15 yaş altına sanal medya yasağı! 1 Kasım'da hangi hesaplar kapanacak?

HABER MERKEZİ- Sanal medyada çocukların korunmasına yönelik yeni dönem için geri sayım başladı. 1 Kasım'da başlaması beklenen düzenlemeyle 15 yaş altındaki çocukların sanal medya platformlarına erişimine kısıtlama getirilmesi, 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar için ise özel koruma önlemlerinin uygulanması gündemde. Yaş doğrulamasından ebeveyn kontrolüne, mesajlaşma kurallarından zararlı içeriklerin engellenmesine kadar birçok başlıkta yeni uygulamalar devreye girecek. Peki, yeni dönemde çocukları neler bekliyor? Ailelerin hesaplarını kullanan çocuklara da yaş kontrolü uygulanacak mı? Kurallara uymayan platformlara hangi yaptırımlar uygulanacak? CNN Türk muhabiri Ümit Uzun'a konuşan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sanal medyada çocuklar için planlanan yeni düzenlemenin ayrıntılarını anlattı.

15 YAŞ ALTINA SANAL MEDYA YASAĞI GELİYOR

15 yaş altındaki çocuklara yönelik erişim kısıtlamasının ayrıntılarını anlatan Prof. Dr. Ali Murat Kırık, düzenlemeyle birlikte bu yaş grubundaki çocukların sanal medya platformlarına erişiminin engellenmesinin hedeflendiğini belirtti. Kırık, 15-18 yaş arasındaki çocuklar için ise ayrıştırılmış bir hizmet modelinin devreye gireceğini ifade etti. Bu kapsamda kullanıcıların profillerinin ekran görüntülerinin alınmasının engellenmesi, sonsuz kaydırma sisteminin kaldırılması ve e-posta rehber entegrasyonunun devre dışı bırakılması gibi önlemler uygulanacak. Ayrıca çocukların kişisel verilerinin reklam amacıyla kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Düzenlemeyle birlikte ebeveyn kontrolü de devreye girecek.

YAŞ DOĞRULAMASI E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILACAK

Yeni dönemde sanal medya platformlarının yaş doğrulaması yapması gerekecek. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, 1 Kasım itibarıyla platformlarda yaş doğrulama sisteminin uygulanmasının beklendiğini belirterek kullanıcıların yaşlarını doğrulamalarının gerekeceğini söyledi. Kırık, platformların bu sistemi uygulaması için 31 Mart'a kadar süre bulunduğunu ifade etti.

Yaş doğrulamasının nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntıları da paylaşan Kırık, Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından oluşturulacak yaş belirtecinin e-Devlet üzerinden alınacağını anlattı. Buna göre yeni hesap açan kullanıcıların yanı sıra mevcut hesap sahiplerinin de yaş doğrulama sürecine dâhil olması söz konusu olacak. Kullanıcılar, yaşlarını doğrulamak için e-Devlet üzerinden işlem yapacak.

Kırık, sistemde yalnızca yaş bilgisinin yer alacağını, kişisel bilgilerin ve adres gibi verilerin sanal medya şirketlerine aktarılmayacağını belirtti. Sanal medya şirketlerinin de yaş belirtecinin kullanılabilmesi için Türkiye'de ayrı bir sistem entegre etmesi gerekecek. Böylece platformlara yalnızca kullanıcının yaş bilgisi iletilecek. Sistem kapsamında 15 yaş altındaki çocukların hesap açmasının engellenmesi, 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar için ayrıştırılmış hizmet uygulanması, 18 yaş üstündeki kullanıcılar için ise mevcut yaş grubuna uygun erişimin sürmesi hedefleniyor.

AİLELERİNİN HESAPLARINI KULLANAN ÇOCUKLARA DA KONTROL UYGULANACAK

Düzenlemenin önemli başlıklarından biri de ailelerinin hesaplarını kullanan çocuklar olacak. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, çocukların ebeveynlerinin yaş doğrulama belirtecini kullanması durumunda yapay zekâ algoritmalarının devreye girebileceğini belirtti.

1 KASIM'DA HANGİ HESAPLAR KAPANACAK?

Kırık, örneğin 45 yaşındaki bir annenin veya babanın yaş belirtecini kullanan bir hesabın paylaşımlarının çocuklara ait olduğunun tespit edilmesi durumunda hesabın otomatik olarak kapatılabileceğini ifade etti. Bu nedenle yaş doğrulamasının yalnızca hesap sahibinin beyanıyla sınırlı kalmayacağı, hesapların kullanımına ilişkin kontrollerin de önem taşıyacağı belirtildi.

ÇOCUK HESAPLARINDA CANLI YAYIN VE KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ REKLAM OLMAYACAK

Yeni düzenlemenin bir diğer önemli başlığı ise canlı yayınlar ve kişiselleştirilmiş reklamlar olacak. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sanal medya platformlarındaki bazı algoritmaların kullanıcıları müstehcenlik ve şiddet içeren içeriklere yönlendirebildiğini belirtti. Bu tür içeriklerin yüksek izlenme oranları nedeniyle çocukların şiddete ve suça yönlendirilebildiğine dikkat çeken Kırık, yeni düzenlemeyle bu risklerin azaltılmasının amaçlandığını söyledi.

Kırık, çocuk hesaplarında canlı yayınlara yönelik kısıtlamaların uygulanacağını ve kişisel veriler reklam amacıyla kullanılmayacağı için çocuklara kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesinin önüne geçileceğini ifade etti. Böylece çocukların zararlı içeriklere yönlendirilmesinin ve reklam algoritmaları üzerinden hedeflenmesinin engellenmesi hedefleniyor.

SONSUZ KAYDIRMA SİSTEMİ KALDIRILACAK MI?

Kullanıcıları ekran başında daha uzun süre tutan sonsuz kaydırma özelliği de yeni düzenlemenin başlıkları arasında yer alıyor. Sosyal medya platformlarında içeriklerin kesintisiz biçimde görüntülenmesini sağlayan bu sistemin, kullanıcıların ekran karşısında geçirdiği süreyi artırabildiğine dikkat çekiliyor.

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, ekran bağımlılığına yönelik tartışmaların yalnızca Türkiye'de değil, dünya genelinde de gündemde olduğunu belirtti. Kırık, ABD'de sosyal medya platformlarına karşı açılan davaları ve kişisel verilerin kullanımıyla ilgili tartışmaları hatırlatarak kullanıcıları ekranda tutan algoritmaların önemli bir sorun olarak değerlendirildiğini ifade etti. Yeni dönemde çocukların ekran bağımlılığından korunması amacıyla sonsuz kaydırma gibi özelliklere yönelik kısıtlamaların uygulanması planlanıyor.

MESAJLAŞMA VE GİZLİLİK KURALLARI SIKILAŞIYOR

Çocukların sanal medyada karşılaşabileceği tehdit ve şantaj olaylarına karşı mesajlaşma ve gizlilik kurallarının da sıkılaştırılması hedefleniyor. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, tanımadıkları kişilerden mesaj alan çocukların tehdit ve şantaja maruz kalabildiğini belirtti. Özellikle çocukların takipçi ve takip ettikleri listelerinin görünür olmasının, kötü niyetli kişilerin bu listeleri kullanarak baskı kurmasına zemin hazırlayabildiğini ifade etti.

Kırık, bazı kişilerin çocukları fotoğraflarını arkadaşlarına göndermekle veya yapay zekâ aracılığıyla oluşturulan sahte fotoğrafları yakınlarıyla paylaşmakla tehdit edebildiğine dikkat çekti. Bu tür olaylarda çocukların arkadaş listelerinin de şantaj amacıyla kullanılabildiğini belirten Kırık, yeni düzenlemeyle 15-18 yaş arasındaki kullanıcıların takipçi ve takip edilen listelerinin gizlenmesinin planlandığını söyledi.

Ayrıca mesajlaşma sisteminde de değişiklikler yapılması öngörülüyor. Kırık'ın aktardığı göre mesajlarda “görüldü” ibaresinin kaldırılması ve kimlerin mesaj gönderebileceğinin sınırlandırılması gibi önlemler gündemde. Bu kapsamda yalnızca kullanıcının takip ettiği kişilerin ve takipçilerinin mesaj gönderebilmesi hedefleniyor.

EBEVEYNLER ÇOCUKLARININ HESAPLARINI KONTROL EDEBİLECEK

Yeni düzenlemede ailelerin çocuklarının sanal medya kullanımını takip edebilmesine de imkân tanınması planlanıyor. Ebeveyn kontrolü kapsamında aileler, çocuklarının hesaplarıyla eşleştirme yapabilecek. Böylece çocukların ekran başında geçirdiği süre takip edilebilecek ve gerektiğinde kullanım sınırlandırılabilecek.

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, aile eşleştirmesi sayesinde ebeveynlerin çocuklarının ekran süresini görebileceğini ve gerektiğinde erişimi kapatabileceğini belirtti. Bu sistemle ailelere çocuklarının sanal medya kullanımını takip edebilecekleri bir kontrol mekanizması sunulması hedefleniyor.

ZARARLI İÇERİKLERE KARŞI DAHA SIKI DENETİM

Çocukların sanal medyada karşılaşabileceği zararlı içeriklerin engellenmesi de düzenlemenin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sanal medya şirketlerine içerik denetimi ve filtreleme konusunda daha sıkı yükümlülükler getirilmesinin planlandığını ifade etti.

Kırık, çocukların şantaj, pedofili, yasa dışı bahis ve kumar gibi zararlı içerik ve faaliyetlerden korunmasının önemine dikkat çekti. Platformların çocukları korumaya yönelik önlemleri uygulamaması durumunda ciddi yaptırımlarla karşılaşabileceğini belirtti. Yeni düzenlemeyle zararlı içeriklere erişimin sınırlandırılması ve çocukların güvenliğinin artırılması amaçlanıyor.

KURALLARA UYMAYAN PLATFORMLARA MİLYONLARCA LİRALIK CEZA

Düzenlemenin uygulanmaması durumunda sanal medya platformlarına yönelik yaptırımlar da devreye girebilecek. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, 5651 sayılı Kanun kapsamında platformların yaş doğrulama sistemini uygulamaması veya gerekli yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde aşamalı yaptırımların gündeme gelebileceğini anlattı.

Kırık'ın aktardığı bilgilere göre ilk aşamada 10 milyon lira idari para cezası uygulanabilecek. İhlalin devam etmesi ve tanınan sürede gerekli adımların atılmaması durumunda ikinci aşamada 30 milyon lira para cezası söz konusu olabilecek. Yükümlülüklerin yine yerine getirilmemesi hâlinde Türkiye'den reklam verilmesinin yasaklanması gündeme gelecek.

Reklam yasağına rağmen kurallara uyulmaması durumunda ise internet trafiğinin bant genişliğinin daraltılması yaptırımı uygulanabilecek. Bu kapsamda önce yüzde 30, ardından yüzde 50 ve son aşamada yüzde 90 oranında bant daraltma uygulanması öngörülüyor. Kırık, yüzde 90 oranındaki bant daraltmasının platformun Türkiye'de kullanılmasını ciddi ölçüde zorlaştırabileceğine dikkat çekti.

Kırık, çocukların korunmasına yönelik adımların dünya genelinde de gündemde olduğunu belirterek Avustralya, İngiltere, Fransa ve İspanya gibi ülkelerde de sanal medya kullanımına ilişkin çeşitli düzenlemelerin hayata geçirildiğini veya gündeme alındığını ifade etti.

YENİ DÖNEM 1 KASIM'DA BAŞLIYOR

Sanal medyada çocukların korunmasına yönelik düzenleme kapsamında yaş doğrulaması, ebeveyn kontrolü, mesajlaşma ve gizlilik kuralları, zararlı içeriklerin engellenmesi ve platformlara yönelik yaptırımlar gibi birçok başlık öne çıkıyor. CNN Türk muhabiri Ümit Uzun'a konuşan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, düzenlemenin ayrıntılarını aktarırken çocukların sanal medyada karşılaşabileceği risklerin azaltılmasının önemine dikkat çekti. Yeni dönemin 1 Kasım'da başlaması ve platformların yükümlülüklerini yerine getirmesi için 31 Mart'a kadar süre tanınması öngörülüyor.