Dị ứng muộn sau 5 tuần uống thuốc gout

TP HCMSau 5 tuần uống thuốc trị gout, chị Thúy, 48 tuổi, nổi ban đỏ khắp cơ thể, lở loét da, khó thở, bác sĩ chẩn đoán dị ứng khởi phát muộn.

BS.CKI Trần Thị Thanh Tuyền, khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết dị ứng muộn là phản ứng miễn dịch xuất hiện sau nhiều tuần, thậm chí vài tháng kể từ khi bắt đầu dùng thuốc. Tình trạng này khác với các phản ứng dị ứng thông thường vốn xảy ra trong vài phút đến vài ngày với biểu hiện như nổi mề đay, ngứa hoặc phát ban. Thời gian dị ứng khởi phát chậm khiến người bệnh khó nhận ra triệu chứng liên quan đến thuốc, tiếp tục sử dụng cho đến khi tình trạng trở nặng.

Một số trường hợp dị ứng nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương da, niêm mạc diện rộng, khó thở, phản ứng viêm toàn thân, rối loạn miễn dịch kéo dài, tổn thương đa tạng (gan, thận, phổi), dẫn đến suy tạng hoặc bệnh tự miễn, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Nguy cơ này thường phức tạp hơn ở người có nhiều bệnh nền hoặc sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc.

Bác sĩ Tuyền cho biết thêm dị ứng có thể xảy ra với nhiều nhóm thuốc khác nhau, kể cả thuốc điều trị bệnh mạn tính được kê đúng chỉ định. Nhiều trường hợp không dị ứng với toàn bộ thuốc mà chỉ phản ứng với một thành phần hoặc hoạt chất nhất định trong thuốc. Phản ứng này phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng miễn dịch, việc sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc hoặc sự tích lũy dị nguyên sau thời gian dài dùng thuốc.

Như trường hợp của chị Thúy có tiền sử đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, từng dùng nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính thời gian dài mà không gặp phản ứng bất thường. Gần đây, do axit uric máu tăng cao, chị được kê thêm thuốc điều trị chứa hoạt chất allopurinol dùng hằng ngày.

Sau 5 tuần, chị Thúy xuất hiện ban đỏ rải rác ở tay và ngực kèm ngứa, lan nhanh khắp cơ thể, da nóng rát, mắt sưng phù, loét miệng và đau họng nặng. Chị được cấp cứu tại bệnh viện địa phương 10 ngày, tổn thương cải thiện ít nên chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Khi nhập viện, chị Thúy còn nhiều sang thương da ngứa đỏ, niêm mạc miệng và lưỡi loét nặng, đau rát không thể ăn uống.

Bác sĩ Tuyền xây dựng phác đồ điều trị cho người bệnh bằng corticoid phối hợp thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát phản ứng viêm. Corticoid là nhóm thuốc thường được sử dụng để kiểm soát phản ứng viêm và dị ứng nặng nhưng cần thận trọng về liều lượng để không làm tăng đường huyết ở người mắc đái tháo đường. Bác sĩ cũng lựa chọn và điều chỉnh thuốc phù hợp để tránh ảnh hưởng chức năng gan do chị Thúy bị gan nhiễm mỡ.

Khi da và niêm mạc bị tổn thương diện rộng, hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể suy yếu, người bệnh dễ mất nước, suy kiệt hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng. Các vùng da lở loét được bác sĩ chăm sóc và theo dõi hằng ngày nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Bác sĩ theo dõi sát tình trạng toàn thân, đồng thời kiểm soát phản ứng dị ứng và các bệnh nền để hạn chế biến chứng.

Những ngày đầu điều trị, chị Thúy chỉ ăn được thức ăn mềm và uống từng ngụm nước nhỏ. Sau khoảng một tuần, sưng mắt giảm dần, các tổn thương da bắt đầu khô và giảm bong tróc. Chị Thúy ăn uống được trở lại, cảm giác đau rát cải thiện đáng kể.

Bác sĩ rà soát lại toàn bộ thuốc chị Thúy đang sử dụng, xác định nhóm thuốc nghi ngờ gây phản ứng và cân nhắc hướng điều trị bệnh gout thay thế an toàn hơn. Chị được hướng dẫn không được tự ý dùng lại thuốc từng gây phản ứng dù triệu chứng đã cải thiện, bởi những lần tiếp xúc sau có thể khiến dị ứng diễn tiến nặng hơn.

Bác sĩ Tuyền lưu ý không phải ai dùng thuốc điều trị gout cũng gặp dị ứng, người bệnh không nên tự ý ngưng điều trị khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ. Một số người trước đó từng dùng thuốc an toàn vẫn có thể xuất hiện phản ứng dị ứng ở những lần sử dụng sau. Nguy cơ thường cao hơn ở người có cơ địa dị ứng, mắc nhiều bệnh nền mạn tính, sử dụng nhiều thuốc cùng lúc hoặc có chức năng gan, thận suy giảm làm ảnh hưởng quá trình chuyển hóa thuốc.

Nếu xuất hiện ban đỏ lan nhanh, ngứa dữ dội, sưng mắt, lở miệng, đau rát da hoặc sốt sau khi dùng thuốc, người bệnh cần đến bệnh viện ngay, không tiếp tục dùng thuốc hoặc tự mua thuốc điều trị để tránh phản ứng dị ứng nặng và tổn thương đa cơ quan.

Minh Hương

*Tên nhân vật đã được thay đổi