Bác sĩ cảnh báo 5 loại thực phẩm "quá tự nhiên" có thể gây ngộ độc chết người

Trong cuộc sống hiện đại, người dân ngày càng có ý thức bảo vệ sức khỏe khi dần từ bỏ gà rán cùng đồ uống có đường để chuyển sang các loại thực phẩm nguyên phần, rau hữu cơ, thậm chí tôn sùng quan niệm "càng tự nhiên càng tốt".

Tuy nhiên, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan, cho biết nhiều bệnh nhân phải nhập viện cấp cứu không phải vì đồ ăn rác (junk food) mà lại do những thực phẩm "quá tự nhiên". Theo ông, các loài thực vật trong tự nhiên thường tự sản sinh độc tố để tự vệ; nếu con người tiêu thụ chúng sai trạng thái như khi đã mọc mầm, nấu chưa chín, bị hư hỏng hoặc ăn sống, thực phẩm lành mạnh có thể lập tức biến thành chất độc chết người.

Trong một bài viết mới đây trên trang cá nhân, bác sĩ Hung chia sẻ về một ca bệnh là nhân viên văn phòng ngoài 40 tuổi, vì tiếc của nên không nỡ vứt bỏ túi khoai tây mọc mầm. Người này lầm tưởng "đậu mọc mầm thành giá đỗ thì bổ hơn nên khoai tây mọc mầm chắc cũng tương tự", chỉ cắt bỏ các mắt mầm nhìn thấy được rồi đem chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao.

Chưa đầy hai giờ sau khi ăn, người đàn ông bắt đầu có triệu chứng buồn nôn, tê lưỡi, nôn mửa dữ dội, vã mồ hôi lạnh và tiêu chảy nặng. Anh được đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng tri giác mơ hồ và được chẩn đoán ngộ độc solanine cấp tính. Bệnh nhân may mắn giữ được tính mạng sau khi được điều trị kịp thời.

Trước những rủi ro tiềm ẩn trong chế độ ăn uống hàng ngày, bác sĩ Hung đã liệt kê 5 loại thực phẩm tự nhiên dễ gây ngộ độc. Mối nguy hiểm hàng đầu chính là "khoai tây mọc mầm". Khi khoai tây mọc mầm, chuyển sang màu xanh hoặc bị lưu kho quá lâu, chúng sẽ sản sinh ra một lượng lớn độc tố thần kinh solanine. Các nghiên cứu trên tạp chí quốc tế chỉ ra rằng loại độc tố này không thể bị phá hủy ngay cả khi chiên ở nhiệt độ cao và chất độc thường đã lan rộng ra toàn bộ củ khoai. Ngộ độc nhẹ có thể gây tê lưỡi và tiêu chảy, trong khi các trường hợp nghiêm trọng thậm chí có thể dẫn đến lú lẫn và suy hô hấp. Nguy cơ này đối với người già và trẻ em còn cao hơn, vì vậy cần phải vứt bỏ ngay lập tức bất kỳ củ khoai tây nào đã mọc mầm hoặc có vị đắng.

Mối nguy thứ hai là "các loại đậu chưa nấu chín" như đậu cô ve, đậu lăng và đậu thận đỏ (red kidney beans). Nếu các loại đậu này không được nấu chín hoàn toàn, chúng sẽ chứa hàm lượng lớn phytohemagglutinin, trong đó đậu thận đỏ có độc tính cao nhất. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), chỉ cần ăn vài hạt đậu thận đỏ chưa nấu chín cũng có thể gây ngộ độc cấp tính. Bác sĩ Hung kể từng có trường hợp một phụ nữ trẻ bị đau bụng dữ dội, nôn mửa và mất nước sau khi ăn món đậu cô ve xào tái giòn, dẫn đến suy thận cấp. Ông khuyến cáo nồi chiên không dầu hoặc nồi nấu chậm hiện đại thường không thể phá hủy độc tố do nhiệt độ trong lõi thực phẩm không đủ cao, do đó, việc nấu chín kỹ các loại đậu là vô cùng quan trọng.

Nhóm thứ 3 là "sắn và măng". Cả hai nguyên liệu này đều chứa cyanogenic glycoside. Chất này sau khi được tiêu hóa trong cơ thể người sẽ chuyển hóa thành hydro xyanua có độc tính cực cao. Bác sĩ Hung dẫn một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy sắn không được xử lý đúng cách đã gây ra nhiều vụ ngộ độc hàng loạt và thậm chí có những ca tử vong. Vì các độc tố tự nhiên này có đặc tính dễ bay hơi, người dân phải ngâm và thái lát sắn, măng trước khi nấu, đồng thời "không được đậy vung" trong quá trình đun nấu để độc tố thoát ra ngoài theo hơi nước, từ đó đảm bảo an toàn thực phẩm.

Bác sĩ Hung cho biết thêm nhóm thứ 4 là "hạnh nhân đắng và nhân hạt trái cây" gồm nhân hạt đào, hạt mận và hạt táo, tất cả đều chứa amygdalin, chất giải phóng xyanua sau quá trình chuyển hóa. Việc hấp thụ quá mức có thể gây đau đầu, khó thở, co giật và thậm chí suy hô hấp. Những tin đồn lan truyền trên mạng xã hội cho rằng ăn một lượng lớn hạnh nhân đắng có thể chống ung thư đã dẫn đến một số ca ngộ độc cấp tính phải nhập viện. Các bậc phụ huynh cũng cần đặc biệt lưu ý để tránh việc trẻ nhỏ nhai nuốt nhân của các loại quả này.

Cuối cùng là "hoa hoa hiên tươi" (daylily flowers), loại hoa có chứa colchicine. Thực tế đã ghi nhận trường hợp bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính bị đi tiểu ra máu và suy giảm chức năng thận nhanh chóng sau khi ăn quá nhiều hoa hoa hiên tươi. Bác sĩ Hung khuyến nghị người dân ưu tiên sử dụng hoa hoa hiên khô đã được ngâm nước, ngắt bỏ nhụy và nấu chín kỹ.

Bên cạnh 5 nhóm thực phẩm trên, chuyên gia nhấn mạnh cơ thể chúng ta thường phát đi tín hiệu cảnh báo thông qua "vị đắng bất thường". Nếu dưa chuột, mướp hương hay bí ngòi vốn có vị ngọt bỗng nhiên bị đắng gắt, điều đó có nghĩa chúng chứa chất cucurbitacin. Việc cố tình nuốt chúng có thể gây viêm dạ dày ruột cấp tính, mất nước và tụt huyết áp. Tương tự, việc ăn phải các hạt lạc hoặc hạt hướng dương có mùi hôi, vị đắng có thể dẫn đến việc hấp thụ độc tố vi nấm aflatoxin hoặc ochratoxin, gặp trường hợp này cần phải nhổ ra ngay lập tức và súc miệng sạch sẽ.

Bác sĩ Hung khuyên không nên chỉ cảnh giác với thực phẩm chế biến sẵn mà lại mất cảnh giác trước hai chữ "tự nhiên", rồi mù quáng theo đuổi các chế độ ăn kiêng cực đoan hay xu hướng ăn sống vốn tiềm ẩn nhiều mối nguy hại. Sức khỏe dinh dưỡng thực sự không nằm ở việc mù quáng theo đuổi thực phẩm tự nhiên mà ở khả năng nhận biết, bảo quản, nấu nướng đúng cách và tiêu thụ ở mức độ vừa phải. Ông khuyến cáo nếu thực phẩm trong nhà đã đổi màu, mọc mầm, bị đắng hoặc có mùi vị lạ, đừng vì tiếc tiền mà đánh cược với sức khỏe của chính mình.