerel basındaki haberlerde, ABD'nin "Önce Amerika" stratejisi kapsamında Gana'ya sunulan mutabakat zaptının, ülkenin egemenlik hakları, veri güvenliği ve düzenleyici kurumların yetkileri açısından ciddi endişelere yol açtığı belirtildi. Hükümetin, hassas sağlık verilerinin paylaşılmasını öngören maddeler nedeniyle ABD ile yapılması planlanan 109 milyon dolarlık sağlık yardım anlaşmasını reddettiği ifade edildi. Kasım 2025'te başlayan müzakerelerde, ABD tarafından hazırlanan anlaşma taslağının, Gana makamlarına bir hafta içinde imzalanması için iletildiği ancak metnin, Ganalı yetkililerin katkısı olmadan hazırlandığı aktarıldı. Anlaşmadaki en tartışmalı maddelerden birinin, Gana vatandaşlarına ait sağlık verilerinin 25 yıl boyunca ABD ile paylaşılmasını öngörmesi olduğu, yardım programının süresinin 5 yıl olarak planlandığı kaydedildi.

KARARIN, EGEMENLİK HAKLARINI KORUMA AMACI TAŞIDIĞI VURGULANDI

Yerel kaynaklar, söz konusu verilerin, ABD merkezli ilaç şirketleriyle araştırma ve ticareti geliştirme amacıyla paylaşılabilmesine imkan tanıması, etik ve ulusal güvenlik açısından risk olarak değerlendirildiğini belirtti. Taslak metinde, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı ilaçların, Gana'daki standart denetim süreçlerinden muaf tutulmasına yönelik düzenlemelerin yer aldığı, bu durumun, "Gana Gıda ve İlaç Kurumunun yetkilerini devre dışı bırakacağı" gerekçesiyle tepki çektiği ifade edildi. Anlaşmanın, ABD hukukuna tabi olması nedeniyle hukuki egemenlik açısından sakınca doğurduğu kaydedildi. Mali yükümlülükler bakımından da dengesizlik bulunduğu belirtilerek, ABD'nin 5 yıl için 109 milyon dolar katkı sunmayı taahhüt ettiği anlaşmada, Gana'nın da aynı dönemde 70 milyon dolar eş finansman sağlama şartı konulduğu bilgisi paylaşıldı. Yetkililer, söz konusu kararın, sağlık desteğine karşı bir tutum değil ülkenin veri koruma, düzenleyici bağımsızlık ve egemenlik haklarını koruma amacı taşıdığını vurguladı.