Trump'ın İran savaşı nedeniyle sabrının tükendiği ve askeri seçeneğe geri döndüğü iddia edildi

Wall Street Journal'a göre ABD Başkanı Donald Trump, İran konusunda giderek daha sabırsız hale geldi ve yakın zamanda Oval Ofis'te yapılan bir toplantıda İran liderlerine sert ifadeler kullandı.

Toplantıda bulunan bir kişinin aktardığına göre Trump, İranlı liderleri “alçaklar” ve “deliler” olarak nitelendirdi ve peş peşe küfürler savurdu.

Yönetim yetkilileri ve başkana yakın isimlere göre Trump, İran'daki savaş beşinci ayına girerken, birkaç hafta içinde sona ereceğini düşündüğü çatışmanın çıkış yolu olmadan uzamasından rahatsızlık duyuyor.

Trump'ın bazı danışmanları, savaşın fiyat artışlarına, kamuoyu desteğinin düşmesine ve bir düzineden fazla ABD askerinin ölümüne yol açmasından endişe ediyor. Aynı isimler, çatışmanın başkanlığını gölgede bırakabileceğini ve Cumhuriyetçilerin yaklaşan ara seçimlerde zaten zayıf görülen şansını daha da kötüleştirebileceğini düşünüyor.

Trump aylardır savaşı sona erdirmeye çalışıyordu. Nisan ayında, İran “medeniyetini” yok etmekle tehdit ettikten sonra ateşkes ilan etti. Haziran ayında ise ABD ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir mutabakat zaptı imzaladığını açıkladı. Ancak kısa süreli sakinlik dönemleri hızla yeniden çatışmalara dönüştü.

Son günlerde Trump'ın, İran'la yürütülen müzakerelerin kalıcı bir barış sağlayabileceğine dair şüphe duymaya başladığı belirtiliyor. Üst düzey bir yönetim yetkilisi, Trump'ın İran'ın yalnızca askeri güçten anladığına inandığını ve Tahran'a karşı “intikam moduna” geçtiğini söyledi. Aynı yetkiliye göre Trump, saldırıları sürdürmek dışında iyi bir seçenek görmüyor.

Son iki haftada Washington ile Tahran karşılıklı saldırılar düzenleyerek, kırılgan ateşkesin kısa sürede bozulmasının ardından çatışmaları yeniden tırmandırdı. Çarşamba günü Husiler, Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerini hedef aldı ve bunun üzerine petrol fiyatları yükseldi. Trump, Husilerin saldırılarını sürdürmesi halinde İran'a karşı “büyük bir askeri ceza” uygulanacağı tehdidinde bulundu.

ABD, Trump'ın gerilimi tırmandırmayı tercih etmesi halinde elini güçlendirmek amacıyla Orta Doğu'ya ilave asker, sağlık personeli ve silah sevk ediyor. İran daha önceki hava saldırısı dalgalarını atlatmayı başarmıştı ve uzun süreli bir ABD askeri harekâtı hem mühimmat stoklarını hem de kamuoyu desteğini daha da aşındırma riski taşıyor.

Savaş, Trump'ın bu mücadeledeki en yakın ortağı olan İsrail ile ilişkilerde de gerilimi artırdı.

Üst düzey yönetim yetkilisine göre Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'dan duyduğu rahatsızlığı dile getirerek zaman zaman yardımcılarına onunla konuşmak ya da görüşmek istemediğini söyledi. Aynı yetkili, İsraillilerin Netanyahu ile Trump arasında bir görüşme ayarlamaya çalıştığını aktardı. Netanyahu'nun gelecek hafta Senatör Lindsey Graham'ın cenazesine katılmak üzere ABD'ye gelmesi bekleniyor ancak planlar henüz kesinleşmedi.

Washington'daki İsrail Büyükelçiliği konu hakkında yorum yapmadı.

Gazetenin haberine göre savaş uzadıkça Trump, ABD ile İran'ın diplomatik bir çözüm bulabileceğine olan inancını giderek kaybetti. Konuya yakın kişilere göre Trump, İran'da kimin üst düzey liderlik adına konuştuğunu anlamanın zor olduğundan yakındı ve ABD her müzakere sürecinde ilerleme kaydettiğini düşündüğünde İran'ın saldırılarını sürdürdüğünü dile getirdi.

Üst düzey bir yönetim yetkilisine göre, geçen ay Trump, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik mutabakat zaptını Tahran ile imzalama ihtimali karşısında o kadar heyecanlıydı ki, İran'ın bu anlaşmaya hiçbir zaman uymayacağını söyleyen Cumhuriyetçi müttefiklerinin uyarılarını dikkate almadı. Trump onlara, bu işin artık bitmesini istediğini söyledi.

Konuya yakın kişilere göre, Trump'ın başlıca iki müzakerecisi olan damadı Jared Kushner ile özel temsilci Steve Witkoff, İran'la hala bir anlaşma yapılabileceğine inanıyor. Ancak diğer bazı danışmanlar barış anlaşmasının mümkün olduğuna şüpheyle yaklaşıyor.

Trump'ın uzun yıllardır danışmanlığını yapan Steve Bannon ise, “Netanyahu bizi yalanlarla dolu korkunç bir çatışmanın içine sürükledi. İnsanlar neler olup bittiğini kendi gözleriyle görüyor” ifadelerini kullandı.

Konuya aşina kişilere göre Trump, haziran ayında Oval Ofis'te yapılan bir toplantıda danışmanlarına benzin istasyonları ile petrol şirketlerine fiyatları düşürmeleri için baskı yapılması gerektiğini söyledi ve şirketlerin, kendisinin onlar için yaptıkları nedeniyle bunu yapmaları gerektiğini ifade etti.

Yardımcıları, ara seçimlerden önce benzin fiyatlarını düşürmenin yollarını görüşmek üzere bir dizi toplantı düzenledi. Trump'la görüşen kişilere göre başkan, savaşın ara seçimlere etkisi konusunda danışmanları ve Kongre'deki Cumhuriyetçiler kadar kaygılı değil.

Trump hem özel görüşmelerde hem de kamuoyu önünde İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği yönündeki tutumunu koruyor. Konuya aşina bir kişiye göre Trump, yoğun bir bombardıman ile İran'ın direncini kırabileceğine inanıyor.

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Cumhuriyetçi üyelerinden Michael McCaul ise, “Bence barışa bir şans verdiğine inanıyor. Şimdi yeniden A Planı'na, yani askeri operasyona dönüyor” dedi.