4 vấn đề sức khỏe ở trẻ dưới hai tuổi cha mẹ dễ bỏ qua

Hai năm đầu đời là giai đoạn trẻ phát triển nhanh về thể chất, não bộ và kỹ năng vận động, ngôn ngữ. Khám sức khỏe định kỳ cho trẻ nhằm theo dõi tăng trưởng, phát hiện sớm nhiều bệnh lý tiềm ẩn. ThS.BS.CKI Nguyễn Hữu Dũng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra các tình trạng sức khỏe của trẻ mà cha mẹ dễ bỏ sót.

Thiếu máu do thiếu sắt

Trẻ thiếu máu nhẹ thường không có triệu chứng đặc hiệu. Bé xanh xao, biếng ăn, hay quấy khóc, dễ mệt hoặc chậm tăng cân nên cha mẹ dễ nhầm với kén ăn.

Sắt cần thiết cho quá trình tạo hemoglobin và sự phát triển não bộ. Tình trạng thiếu sắt kéo dài trong những năm đầu đời có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và hành vi của trẻ. Bác sĩ thường sàng lọc thiếu máu cho trẻ từ khoảng 12 tháng tuổi và được đánh giá sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ. Khi xác định thiếu máu do thiếu sắt, trẻ được bổ sung sắt đúng liều và điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.

Bệnh tim bẩm sinh

Nhiều trẻ mắc thông liên nhĩ, thông liên thất nhỏ hoặc còn ống động mạch vẫn bú tốt, tăng cân bình thường nên dễ bị bỏ sót.

Trong các lần khám, bác sĩ đánh giá màu da, nhịp tim, nhịp thở, tốc độ tăng trưởng và nghe tim. Nếu trẻ thở nhanh kéo dài, ra nhiều mồ hôi khi bú, bú ngắt quãng, tím môi, chậm tăng cân hoặc tim thai bất thường sẽ được chỉ định siêu âm tim và xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân, điều trị phù hợp.

Suy giảm thị lực và thính lực

Một số trẻ mắt không nhìn thẳng, lệch, rung giật nhãn cầu, đồng tử có màu trắng bất thường, không giật mình trước âm thanh lớn... nhưng cha mẹ thường nghĩ "lớn sẽ tự biết".

Trẻ sơ sinh cần được sàng lọc thính lực. Trong các lần khám sau đó, bác sĩ tiếp tục hỏi về khả năng nghe, phản ứng với âm thanh, tiền sử viêm tai và quá trình phát triển ngôn ngữ. Khi có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu nghi ngờ, trẻ cần được đo thính lực bằng phương pháp phù hợp với tuổi.

Đối với thị lực, bác sĩ kiểm tra mắt, phản xạ ánh sáng đỏ, phản ứng đồng tử, khả năng định thị, dõi nhìn và sự thẳng hàng của hai mắt.

Phát hiện sớm giúp trẻ được can thiệp đúng thời điểm, hạn chế ảnh hưởng đến khả năng nhìn, nghe, phát triển ngôn ngữ và giao tiếp. Với một số bệnh lý về mắt, điều trị sớm còn giúp giảm nguy cơ nhược thị, cải thiện hiệu quả điều trị.

Dị tật ngoại khoa bẩm sinh

Tinh hoàn ẩn, thoát vị bẹn, loạn sản khớp háng hay dính thắng lưỡi là những dị tật ngoại khoa ít gây đau nên dễ bị bỏ sót.

Ở bé trai, khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện tinh hoàn chưa xuống bìu, khối phồng vùng bẹn, bất thường khớp háng. Điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ biến chứng và hạn chế phải phẫu thuật phức tạp cho trẻ.