Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni, iki ülke arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasının uluslararası hukuk ve teamüllere dayandığını vurgulayarak, Libya'nın kaynaklarının çoğunun keşfedilmemiş durumda olduğunu ve Türkiye ile Libya'nın petrol ve doğal gaz arama-çıkarma konusunda koordinasyonu hızlandırması gerektiğini söyledi.
Libyalı uzmanlar da, anlaşmanın hidrokarbon aramalarından açık deniz sahalarının işlenmesine, ülkenin küresel yatırımlar için cazibe merkezi haline getirilmesinden ulusal ekonomiye canlılık katılmasına kadar geniş bir yelpazede stratejik fırsatlar sunduğunu değerlendiriyor.
AA muhabiri 5 soruda, Libya'nın kara ve denizde büyük bir kısmı henüz keşfedilmemiş potansiyel enerji alanları ile Türkiye'nin derin deniz sismik araştırma gücü ve tecrübesini inceledi.
Libya'nın kara ve denizdeki keşfedilmemiş enerji alanlarının boyutu nedir?
Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) ve uluslararası enerji veri merkezlerinin raporlarına göre, Libya'nın kara ve deniz yetki alanlarının yaklaşık yüzde 70'i henüz kapsamlı sismik tarama ve detaylı arama faaliyetlerine açılmamış durumda. Keşfedilmemiş enerji kaynaklarının da büyük bir kısmı deniz sahalarında yer alıyor.
NOC ve ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu verilerine göre, Libya'nın kanıtlanmış 48,4 milyar varil ham petrol ve yaklaşık 1,5 trilyon metreküp doğal gaz rezervi bulunuyor.
Libya, mevcut kanıtlanmış petrol rezervleri ile Afrika'da birinci sırada, dünya genelinde ise ilk 10 ülke arasında yer alıyor. Kanıtlanmış doğal gaz rezervleri açısından da dünyada 21. sırada bulunuyor.
NOC uzmanlarına göre, çoğu denizlerde olmak üzere henüz keşfedilmemiş petrol sahalarının sismik taramalarla ekonomiye kazandırılması halinde Libya'nın toplam petrol potansiyelinin 90 milyar varile ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Libya'nın kara ve deniz yetki alanlarında henüz keşfedilmemiş petrol potansiyelinin mevcut rezervine yakın, potansiyel doğal gaz miktarının ise halihazırdaki rezervlerin 3 katını aşan bir seviyede olduğu tahmin ediliyor.
Türkiye'nin kaç sismik araştırma gemisi var, teknik özellikleri nelerdir?
Türkiye, açık denizlerde hidrokarbon arama ve sondaj kapasitesiyle dünyanın en büyük ve en modern 4. deniz enerji filosuna sahip ülke konumuna ulaştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Temmuz 2025'te müjdelediği yeni sondaj gemilerinin filoya katılmasıyla Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Çağrı Bey, Yıldırım sondaj gemileri ve Barbaros Hayreddin Paşa, MTA Oruç Reis sismik arama gemileri ile ilk yüzer doğal gaz üretim platformu Osman Gazi'nin yer aldığı enerji filosundaki gemi sayısı 9'a yükseldi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı koordinesinde yürütülen stratejiler doğrultusunda kurulan filo; hem ulusal deniz yetki alanlarında (Mavi Vatan) hem de uluslararası ortaklıklar çerçevesinde kıtalararası projelerde aktif rol üstleniyor.
Türkiye'nin yerli imkanlarla inşa ettiği tam donanımlı araştırma gemisi MTA Oruç Reis, 2D ve 3D derin deniz sismik aramaları yapabilme yeteneği sayesinde deniz tabanı altındaki jeolojik yapıları binlerce metre derinliğe kadar haritalandırabiliyor.
Türkiye'nin sismik arama filosunun ilk üyesi olan Barbaros Hayreddin Paşa ise, 2D ve 3D geniş alan sismik veri toplama kapasitesiyle Akdeniz ve Karadeniz'de yüz binlerce kilometrekarelik alanda tarama gerçekleştirdi.
Bu iki sismik araştırma gemisine, derin deniz sondaj operasyonlarını yürüten Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Çağrı Bey ve Yıldırım sondaj gemileri eşlik ediyor. Sismik araştırma gemilerinin topladığı veriler, hidrokarbon potansiyeli taşıyan jeolojik yapıların belirlenmesinde ve derin deniz sondaj operasyonlarının planlanmasında kullanılıyor.
Türkiye'nin sismik araştırma gemilerinin keşif başarıları ve tecrübesi nedir?
Türkiye'nin sismik araştırma gemileri, bugüne kadar imza attığı keşif başarıları ve elde ettiği operasyonel tecrübeyle enerjide bağımsızlık stratejisinin en kritik yapı taşını oluşturuyor.
Barbaros Hayreddin Paşa ve MTA Oruç Reis gemilerinin Karadeniz ile Doğu Akdeniz'deki geniş çaplı tarama ve haritalandırma faaliyetleri, açık deniz hidrokarbon arama stratejisinin başarıyla uygulanmasına imkan tanıyor.
Barbaros Hayreddin Paşa ve Oruç Reis'in sismik verileriyle Karadeniz'de Cumhuriyet tarihinin en büyük doğal gaz keşfi gerçekleştirildi. Sakarya Gaz Sahası'ndaki toplam rezerv miktarı, yeni keşiflerle 785 milyar metreküpe ulaştı.
Doğu Akdeniz'in karmaşık ve zorlu deniz tabanı topoğrafyasında binlerce kilometrelik sismik veri toplayan Türk sismik arama filosu, uluslararası standartlarda veri işleme ve analiz yeteneğini kanıtladı.
Oruç Reis, Somali'de 234 günlük görev süresince 3 ayrı deniz bloğunda 4 bin 464 kilometrekarelik alanda 3 boyutlu sismik veri topladı. Küresel ölçekte operasyonel kabiliyete ulaşan filo, Türkiye'nin deniz yetki alanlarının yanı sıra uluslararası anlaşmalar kapsamında farklı coğrafyalardaki ruhsat alanlarında da sismik tarama faaliyetlerini başarıyla icra etmeyi sürdürüyor.
Türkiye ile Libya arasında hidrokarbon arama ve işletme alanında hangi anlaşmalar var?
Türkiye ile Libya arasında Trablus'ta 3 Ekim 2022'de hidrokarbon alanında işbirliği mutabakat zaptı imzalandı.
Mutabakat zaptı, Türk ve Libyalı şirketlerin, iki ülkenin kara ve deniz yetki alanlarında (münhasır ekonomik bölge dahil) ortak bilimsel, teknik, arama ve sondaj çalışmaları yapmasını hedefliyor.
Hidrokarbon alanında 2022'de imzalanan mutabakat zaptı, 2019'da imzalanan Türkiye-Libya deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını tamamlayıcı nitelikte olup iki ülke arasında yeni işbirliklerine fırsat sunuyor.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Libya'da iç savaş öncesinden bu yana petrol sahalarında arama lisanslarına sahip ve Şubat 2026'da Libya'nın gerçekleştirdiği petrol ve gaz lisansı ihalesinde, İspanyol Repsol ve Macar MOL ortaklığıyla C3 kara bloğu ile O7 deniz bloğunda arama hakları kazandı.
Türkiye ile Libya arasında enerjide yeni ortaklıklar öngörülüyor mu?
Libyalı yetkililer ve uzmanlar, Temsilciler Meclisinin Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasını onaylamasının ardından enerjide kara ve deniz alanlarında iki ülke arasında yeni ortak işbirliği kapılarının sonuna kadar açıldığını belirtiyor.
Libya Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Musa el-Koni, Temsilciler Meclisinin deniz yetki muhtırasını onaylamasının Türkiye'ye Libya'daki projeler konusunda kapıları sonuna kadar açacağını söyledi.
Koni, Türk enerji şirketlerine çağrı yaparak, "Türkiye bu noktada temel bir ortak olacaktır. Diğer ülkelerden önce davranmasını umuyorum; çünkü bilinen büyük Türk şirketlerinin, tam da bu dönemde petrol ve gazın çıkarılması ve pazarlanmasına katkı sağlamak üzere Libya'nın her bölgesinde yer almasını bekliyoruz." ifadelerini kullandı.
Libya'nın kara ve denizlerdeki kanıtlanmamış devasa hidrokarbon potansiyeli ve Türkiye'nin derin deniz sismik araştırma gücü göz önüne alındığında enerji alanında iki ülke arasında yeni ortaklık ve işbirlikleri öngörülüyor.
