Breaking
RUВенгерский парламент пригрозил импичментом президенту из-за отказа подписать поправку к конституцииITSam Neill, attore di Jurassic Park, è morto a 78 anniINTLUkraine War: EU discusses sanctions, 'Coalition of the Willing' meets in ParisRUВ России подготовят около 600 экспертов для наблюдения за выборамиTRSüleyman Soylu anlattı: 15 Temmuz gecesi neler yaşandı?CN广东探索“产教评”技能生态链:三小时速成一线技工,助力稳就业RUБывшего гендиректора "Торпедо" Скородумова осудили за подкуп арбитровTRİzmir'de Deprem Hazırlıkları: Karşıyaka'da Saha Çalışmaları TamamlandıRUУполномоченный по правам ребенка: 11-летний умерший в больнице Севастополя ребенок имел паллиативный диагноз с рожденияRUЖители Омской области привлечены к ответственности за съемку атаки дронов на НПЗRUВенгерский парламент пригрозил импичментом президенту из-за отказа подписать поправку к конституцииITSam Neill, attore di Jurassic Park, è morto a 78 anniINTLUkraine War: EU discusses sanctions, 'Coalition of the Willing' meets in ParisRUВ России подготовят около 600 экспертов для наблюдения за выборамиTRSüleyman Soylu anlattı: 15 Temmuz gecesi neler yaşandı?CN广东探索“产教评”技能生态链:三小时速成一线技工,助力稳就业RUБывшего гендиректора "Торпедо" Скородумова осудили за подкуп арбитровTRİzmir'de Deprem Hazırlıkları: Karşıyaka'da Saha Çalışmaları TamamlandıRUУполномоченный по правам ребенка: 11-летний умерший в больнице Севастополя ребенок имел паллиативный диагноз с рожденияRUЖители Омской области привлечены к ответственности за съемку атаки дронов на НПЗ
Newsgather
BackABD'nin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara destek verdiği iddia edildi
ABD'nin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara destek verdiği iddia edildi
Developing
Cumhuriyet6/13/2026World3 min readTürkiye

ABD'nin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara destek verdiği iddia edildi

Quick Look

  • ABD istihbarat belgelerine göre, ülke 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara finansman sağladı veya destek verdi.
  • Ukrayna'da 40'tan fazla tesisin bulunduğu iddia edilirken, bu laboratuvarlarda tehlikeli patojenler ve 'Gain-of-Function' araştırmaları yapıldığı öne sürüldü.
  • İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, bu durumu gizlemekle eleştirdiği eski yönetimleri ve yetkilileri suçladı.

AI-generated summary

Why It Matters

ABD istihbarat belgeleri, ülkenin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara destek verdiğini ve Ukrayna'da 40'tan fazla tesis bulunduğunu öne sürüyor. Bu laboratuvarlarda tehlikeli patojenler üzerinde çalışmalar yapıldığı iddia ediliyor.

Font size

Perşembe günü açıklanan ve kısmen sansürlenmiş istihbarat belgeleri ile haritalara göre, ABD'nin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara finansman sağladığı veya destek verdiği öne sürülüyor. Belgelerde, Ukrayna'da ABD tarafından inşa edildiği veya desteklendiği belirtilen 40'tan fazla tesis bulunduğu iddia edildi.

ABD istihbaratının zirvesindeki isim olan ve 23 Mayıs'ta ailevi gerekçelerle istifasını sunan Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard'ın görevi, 30 Haziran'da sona eriyor.

TEHLİKELİ PATOJENLER

Gabbard'ın açıklamasına göre, söz konusu laboratuvarların bir kısmında yüksek riskli ve bulaşıcı patojenler üzerinde çalışmalar yapıldı.

Belgelerde, organizmaların genetik özelliklerini değiştirerek biyolojik işlevlerini güçlendirmeyi amaçlayan ve tartışmalara konu olan "Gain-of-Function" (İşlev Kazandırma) araştırmalarına da atıf yapıldı.

Gabbard yaptığı açıklamada, "Bu laboratuvarların nerede bulunduğunu, hangi patojenleri barındırdığını tespit etmek ve dünya genelindeki insan sağlığını tehdit eden tehlikeli araştırmaları sona erdirmek için çalışmalarımızı sürdüreceğiz" dedi.

UKRAYNA'DAKİ LABORATUVARLAR

Yayımlanan belgelere göre, Ukrayna'da ABD desteğiyle kurulan veya faaliyet gösteren 40'tan fazla laboratuvar bulunuyor.

Bazı tesislerin Sovyet döneminden kalma biyolojik savaş etkenleri üzerinde çalıştığı, ayrıca şarbon (anthrax), Ebola, MERS, SARS ve veba gibi 'özellikle tehlikeli patojenler' ile ilgili araştırmalar yürüttüğü öne sürülüyor.

Belgelerde öne çıkarılan tesislerden biri, Harkiv'deki Deneysel ve Klinik Veterinerlik Enstitüsü oldu.

İstihbarat sunumunda, bu laboratuvarın 'en azından bazı tehlikeli patojenleri' barındırdığı, Sovyet dönemi biyolojik araştırmalarıyla bağlantıları olduğu ve viroloji, veterinerlik ile toksikoloji alanlarında çalışmalar yürüttüğü belirtildi.

Ayrıca tesiste biyogüvenlik eksikliklerinin bulunduğu, özellikle Brucella bakterisiyle ilgili bölümlerde güvenlik sorunlarının tespit edildiği ifade edildi.

"ABD YALNIZCA FİNANSMAN SAĞLAMADI"

Belgelerde, Washington'un yalnızca altyapı desteği vermediği, aynı zamanda Ukraynalı bilim insanlarına biyogüvenlik eğitimi sağladığı ve bulaşıcı hastalık araştırmalarını finanse ettiği öne sürüldü. Bunlar arasında yüksek derecede patojenik kuş gribiyle ilgili çalışmaların da bulunduğu belirtildi.

Ulusal İstihbarat Direktörlüğü'nün (ODNI) değerlendirmesine göre, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle bazı laboratuvarlar daha kırılgan hale geldi. Raporda ayrıca tesislerin zarar görmesi, ele geçirilmesi veya propaganda amaçlı kullanılmasına ilişkin risklere dikkat çekildi.

Harkiv'deki bir laboratuvarın güvenlik tehditlerine açık hâle geldiği ve ABD bağlantılı biyolojik silah faaliyetlerine ilişkin iddiaların gündeme geldiği de belirtildi.

"HÜKÜMETLER GERÇEĞİ GİZLEDİ..."

Gabbard, eski ABD yönetimlerini ve bazı sağlık yetkililerini kamuoyunu yanıltmakla suçladı.

Açıklamasında özellikle eski Başkan Joe Biden'ın baş tıbbi danışmanlarından Anthony Fauci'yi hedef alan Gabbard, "Siyasetçiler, bazı sağlık yetkilileri ve Biden yönetimindeki isimler, ABD tarafından finanse edilen biyolojik laboratuvarların varlığı konusunda Amerikan halkına yalan söyledi" ifadelerini kullandı; laboratuvarların varlığı ve finansmanına ilişkin bilgilerin uzun süre kamuoyundan saklandığını savundu.

Ayrıca bu konuyu gündeme getiren kişilerin zaman zaman 'yabancı ajan' veya 'hain' olarak damgalandığının da altını çizdi.

İSTİFASI GÜNDEMDE

Belgelerin yayımlanması, ABD istihbarat yönetimindeki önemli değişikliklerin yaşandığı bir döneme denk geldi. Zira ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, 23 Mayıs'ta görevinden ayrıldığını resmen duyurmuştu.

Gabbard, sosyal medya platformu X üzerinden yayımladığı mektupta, eşi Abraham Williams’a 'son derece nadir görülen bir kemik kanseri' teşhisi konulduğunu belirterek görevini bırakma kararı aldığını açıklamıştı. Gabbard’ın görevdeki son gününün 30 Haziran olacağı bildirildi.

What to Watch

AI outlook — possibilities, not facts

  • ABD tarafından finanse edilen biyolojik laboratuvarlar hakkında uluslararası soruşturmalar başlatılabilir.

    Possible · Within months

  • ABD, bu laboratuvarların faaliyetleri hakkında daha fazla şeffaflık sağlamak zorunda kalabilir.

    Possible · Within months

Open Questions

  • Laboratuvarlardaki çalışmaların tam içeriği nedir?
  • Bu iddialara ABD'den resmi bir yanıt geldi mi?
  • Tehlikeli patojenlerin yayılma riski ne kadar yüksek?

Related Topics

This article was originally published by Cumhuriyet.

Related Stories

More on this topicbiyolojik laboratuvarlar